Çin dünyanın ən böyük maye təbii qaz alıcısından qlobal satıcıya çevrilir

Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti

Dünyanın ən böyük maye təbii qaz alıcısı olan Çin, daxili tələbatın yavaşlaması və artan uzunmüddətli təchizat portfeli səbəbindən artıq maye təbii qazını qlobal bazarlara yenidən satmaqla, idxalı ilə yanaşı, maye təbii qaz ticarətində də əhəmiyyətli bir oyunçuya çevrilir.

Anadolu Agentliyinin Enerji İqtisadiyyatı və Maliyyə Təhlili İnstitutu (IEEFA) tərəfindən dərc edilən hesabatdan topladığı məlumata görə, Çinin maye təbii qaz idxalı 2021-ci ildə 79 milyon tona çatıb və daha sonra 2025-ci ildə 66 milyon tona düşüb. Bu rəqəmin bu il 63 milyon tona düşməsi gözlənilir. Lakin, Çin şirkətlərinin maye təbii qaz təchizatı müqavilələri artmaqda davam edir. Çinli alıcılar 2021-2023-cü illər arasında təxminən 60 milyon ton dəyərində yeni LNG təchizatı müqavilələri imzaladılar, lakin ölkədə LNG tələbatının yavaş tempinə görə, bu müqavilələrdən əldə edilən həcmin bir hissəsi daxili istehlak edilə bilməz.

IEEFA hesablamalarına görə, Çin 2025-ci ildə 17-19 milyon ton LNG-ni yenidən satacaq. Bu miqdar eyni ildə Çinin LNG idxalının təxminən 26-29 faizinə bərabərdir. Bu təkrar satışların əsas istiqamətləri Cənubi Koreya, Yaponiya və Hollandiya idi. Bu ilin birinci yarısında Çin ticarət etdiyi LNG-nin 47 faizini digər ölkələrdəki alıcılara yönləndirib.

Çin şirkətlərinin 2021-ci ildən 2026-cı ilin iyun ayına qədər ABŞ və Avstraliyadan LNG-nin təkrar satışından təxminən 4,6 milyard dollar qazandığı təxmin edilir. IEEFA-nın məlumatına görə, Avstraliyadan gələn çevik LNG həcmləri Çin şirkətlərinə Sakit okean bölgəsində portfellərini optimallaşdırmağa imkan verir, ABŞ-dan gələn LNG isə əsasən Atlantik hövzəsindəki qiymət fərqlərindən istifadə etmək üçün istifadə olunur.

Hesabatda həmçinin qeyd edilir ki, 2025-ci ildə Çin şirkətləri yenidən satdıqları LNG yüklərinin təxminən dörddə üçünü daha yüksək qiymətlərə sahib ola biləcəkləri Şimal-Şərqi Asiyaya (42 faiz) və Avropaya (32 faiz) yönləndiriblər. Yüklərin 15 faizi Cənubi Asiyaya, 8,9 faizi isə Cənub-Şərqi Asiyaya gedib. Təkrar satış satışları 20-dən çox ölkəyə çatıb və ən böyük paylar Cənubi Koreyaya (19 faiz), Yaponiyaya (14 faiz) və Hollandiyaya (9,9 faiz) çatıb.

Hesabatın məlumatları ən çox tədarük edilən 12 ölkəni göstərir və Türkiyə də daxil idi. Türkiyəyə tədarüklər Almaniya ilə oxşar səviyyədə idi.

Çinin LNG ticarətindəki rolu qarşıdakı illərdə daha da artacaq və mövcud müqavilələrə əlavə olaraq yeni LNG təchizatı müqavilələri qüvvəyə minəcək.

IEEFA Çinin ümumi LNG müqavilə həcminin 2028-ci ildə 114 milyon tona çatacağını gözləyir.

Hesabatda bildirilir ki, müxtəlif tələb proqnozlarına görə, Çin 2030-cu illərin əvvəllərində 11 ilə 48 milyon ton arasında LNG profisiti ilə üzləşə bilər. Yaxın Şərqdəki münaqişədən sonra Çində LNG tələbatının artması gözləntiləri azalarsa, profisit 47 milyon tonu keçə bilər.

Bu proqnoz Çini təkcə dünyanın ən böyük LNG alıcılarından biri deyil, həm də qlobal bazarlarda uzunmüddətli müqavilələrini qiymətləndirən əsas portfel oyunçusu edir.

Çinin LNG ticarətindəki transformasiyası ölkənin əsas enerji şirkətlərinin əməliyyatlarında əks olunur. Çinin iki dövlət şirkəti, Çin Milli Dəniz Neft Korporasiyası (CNOOC) və PetroChina, 2025-ci ildə çarter gəmiləri vasitəsilə LNG-nin təkrar satışının ümumilikdə 64 faizini təşkil edib. Hər iki şirkət LNG daşıyıcı donanmalarını genişləndirir və LNG bunker əməliyyatlarını genişləndirir.

M.MİRZƏ
XQ