Doğrudanmı itlər insan dilini anlayır?

Sizin itiniz düşündüyünüzdən qat-qat çox şeyi başa düşə bilər. Yeni araşdırma göstərib ki, ev heyvanları insan söhbətlərinə “qulaq asaraq” sözləri öyrənə bilirlər.

Lent.az xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, it sahibləri tez-tez düşünürlər ki, onların sevimliləri birbaşa müraciət olunmasa belə, söhbətin nədən getdiyini anlayır. İndi isə elm bunu rəsmi şəkildə təsdiqləyib.

Tədqiqatçılar qrupu müəyyən edib ki, itlər yeni obyektlərin adlarını təkcə təlim yolu ilə deyil, sosial müşahidə vasitəsilə də yadda saxlaya bilirlər.

“İstedadlı” itlər fenomeni

Qeyd etmək lazımdır ki, söhbət alimlərin GWL (Gifted Word Learner) adlandırdığı xüsusi bir heyvan qrupundan gedir yəni “sözləri öyrənməkdə istedadlı itlər”. Bu qabiliyyət ən çox Border kolli cinsində müşahidə olunur.

Bu itlər qeyri-adi bacarığa malikdir: yüzlərlə oyuncağın adını yadda saxlaya bilirlər. Təcrübə zamanı məlum olub ki, onlar təxminən 18 aylıq uşaqlarda olduğu kimi eyni koqnitiv mexanizmlərdən istifadə edirlər.

Eksperiment necə aparılıb

Tədqiqatçılar iki fərqli öyrətmə üsulunu sınaqdan keçiriblər:

Birbaşa müraciət: Sahibi itə yeni oyuncağı göstərir və adını aydın şəkildə deyir (“Bax, bu adıdır”).

“Qulaq asma”: İt sadəcə iki insanın bir-biri ilə danışmasını, oyuncağı əl-ələ verərək adını söhbət kontekstində çəkməsini müşahidə edir. Bu zaman heyvana birbaşa diqqət yetirilmir.

Nəticələr gözlənilməz olub: itlər hər iki halda yeni əşyaların adlarını eyni dərəcədə uğurla öyrəniblər.

“Tədqiqat göstərir ki, itlər dili insan uşaqları kimi böyüklərin danışığını dinləyib sözləri yadda saxlayaraq öyrənirlər”, - araşdırmanın nəticələrində qeyd olunur.

“Görünməyən” obyektlə test

İtlərin sadəcə vizual siqnallara reaksiya vermədiyini, həqiqətən sözlə obyekt arasında əlaqə qurduğunu yoxlamaq üçün alimlər tapşırığı çətinləşdiriblər. Sahiblər oyuncağın adını o, vedrənin içində və ya ekran arxasında gizlədildiyi halda deyiblər. İt əşyanı görməsə də, adı eşidib insanın baxış istiqamətini izləyib. Bu şəraitdə belə “istedadlı” itlər sözü uğurla yadda saxlaya biliblər.

Bu niyə vacibdir

Bu kəşf dilin təkamülü ilə bağlı təsəvvürləri dəyişir. Əvvəllər hesab olunurdu ki, “triadik qarşılıqlı əlaqə” (müşahidəçi – danışan – obyekt) vasitəsilə öyrənmək yalnız insanlara xas xüsusiyyətdir. İndi isə aydın olur ki, insanlarla yanaşı təkamül edən itlər dünyamızı demək olar ki, uşaqlarımız kimi “oxumağa” imkan verən sosial bacarıqlar inkişaf etdiriblər. Təəssüf ki, GWL qrupuna daxil olmayan nəzarət qrupundakı adi itlər “qulaq asma” tapşırığının öhdəsindən gələ bilməyiblər. Bu da söz öyrənmə istedadının nadir, lakin heyvanlar aləmində çox güclü bir fenomen olduğunu təsdiqləyir.