Dəm qazı zəhərlənməsi zamanı ilk nə baş verir? Terapevt izah edir

Yüngül formada baş gicəllənməsi olur, ürəkbulanma, yavaş-yavaş halsızlıq yaranır

Sonra keçir ikinci situasiyaya. Burada artıq dəm qazının mərkəzi sinir sisteminə təsiri başlayır və insan artıq huşunu itirir

Dəm qazından zəhərlənmə halları hələ də ölkəmizdə ciddi problem olaraq qalır. Hər il paytaxtda və müxtəlif regionlarda ailələrin sağlamlığı bu təhlükəli hadisələr səbəbilə risk altına düşür. İllərdir aparılan maarifləndirmə kampaniyalarına baxmayaraq, dəm qazından zəhərlənmə hadisələrinin davam etməsi təhlükəsizlik qaydalarına əməl edilməsində hələ də boşluqların mövcud olduğunu göstərir və məsul qurumlar üçün ciddi xəbərdarlıq rolunu oynayır.

Qeyd edək ki, Tovuzda bir ailənin 4 üzvü dəm qazından zəhərlənib. Hadisə rayonun Qovlar şəhərində baş verib. Qovlar şəhər sakinləri – 1985-ci il təvəllüdlü Qaroğlan Zeynalov, həyat yoldaşı 1997-ci il təvəllüdlü Aygül Həsənova və iki övladı zəhərlənmə diaqnozu ilə dünən günorta saatlarında xəstəxanaya yerləşdiriliblər. Dərhal tibbi yardım edilən zərərçəkənlərin vəziyyətlərinin qənaətbəxş olduğu bildirilir. Faktla bağlı araşdırma aparılır.

Mütəxəssislər qeyd edir ki, dəm qazı rəngsiz və qoxusuz olduğundan insan instinkti ilə onu müəyyən etmək mümkün deyil. Buna görə də zəhərlənmə hallarının qarşısını almaq üçün təhlükəsizlik qaydalarına ciddi riayət etmək vacibdir. Vanna otaqlarında elektrik su qızdırıcıları istifadə edilməli və müntəzəm havalandırma təmin olunmalıdır. Həmçinin, mətbəxlərdə qaz cihazları üçün pəncərə və kifayət qədər hündürlük olmalıdır. Dəm qazını vaxtında aşkarlamağın effektiv yollarından biri qaz detektorlarıdır; onların istifadəsi Avropa ölkələrində geniş yayılıb, Azərbaycanda isə bu istiqamətdə işlər hələ yetərli deyil. 

Hər il qış fəsli boyunca dəm qazı zəhərlənmələrinin müşahidə olunduğunu vurğulayan tibb üzrə fəlsəfə doktoru, terapevt Şəmsiyyə Namazlı “Şərq”ə açıqlamasında deyib ki, insanlar bu məsələyə ciddi yanaşmalıdır. Həkimin sözlərinə görə, boğulma zamanı insan bunu hiss etmir: “Yüngül formada baş gicəllənməsi olur, ürəkbulanma, yavaş-yavaş halsızlıq yaranır. İlkin simptomlar yaranan kimi insan bunu hiss etmədiyi üçün bu hallar otaq şəraitində qalaraq davam edir. Sonra keçir ikinci situasiyaya. Burada artıq dəm qazının mərkəzi sinir sisteminə təsiri başlayır və insan artıq huşunu itirir. Belə ki, təzyiq aşağı düşür, nəbz sürətlənir və hətta dezrefleksləri də itir. Bu, artıq ağır formalı dəm qazı ilə zəhərlənmə hesab olunur. Tədricən CO2 kimyəvi formullu dəm qazı mərkəzi sinir sistemini iflic edir. Buna görə də zəhərlənmiş insan özündən asılı olmayaraq huşunu itirir. Zəhərlənmə zamanı ilk növbədə pəncərəni açmaq, xəstəni təmiz havaya çıxarmaq, xəstə huşunu itiribsə, təcili surətdə təzyiqini ölçmək və təcili tibbi yardım çağıraraq xəstəxanaya aparmaq lazımdır. Əgər yüngül formalıdırsa, onda xəstənin üzünə və bədəninin açıq nahiyələrinə soyuq su vurmaq lazımdır. Xəstənin udqunma aktı aktivdirsə, iflic olmayıbsa, ona maye vermək lazımdır. Təzyiqi aşağı olduqda ev şəraitində təzyiq qaldırıcı vasitələr verilir, başının altına yastıq qoyulur ki, vəziyyəti stabilləşsin. Huşsuz vəziyyətdə olduğu halda xəstə artıq xəstəxanaya aparılmalıdır".

Ş.Namazlı vurğulayıb ki, dəm qazı zəhərlənməsi orqanizmdə müəyyən vaxt ərzində qalıcı fəsadlar da törədir: "Dəm qazından zəhərlənmə həm ağciyərə, həm də qaraciyərə ciddi toksiki təsir göstərir. Boğulmanın ağır forması zamanı xəstə vəziyyətdən çıxana kimi onun orqanizmində qalıcı fəsadlar yaranır. Daxili orqanların ultrasəs müayinəsi zamanı qaraciyərdə və ağciyərdə olan dəyişikliklər üzə çıxır. Bu zaman ağciyərdə təngnəfəslik qala bilər".