Çəpərin sonu: Qonşuluğu bölən beton hasarlar

Əvvəllər kənd həyatı dedikdə ağla ilk gələn mənzərələrdən biri darvazası yarıaçıq, çəpərlə ayrılmış həyətlər, qonşuların bir-birinə “qonşu, bir az soğanınız varsa verərsiniz” deyə səsləndiyi səmimi səslər idi.

Ancaq indi kəndlərdə də bu mənzərə dəyişir. Taxta çəpərlər yerini hündür beton və daş hasarlara verir.

Bu dəyişiklik sadəcə fiziki sərhədlərlə bağlı deyil, insan münasibətlərinin də sərtləşməsindən xəbər verir.

Taxta çəpərlər əvvəlcə qorumaq üçün çəkilərdi, amma arada istəyəndə əl uzadıb salam verməyə, söhbət eləməyə imkan da qalırdı. Hətta bəzən çəpərin üstündən bir-birinin həyətinə tərəvəz ötürülər, ya da uşaqlar həmin çəpərlərin arasında gizlənqaç oynayardılar.

İndi isə daş hasarlar susur. Onlar nə səs buraxır, nə səmimiyyətə yer qoyur. Bir evin həyətindən digərinə baxmaq belə mümkün deyil. İnsanlar sanki özünə “qapanır”.

Sosial şəbəkələrdə, televiziya verilişlərində köhnə deyimləri tez-tez eşidirik. Amma real həyatda o deyimlər getdikcə əksini tapmır. Artıq qonşu təkcə qapısını yox, divarını da qapayır. “Birdən nəyisə görərlər, birdən nə isə istəyərlər” düşüncəsi ilə insanlar daha çox gizlənməyə çalışır. Gizləndikcə isə etimad azalır, ünsiyyət kəsilir, şübhə artır.

Maraqlısı odur ki, əvvəllər belə hasarlar ancaq şəhərlərdə olurdu. Şəhər həyatı təcrid, fərdi məkan və gizlilik tələb edirdi. Amma indi kəndlərdə də sanki şəhər tənhalığı yaşanır. Halbuki kəndin ruhu qonşuluq münasibətləri, birgə yaşama mədəniyyəti, sosial dəstək və paylaşım üzərində qurulmuşdu.

Hazırda isə kənd evlərinin ətrafında 2-2.5 metr hündürlüyündə beton hasarlar, bir növ “özünə yetərli qalalar” yaranır. Bu, həm də insanların bir-birinə olan inamının azalmasının simvoludur.

Bəziləri bu hasarları təhlükəsizlik məqsədilə çəkdiyini deyir. “Qorunmaq üçün”, “həyətə baxmasınlar”, “nə işlə məşğul olduğumu bilməsinlər” düşüncəsi artıq təkcə şəhərdə yox, kənddə də öz yerini tapıb. Amma unutmayaq: təhlükəsizlik bəhanəsi ilə qurulan divarlar, bəzən insanı ən çox qorxduğu şey yalnızlıqla qarşı-qarşıya qoyur.

Əvvəllər çəpərlə ayrılan həyətlərdə “bir stəkan çay içməyə keç” deyən qonşular vardı. İndi isə daş hasarların arxasında bəzən illərlə bir-birinə salam verməyən insanlar yaşayır.

Ola bilsin ki, divarlar evimizi qoruyur, amma qonşuluğu yox edirsə, düşünməyə dəyər: biz nədən qorunuruq və nədən imtina edirik?

Leyla Mirzə