Dəm qazı qatil deyil, amma... Qaydalara əməl etməyəndə ölümcül olur

Dedektorlar həyat qurtarır, kustar qaz sobaları və yoxlanılmamış borular faciəyə yol açır

Fövqəladə Hallar Nazirliyi əhaliyə növbəti dəfə müraciət edib: dəm qazından ehtiyatlı olun! Eşidirikmi, əhəmiyyət veririkmi, tədbir görürükmü? Cavabımız müsbət olsaydı, dəm qazından ölüm halları barədə məlumatlar belə tez-tez yayılmazdı. FHN, digər qurumlar da vaxtaşırı xəbərdaqlıq müraciətləri yayır. Vətəndaşları ehtiyatlı olmağa səsləyir. FHN-nin budəfəki çağırışı da dəm qazı təhlükəsi llə bağlıdır. Müraciətdə deyilir ki, havaların soyuması ilə əlaqədar qazla işləyən qızdırıcı cihazlardan istifadənin çoxalması məişətdə dəm qazı təhlükəsini daha da artırır. Qaz cihazlarından istifadə zamanı təhlükəsizlik qaydalarına əməl edilməməsi sonda acı nəticələrə səbəb ola bilər. Bu istiqamətdə Fövqəladə Hallar Nazirliyinin apardığı kütləvi maarifləndirmə işlərinə baxmayaraq, təəssüflə qeyd edilməlidir ki, hələ də dəm qazının törətdiyi faciəli hadisələr baş verir. Yuxarıda qeyd olunanları, habelə dəm qazının iysiz olduğunu və hiss edilmədiyini nəzərə alaraq, mümkün fəsadların qarşısının alınması üçün Fövqəladə Hallar Nazirliyi təhlükəsizlik qaydalarını vətəndaşlara bildirir. Qeyd edilir ki, istismar olunan qaz cihazı saz və standartlara uyğun vəziyyətdə olması əsas şərtdir. Cihaz olan məkanın hündürlüyü 2 metr 20 santimetrdən az olmamalıdır. Havaçəkən sistem işləməli, nəfəslik açıq olmalı, hamam otağında ventilyasiya borusu, qapının aşağısında dəliklər qoyulmalı, tüstü bacaları ildə iki dəfə təmizlənməlidir.”Yadda saxlamaq lazımdır ki, qaz cihazının olduğu məkandakı insanlarda baş ağrısı, baş gicəllənməsi, ürək bulanması, halsızlıq dəm qazından zəhərlənmənin əsas əlamətləridir. Dəm qazından zəhərlənmə baş verdikdə dərhal zərərçəkmişi təmiz havaya çıxarıb, nəfəsalmasını çətinləşdirən geyimlərdən azad etmək, təcili tibbi yardım çağırmaq lazımdır. Qaydalara biganəlik – həyatımıza təhlükədir! Təhlükə zamanı 112-yə zəng edin”. 

Təhlükəsizlik məsələləri üzrə ekspert Elmar Nurəliyev Sherg.az-a açıqlamasında bildirdi ki, dəm qazından boğulma hallarının qarşısını almaq olar, əgər vətəndaşlar təhlükəsizlik qaydalarına əməl etsələr: 

- FHN-nin müraciətində qızdırıcı cihazlar necə olmalıdır, cihazların otaqlarla ölçü nisbəti necə olmalıdır, hər bir məsələ dəqiqliklə qeyd edilir. Lakin insanlarımız bu qaydalara məhəl qoymur. Kustar üsulla hazırlanmış qızdırıcılardan istifadə edirlər. Qaz borusunda sızma olub-olmadığı, cihazın saz vəziyyətdə olması yoxlanmır, etinasız yanaşırlar. Hamam otaqlarında təhlükəsizlik qaydaları daha çox pozulur. Su qızdırıcıların ölçüsü ilə hamam otağınını ölçüsü tərs mütənasib olur. Hamam otaqları kiçik, dar, alçaq tavanlı inşa edilir, amma su qızdırıcı aldıqda hamam otağının ölçüsünü nəzərə almırlar. Halbuki hər bir cihaz otaqların ölçüsünə uyğun olmalıdır. Hətta televizor alanda da satıcı alıcıdan soruşur, otağın ölçüsünü, iri diametrli ekrana kiçik ölçülü otaqda baxmaq düzgün deyil. Qızdırıcı cihazlar da belədir. Otaqların ölçüsü mütləq nəzərə alınmalıdır. Quraşdırma zamanı mütəxəssis dəvət edilməlidir. Qaz, su borusunun düzgün quraşdırıldığı, sızmaların olmamasına diqqət edilməlidir. Havalandırma sisteminin olması mütləqdir. Dəm qazından zəhərlənmə təhlükəsini artıran digər səbəblər də var, məsələn, tüstü bacalarının vaxtlı-vaxtında, heç olmasa ildə 1 dəfə təmizlənməməsi, texniki xidmətin düzgün aparılmaması və buna ciddi nəzarətin təmin edilməməsi bədbəxt hadisələrə, insan tələfatına yol açır. “Azəriqaz”ın ərazilər üzrə fəaliyyət göstərən bölmələri vaxtaşırı mənzillərdə, binalarda yoxlamalar aparmalı, qaz cihazlarının, boruların işlək vəziyyətdə olduğuna nəzarət etməlidir. Qeyri-standart qaz sobalarından, su qızdırıcılardan istifadə etmək olmaz. Hesab edirəm ki, mütləq geniş konsepsiya hazırlanmalıdır və orada bütün bu problemlərin aradan qaldırılması yolları, təhlükə ehtimalları və səbəblər göstərilməlidir. Belədə problemə daha geniş yanaşma mümkün olacaq. Əlaqədar qurumlar çalışmalıdır ki, mərkəzləşdirilmiş istilik sisteminin şəbəkəsi genişlənsin və daha çox abonenti əhatə etsin. Bu, təhlükələrin minimuma endirilməsinə kömək edəcək. Vətəndaşlar da daim məlumatlandırılmalıdır. Məsələn, dedektorların faydası barədə məlumat verilməlidir. Təbii qazın yanmasında problem yarandıqda, yəni dəm qazı əmələ gəldikdə, dedektor xəbərdarlıq siqnalı verir. Yaxşı olar ki, mənizllərdə dedektorlardan istifadə edilsin. Bu da təhlükəni azaldır.