Ceyms Uebb ilk dəfə Günəş sisteminin xaricində uçucu su buludlarını qeydə alıb

Arizona Universitetinin (ABŞ) astronomları 7,5 işıq ili uzaqlıqda yerləşən qəhvəyi cırtdan WISE 0855-də hava dəyişikliklərini izləyiblər.

Bu barədə IFL Science məlumat verib.

Müşahidə 11 saat davam edib: Ceyms Uebb teleskopu hər 15 dəqiqədən bir WISE 0855-i görüntüləyib. Astronomlar yuxarı atmosferdə bulud qalınlığının necə dəyişdiyini, konveksiya dövrlərinin isə daha dərində baş verdiyini qeydə alıblar.

"Yaxınlıqdakı dünyada su buludlarının daha incə və sıx olduğunu ilk dəfə təsdiqləyirik", - deyə Arizona Universitetinin Stüard Rəsədxanasından Brittany Miles bildirib.

Konveksiya, teleskopun aşkarlaya bilməsi üçün karbonmonoksit və fosfini kifayət qədər yüksək qaldırır, bundan sonra bu qazlar soyuyur və batır. Müəlliflər bu prosesləri Yupiterdəki hava prosesləri ilə müqayisə edirlər, baxmayaraq ki, WISE 0855 əsasən həmin qaz nəhənginin buludlarını təşkil edən ammonyakı kondensasiya etmək üçün çox istidir.

Bu məsafədə Ceyms Vebb bulud nümunələrini ayırd etmir. Teleskop buludların obyektin daha dərin təbəqələrindən yayılan radiasiyaya necə təsir etdiyini qeyd edir. Məlumatlar həmçinin 9,33 saatlıq bir dövrü aşkar etdi, lakin komanda WISE 0855-in fırlanmasının nə qədər vaxt apardığından əmin deyil.

"Bu, dünyaya işığın bir hissəsini süzən bir ekran qapısından baxmaq kimidir", Arizona Universitetinin professoru Mark Marli izah etdi. "Ekranın hər iki tərəfində dünya haqqında məlumat əldə edirik, eyni zamanda ekranın özünü də başa düşməliyik."

Bu obyekt, Alpha Centauri, Barnard Ulduzu və Luhman 16 istisna olmaqla, bütün digər ulduz sistemlərindən daha yaxındır. Onun temperaturu cəmi -8°C-dir, ona görə də daha uzaq məsafədən görünməz. WISE 0855 öz ulduzunun ətrafında fırlanmır, ona görə də işığı daha parlaq obyektin parıltısında itmir. Buludlar kəşfin elan edildiyi 2014-cü ildən bəri şübhə altına alınıb, lakin yerüstü teleskoplar lazımi dəqiqliyə malik deyildi.

WISE 0855-in kütləsi Yupiterin kütləsindən 3-10 dəfə çoxdur. Deuterium əridə bilən qəhvəyi cırtdanların kütlələri Yupiterin kütləsindən 13-80 dəfə çoxdur, lakin WISE 0855 də bu təriflərin sərhədində yerləşdiyi üçün bu sinfə aid edilir.

Əziz Mustafa