Cəmiyyətlə hələ işləmək lazımdır: Donor olmaqla bağlı ictimai rəy birmənalı deyil

Azərbaycanda son iki ildə 100-ə yaxın şəxs könüllü donor olmaq üçün müraciət edib. Orqan Donorluğu və Transplantasiyası üzrə Koordinasiya Mərkəzinin İdarə Heyətinin sədri Yeganə Abbasova keçirdiyi mətbuat konfransında iki illik statistikanın çox aşağı olduğunu deyib. Onun sözlərinə görə, bu sahədə aparılan təbliğat işlərinə baxmayaraq, son iki ildə cəmi 100-ə yaxın şəxs könüllü donor olmaq üçün müraciət edib. 

Qeyd edək ki, Azərbaycanın səhiyyə tarixində orqan donorluğu və transplantasiyası sahəsində ilkə imza atılıb. Meyit donorun orqanları transplantasiya edilib. Bu, Qafqaz regionunda ilk dəfə meyit donordan alınan orqan transplantasiyası əməliyyatlarıdır. Ekspertlər isə hesab edir ki, cəmiyyətdə ekspertiza haqqında mənfi rəy formalaşıb. "Filankəsi kəsib, doğradılar", "yardılar" kimi şüur altına yeriyən və dəhşətli sayılan ifadələr donor olmaq istəyən insanları qorxudur.

Sosioloq Üzeyir Şəfiyevin “Sherg.az”a açıqlamasına görə, məsələ ilə bağlı ictimai rəy birmənalı deyil. Mübahisəli məsələlərin olduğunu vurğulayan sosioloq bildirib ki, orqan transplantasiyasına həsr olunan tədbirlərin keçirilməsi bu sahədə insanların maariflənməsi baxımından olduqca əhəmiyyətlidir: 

“Transplantasiyanın inkişafında bu kimi tədbirlərin keçirilməsinin böyük rolu var. İnsanlarda orqan donorluğu ilə bağlı müsbət fikir formalaşmalıdır. Cəmiyyəti buna təşviq etmək, orqanların bağışlanmasının humanist, xeyirxah, insanlıq üçün faydalı olduğunu izah etmək, müsbət nümunələri misal çəkməklə insanları inandırmaq lazımdır. İzah olunmalıdır ki, əslində, bu addım humanist bir addımdır və insanların paylaşmaq, dəstək durmaq, yardım etmək ənənəsindən qaynaqlanır. Azərbaycan cəmiyyəti üçün paylaşmaq, dəstək vermək ənənəvi bir haldır. Ancaq orqan transplantasiyası ilə bağlı məsələ Azərbaycan kimi ənənəvi cəmiyyətlər üçün yeni hadisədir. Burada cəmiyyəti bir çox məsələlər düşündürür. Vəfat etmiş şəxsin doğmaları meyitin tibbi müayinəsinə, ölümün nədən baş verdiyinin araşdırılması üçün cəsədin müayinə edilməsinə heç razılıq vermirlər”.

Sosioloq hesab edir ki, narahatlıq doğuran məsələlərdən biri də donorun beyin ölümü və yaxud da ki, hansısa bir bioloji ölümünü təsdiqləmək ilə bağlı qərar nə dərəcədə obyektiv qərar ola biləcəyidir: 

"Yəni burada bürokratik və yaxud da ki, saxta yanaşma olduğunu düşünürlər. Azərbaycanda da artıq kifayət qədər resipientlər var ki, onlar öz donorlarını gözləyir. Bu, təqribən iki minə yaxın bir rəqəmi əhatə edir. Ancaq donorun da hüquqları qorunmalıdır. Bu istiqamətdə insanlar inam və etibar mühiti haqqında düşünür. Yəni həkimlərin verdiyi qərara nə qədər etibar etmək olar məsələsi aydınlaşdırılmalıdır. Düzdür, bunu təftiş etmək üçün qanunvericilikdə nəzərdə tutulan məqamlar var. Ancaq qeyd etməliyəm ki, sözügedən proseslə bağlı cəmiyyətlə hələ işləmək lazımdır. Yəni cəmiyyətdə bu istiqamətdə maarifləndirmə tədbirləri artırılmalıdır ki, insanlarımız bunu anlaqlı şəkildə başa düşsün. Eyni zamanda donorla bağlı qərar verən komissiyanın maksimum şəffaflığına, obyektivliyinədə nail olmaq lazımdır”.