Dünyada yalnız 13 ölkədə təhlükəsiz hava var

Qlobal hava keyfiyyəti ilə bağlı yeni IQAir hesabatına görə, Hindistan planetin ən çirkli ölkəsinə ev sahibliyi edir.

Dünyadakı şəhərlərin yalnız 14 faizində insanlar təhlükəsiz hava ilə nəfəs alır.

Medicina.az xəbər verir ki, İsveçrənin hava çirkliliyinin monitorinqi şirkəti olan IQAir, yeni Dünya Hava Keyfiyyəti Hesabatı 2025 (mənbə ingilis dilində) üçün 143 ölkədə, bölgədə və ərazidə 9446 şəhərdən məlumatları təhlil edib.

Məlum olub ki, qlobal hava keyfiyyəti, əsasən insan tərəfindən törədilən iqlim dəyişikliyi səbəbindən pisləşir.

2025-ci ildə baş verən meşə yanğınlarından çıxan tüstü, eləcə də qazıntı yanacaqlarının yandırılması ilə daha da şiddətlənən toz fırtınaları və digər ekstremal hava hadisələri xüsusilə təsirli olub.

Avropa tarixində meşə yanğınları üçün ən pis ildə yanğınlar bütün Avropanı bürüdü və avqust ayında rekord həddə çatdı. Həmin il yanğınlar fermaları, meşələri və evləri məhv etdi. Ekstremal hava şəraiti qitədə ən azı 43 milyard avroluq qısamüddətli iqtisadi itkilərə səbəb oldu, əsasən ölümcül isti dalğaları, daşqınlar və quraqlıqlar səbəbindən.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı, bununla əlaqəli sağlamlıq risklərinə görə PM2.5 və ya incə hissəciklər üçün təhlükəsiz limitlər müəyyən edir. Onların kiçik ölçüsü - diametri 2,5 mikrometrdən az - bu kiçik inhalyasiya olunan hissəciklərin ağciyərlərə dərin nüfuz etməsinə və qan dövranına daxil olmasına imkan verir.

Onlar tənəffüs yolları xəstəlikləri, ürək-damar xəstəlikləri və xərçəng də daxil olmaqla uzunmüddətli xəstəliklərlə əlaqələndirilir.

Hazırda yalnız üç Avropa ölkəsi bu təhlükəsiz limitlərə cavab verir.

Avropada ən təmiz və ən çirkli hava haradadır?

Avropada yalnız Andorra, Estoniya və İslandiya 2025-ci ilə qədər ÜST-ün illik PM2.5 hədəfinə kubmetr üçün 5 mikroqram (µq/m³) çatacaq.

Dünyada yalnız 13 ölkə və ərazi səviyyələri təhlükəsiz həddə saxlayıb və bu üç Avropa ölkəsi də onların arasındadır. Siyahıya Avstraliya, Barbados, Bermud adaları, Fransız Polineziyası, Qrenada, Yeni Kaledoniya, Panama, Puerto Riko, Reyunyon və ABŞ Virgin Adaları da daxil edilib.

Bu o deməkdir ki, nəzərdən keçirilən 143 ölkədən 130-u təhlükəsizlik standartlarına cavab verməyib.

Aygün Musayeva