Dunay Bədirxanov: Türk dövlətlərinin həmrəyliyi yalnız simvolik deyil, həm də strateji zərurətdir

"Türk dövlətlərinin həmrəyliyi yalnız simvolik deyil, eyni zamanda, strateji zərurətdir".

Oxu.Az xəbər verir ki, bu sözləri Azərbaycan Respublikası Kosmik Agentliyinin ("Azərkosmos") idarə heyətinin sədr müavini Dunay Bədirxanov deyib.

O bildirib ki, Azərbaycanın xarici siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri türk dövlətləri ilə əməkdaşlığın dərinləşdirilməsidir:

"Ortaq mədəni irsimiz, dilimiz və dəyərlərimiz bu əməkdaşlığın möhkəm təməlini təşkil edir.

Son illərdə əməkdaşlığımız strateji düşüncə, praktiki əməkdaşlıq və həmrəylik üzərində qurulan yeni, dinamik bir mərhələyə qədəm qoyub.

Azərbaycan Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) ilə əməkdaşlığa xüsusi önəm verir.

Bişkekdə keçirilən 11-ci Zirvə görüşündə qəbul edilən Bəyannamə regionun inteqrasiyası, elmi və iqtisadi əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi, kosmos və texnologiyanın strateji əhəmiyyətini vurğulayan mühüm bir sənəd oldu.

Dövlət başçıları tərəfindən imzalanan saziş çərçivəsində müxtəlif kosmosla bağlı layihələr nəzərdə tutulur. 2021-ci ildə qəbul edilmiş "Türk Dünyası 2040 Vizyonu" sənədində isə kosmos sahəsində əməkdaşlığa dair konkret məqsədlər qeyd olunub. Bu bizim sülhə yönəlmiş kosmos tədqiqatlarına və elmi tərəqqiyə olan kollektiv sadiqliyimizi nümayiş etdirir".

Dunay Bədirxanov qeyd edib ki, bu kontekstdə yaradılan "T-Space" İnnovasiya Fondu birgə resurslardan istifadə, peyk proqramlarının inkişafı, startapların dəstəklənməsi və kosmik texnologiyaların kommersiyalaşdırılması üçün zəmin yaradan mühüm bir addımdır:

"Regionun innovasiya ekosistemini gücləndirmək üçün resurslarımızı və biliklərimizi birləşdirməyimiz əməkdaşlığımızın əyani göstəricisidir.

Ötən il elan edilən "CRIS" layihəsi də bu çərçivədə Azərbaycan tərəfindən üzv dövlətlərlə sıx əməkdaşlıq şəraitində həyata keçirilməyə hazırdır. Layihə əlverişli və miqyaslanabilən peyk modelindən istifadə edərək texniki əməkdaşlığı və bilik paylaşımını təşviq etməklə yanaşı, ekoloji hədəflərimizə də xidmət edir. Layihə çərçivəsində inkişaf etdirilən sensorlar karbon qazı və metal emissiyalarını izləyərək iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə mühüm məlumatlar təqdim edəcək.

Bu təşəbbüslərin əsasında Azərbaycanın milli məqsədlərini müəyyənləşdirən və dövlət qurumları, universitetlər və özəl sektor tərəfdaşlarını birləşdirən kompleks kosmos strategiyası dayanır. Bu yanaşma hər bir iştirakçının dayanıqlı kosmik ekosistemin qurulmasına töhfə verməsini təmin edir.

Bununla yanaşı, Azərbaycan kosmos fəaliyyəti ilə bağlı qanunu qəbul etmişdir. Bu qanun beynəlxalq müqavilələrə və normalara əsaslanaraq milli kosmik məqsədlərin hüquqi çərçivəsini müəyyənləşdirir və məsuliyyətli kosmos tədqiqatlarına olan sadiqliyimizi bir daha təsdiqləyir. Bu sahədəki təcrübəmizi bölüşməyə və gələcək kosmos layihələrinin hüquqi əsaslarını birgə müəyyənləşdirməyə hazırıq".

O vurğulayıb ki, hər bir kosmik missiyanın mərkəzində texnoloji yeniliklərlə yanaşı, insan kapitalı dayanır:

"Uğur üçün zəruri olan ideyalar, bacarıqlar və əzmkarlıq yalnız insanlarla mümkündür. Bu səbəbdən regionda yüksək ixtisaslı kadrların hazırlanması üçün universitetlər, tədqiqat institutları və özəl sektor arasında əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi vacibdir.

Bu istiqamətdə fəaliyyət göstərən "Space Academy" artıq əhəmiyyətli rol oynayır. Tələbələrə praktiki biliklər və mədəni mübadilə təcrübəsi təqdim edən akademiya, gələcəyin mühəndisləri, alimləri və kosmos siyasəti liderlərini yetişdirir. Gələcəkdə bu təşəbbüsü daha da genişləndirmək məqsədilə onlayn platformaya əsaslanan Virtual Kosmos Akademiyası yaradılması planlaşdırılır. Bu platformada Türkiyə və regionun dost ölkələrindən olan 21 aparıcı universitet iştirak edəcək.

Azərbaycanın qədim İpək Yolu üzərində yerləşən coğrafi mövqeyi onu gələcəkdə Şərq və Qərbi birləşdirən kosmos mərkəzinə çevirməyə imkan verir.

Bundan əlavə, "Azərkosmos" beynəlxalq əməkdaşlıqları, o cümlədən Britaniya Millətlər Birliyi ilə birgə təşkil edilən geoməkan üzrə təlim proqramları vasitəsilə fəal şəkildə dəstəkləyir. Bu təşəbbüs iqlim davamlılığının artırılması üçün peyk texnologiyaları və məlumat analizinə əsaslanan təlim və məsləhət xidmətlərini əhatə edir. Oxşar proqramların yaxın gələcəkdə TDT üçün də təşkil olunması imkanlarını araşdırırıq".

Aygün Mirakif