Çimərliklərdə zir zibilini atıb gedənlər cərimələnə bilər? Ekspert

Çimərlik ərazisində qaydalar necə tənzimlənməlidir? Tullantıları əraziyə atıb evinə dönən vətəndaş üçün hansı cəza tədbirləri görülməlidir?

Hüquq müdafiəçisi Əkrəm Həsənov Qaynarinfo-ya açıqlamasında bu halların qarşısını almaq üçün İnzibati Xətalar Məcəlləsində dəyişiklik edilməsini məqsədəuyğun hesab edir:

"İnzibati Xətalar Məcəlləsində hazırda sənaye tullantıları üçün cərimə nəzərdə tutulur. Vətəndaşların belə məkanlara zibil atması ilə bağlı hər hansı qayda yoxdur. İnzibati Xətalar Məcəlləsində belə bir xəta növü nəzərdə tutulsa bu hallar təkrarlanmayacaq. Tullantıları çimərliklərə atan vətəndaşlar üçün ciddi cərimə təyin edilməlidir".

Vəkil təklif edib ki, zibilini çimərliklərə atan hər bir vətəndaş ən azı 100 manat cərimə olunmalıdır:

"Belə olarsa heç kəs zibilini çimərliyə atmayacaq və məsuliyyətli olacaq".

"Yaşıl Dünya" Ekoloji Maarifləndirmə İctimai Birliyinin sədri Elman Cəfərlinin sözlərinə görə, hər il çimərlik mövsümündə Abşeron çimərliklərində sanitar-epidemioloji vəziyyət gündəmə gəlir:

"Mediada və sosial şəbəkələrdə Bakı çimərliklərindən hazırlanmış video-süjeti ürək ağrısı ilə izlədim. Zaman dəyişir, azərbaycanlıların çimərlikdə istirahət anlayışı, davranışı dəyişmir. Bu urbanistik problem də deyil. Heç kim dağ kəndindən gəlib Bakıda çimərliyə getmir. Abşeron çimərliklərinə üz tutanlar illərdir Bakıda yaşayan insanlardır. İnsanlar sanki piknik yerlərinə, çimərliklərə istirahətə yox, təbiətə divan tutmağa gəlirlər. Oturduqları yerə hər cür məişət tullantısı atırlar. Qarpız, yemiş qabığı, meyvə çəyirdəyi, çörək qırıtıları, su butulkaları, sellofan torbalar, plastik qablar, hətta şüşə qırıtıları. İnsanlar düşünmür ki, ondan sonra həmin yerə başqa bir vətəndaş gələcək, istirahət edəcək, günəşdən daldalanacaq. Qəribədir ki, "ərazidə məişət tullantıları qabı yoxdur” bəhanəsi də keçərli deyil".

Elman Cəfərli hər yerdə zibil qablarının yerləşdirildiyini əlavə edib:

"Bu cür antisanitar vəziyyətlərə adətən ictimai çimərliklərdə rast gəlinir. Özəl çimərliklər vaxtlı-vaxtında təmizlənir. Yəni ora nəzarət var. Yaxşı olar ki, ictimai çimərliklərlə bağlı televiziyalarda, sosial şəbəkələrdə sosial çarxlar hazırlansın. Çimərliklərin qarşısına insanları nümunəvi davranışa çağıran məlumat lövhələri vurulsun. Yaxşı olar ki, hər kəs özü ilə gətirdiyi qidaları istifadə etdikdən sonra sellofan torbaya yığıb məişət tullantıları qabına atsın”.

Ekoloq qaydaları qəsdən pozanlar üçün isə cərimələrin tətbiq edilməsinin vacibliyini vurğulayıb:

"Ölkə ərazisində ətraf mühiti çirkləndirənlərə İnzibati Xətalar Məcəlləsi üzrə cərimələr tətbiq olunur. Məişət tullantılarını zibil qutularından kənara atanlar üçün cərimə 50 manat nəzərdə tutulib. Heç kim insanların maddi ziyana düşməsini istəməz. Lakin çimərlikləri zibilləyənlər də cərimə edilməlidir. Cərimələr çəkindirici vasitədir, başqa sahələrdə cərimələrin tətbiq olunması təcrübəsi göstərir ki, bir müddətdən sonra müsbət nəticə almaq çümkündür. Məsələn, küçədə siqaret çəkməyə cərimə tətbiq edilir deyə, insanlar xüsusi ayrılmış yerlərdə siqaret çəkirlər. Çimərliklərdə yerə məişət tullantıları atanlar cərimələnsə, bir müddət sonra Abşeron çimərliklərində təmizlik göz oxşayacaq”.

Bütün tədbirlərə baxmayaraq, ekoloq ictimai düşüncənin dəyişməsini önə çəkib:

"İnsanların ətraf mühitə, canlı aləmə yanaşması dəyişsin. Qlobal iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə şəraitində ətraf mühitin qorunması başlıca vəzifə kimi qarşıda durur. İnsanlar dərk etməlidir ki, ətraf mühitin qorunması evimizin kandarından başlanır. Biz məişət tullantılarını, boş su qablarını evimizə atmırıq. Bu yanaşma düşüncəmizə hopmalı və dəyişməz qalmalıdır”. 

Elman Cəfərov Abşeron çimərliklərinə çoxlu xarici turistlərin gəldiyini diqqətə çatdırıb:

"Bakının, istirahət və mədəniyyət parklarının, çimərliklərin təmizliyi toplum olaraq bizim haqqımızda rəy formalaşdırır. Yaxşı olar ki, xarici qonaqlarda ölkəmiz, insanlarımız haqqında yaxşı təəssürat yaradaq”.

Qeyd edək ki, paytaxtda yerləşən çimərliklərdə tullantılardan yaranmış acınacaqlı vəziyyət istirahətə gedənlərin narazılığına səbəb olur. İstirahət üçün ödənişsiz çimərlikləri seçən vətəndaşlar özləri ilə gətirdikləri qida və qeyri-qida tullantılarını çimərlik ərazisində atıb gedirlər. Bu da sonda natəmizliyə səbəb olur.

Bahar Rüstəmli