COP30 un prezidenti: Dünya ictimaiyyətinin iqlim gündəliyinə etimadını artırmalıyıq

Bakı, 30 oktyabr, AZƏRTAC

COP30 iqlim sammitinin prezidenti Andre Korrea do Laqo bildirib ki, Braziliya inkişaf etməkdə olan ölkələrə iqlim dəyişikliyinə uyğunlaşmaq üçün daha çox maliyyələşdirmə təmin etməkdə köməklik göstərmək istəyir. BMT-nin hesabatında dünyanın 2035-ci ilə qədər dəniz səviyyəsinin yüksəlməsinə, qlobal istiləşməyə və digər iqlim şərtlərinə hazırlaşmaq üçün ildə 310 milyard dollar xərcləməli olacağı təxmin edilir.

AZƏRTAC “Reuters” agentliyinə istinadla xəbər verir ki, BMT-nin hesabatına görə, bu, hazırda illik iqlim uyğunlaşma səylərinə xərclənən məbləğdən təxminən 12 dəfə çoxdur. COP sammitləri bu günə qədər keçirilən iqlim uyğunlaşması üçün vəsaitlərdə ciddi artımlar əldə etməyib, bu da iqlim dəyişikliyinə səbəb olan istixana qazı tullantılarının azaldılmasına yönəlmiş bərpaolunan enerji və digər texnologiyalara qoyulan investisiyalardan geri qalır.

BMT-nin hesabatı oktyabrın 29-da, Karib adası ölkəsi Yamaykanın şiddətli daşqınlar, sürüşmələr və elektrik itkilərinə səbəb olan ölümcül 5-ci kateqoriyalı qasırğanın yaratdığı dağıntılara oyandığı gündə açıqlanıb.

İqlimşünasların fikrincə, okean temperaturunun istiləşməsi daha güclü və tez-tez baş verən qasırğalara səbəb olur, həmçinin dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi daha çox yağış və fırtına riski yaradır ki, bu da uyğunlaşma tədbirlərinin getdikcə artan təcililiyini vurğulayır.

Andre Korrea do Laqo vurğulayıb: “Geniş ictimaiyyət, hökumətlər, şəhərlər iqlim uyğunlaşması üçün resurslara ehtiyac duyur”.

COP30 noyabrın 10-21-də Amazon yağış meşələrinə açılan qapı olan Belem liman şəhərində keçiriləcək. Braziliya rəsmisi sammit zamanı uyğunlaşma maliyyələşdirilməsi üçün resurslar paketi hazırlamağa ümid etdiyini bildirib. O əlavə edib: “Bəzi maliyyə vəsaitləri varlı ölkələrdən, digərləri xeyriyyəçilikdən və hər şeydən əvvəl, uyğunlaşma üçün çoxtərəfli inkişaf banklarından gələcək”.

BMT-nin hesabatında deyilir ki, 2023-cü ildə inkişaf etməkdə olan ölkələrdə iqlim uyğunlaşması layihələri üçün beynəlxalq dövlət maliyyə axınları təxminən 26 milyard dollar təşkil edib ki, bu da lazım olan 310 milyard dollardan çox aşağıdır.

Bu həftənin əvvəlində milyarder investor və xeyriyyəçi Bill Qeyts dünya liderlərini diqqəti temperatur hədəflərinə və emissiya limitlərinə deyil, həyatların yaxşılaşdırılması və qorunması üçün resurslara yönəltməyə çağırıb.

Dünyanın ən böyük iqtisadiyyatı olan ABŞ-ın iqlim tədbirlərini rədd etdiyi bir vaxtda Braziliya COP30-da beynəlxalq ictimaiyyəti başqalarının bu məsələdən imtina etmədiyinə inandıra biləcəyinə ümid edir. “Biz bu gündəmdə irəliləyiş olduğunu aydın bir şəkildə çatdırmalıyıq, çünki ictimaiyyətin əksəriyyətinin bu gündəliyin yerini itirdiyini düşündüyü bir mərhələ ilə qarşılaşırıq”, - deyə Korrea do Laqo bildirib.

Onun sözlərinə görə, ölkələr bütün hökumətlərin razılaşacağı danışıqlar yolu ilə əldə edilən bəyanat üzərində sövdələşməkdənsə, real tədbirlərin görülməsinə və maliyyələşdirmə zəmanətlərinin verilməsinə diqqət yetirməlidir.

İqlim maliyyəsi BMT-nin iqlim sammitlərində çətin bir mövzudur. “Reuters” yazır ki, keçən il Azərbaycanın paytaxtı Bakıda keçirilən COP29 sazişi varlı ölkələri 2035-ci ilə qədər illik 300 milyard dollarlıq iqlim maliyyəsi təmin etməyi öhdəsinə götürmüşdü. Azərbaycan və Braziliya özəl investorlar və inkişaf bankları da daxil olmaqla müxtəlif mənbələrdən illik iqlim maliyyəsini 1,3 trilyon dollara çatdırmaq variantları ilə “Bakıdan Belemə yol xəritəsi” adlı sənəd hazırlayır.