Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Dünyanın ən qədim ox ucluqları Özbəkistanda tapıla bilər

Dünyanın ən qədim ox ucluqları Özbəkistanda tapıla bilər

Qaynarinfo saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Özbəkistanın şimal-şərqində yerləşən Obi-Rəxmat düşərgəsində çalışan arxeoloqlar təxminən 80 min il yaşı olan xırda daş ucluqlar aşkar ediblər. Alimlərin fikrincə, bu tapıntılar indiyədək məlum olan ən qədim ox ucluqları ola bilər. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Interesting Engineering" yazıb.

"PLoS One" jurnalında dərc olunan araşdırmada bildirilir ki, həmin "mikroucluqlar" o qədər dar formaya malikdir ki, yalnız ox tipli nazik çubuqlara taxıla bilər. Onlarda müşahidə edilən zədələr isə məhz ox ucluqlarına xas olan zərbə izlərini xatırladır.

Bordo Universitetindən Yuq Plisson daşların istifadə olunmuş ox ucluqlarına aid tipik zədələr göstərdiyini bildirib. Əgər tapıntı təsdiqlənərsə, bu, ox və kaman texnologiyasının meydana çıxma tarixini Efiopiyada 74 min il əvvələ aid edilən nümunələrdən təxminən 6 min il geriyə çəkəcək.

Obi-Rəxmatda əvvəllər də paleolit dövrünə aid daş alətlər – iri tiyələr və kiçik lövhəciklər aşkarlanmışdı. Lakin çoxsaylı üçbucaq formalı mikrolitlər əvvəlcə çatlı olduqları üçün diqqətdən qaçmışdı. Yeni təhlil zamanı alimlər bu fraqmentləri birləşdirərək ölçüblər və onların yalnız yüksək sürətlə dəyən zərbələrlə – yəni oxla vurulan zədələrlə izah oluna biləcəyini müəyyən ediblər.

Arxeoloq Andrey Krivoşapkin bu iddianın həmkarlar arasında diqqətlə yoxlanılacağını bildirib: "Oxların və ox çubuqlarının özü qorunmayıb, buna görə də müəyyən skeptisizm gözləniləndir".

Mühüm məqam odur ki, həmin alətlərin istehsalçıları hələlik məlum deyil. 80 min il əvvəl Mərkəzi Asiya neandertallara məxsus məskən idi. 2003-cü ildə Obi-Rəxmatda aparılan qazıntılar zamanı bir uşağa aid altı diş və 121 kəllə fraqmenti tapılmışdı. Dişlər neandertallara oxşasa da, kəllə xüsusiyyətləri qarışıq idi. Bu səbəbdən uşaq qalıqlarının Homo sapiens, neandertal, yaxud hətta denisovan qarışığına aid olması barədə mübahisələr davam edir.

Alimlər hələlik neandertallara aid ox ucluqlarının məlum olmadığını bildirirlər və ən ehtimal olunan istehsalçı kimi H. sapiens-in adını çəkirlər. Krivoşapkin isə əlavə edib: "Obi-Rəxmat əhalisinin Mərkəzi Asiyada peyda olması anatomik cəhətdən müasir insanların Avrasiyaya yayılması ilə üst-üstə düşür".

Ekspertlərin fikrincə, əgər nəticələr təsdiqlənsə, bu, mürəkkəb ov texnologiyalarının inkişafı ilə bağlı mövcud xronologiyanı xeyli dəyişəcək. Konnektikut Universitetindən arxeoloq Kristian Trayon isə qeyd edib ki, mürəkkəb silah və ov texnologiyaları coğrafi baxımdan indiyə qədər güman ediləndən daha erkən dövrdə yayılmış ola bilər.

Əhəmiyyətli məqam odur ki, Özbəkistanda tapılan nümunələr Efiopiyada 74 min il əvvələ aid edilən ox ucluqlarından daha qədimdir. Fransanın cənubundakı Mandren mağarasında isə təxminən 54 min il əvvəl kaman istifadəsi izləri qeydə alınıb – bu, Homo sapiens-in Avropada geniş yayılmasından əvvəlki dövrə təsadüf edir.

Hazırda Obi-Rəxmat komandası alət istehsalçılarının bölgəyə nə vaxt gəldiyini və onların Levantdakı qruplarla arxeoloji və ya genetik bağlılıqlarını öyrənməyə çalışır. Krivoşapkinin sözlərinə görə, bu yeniliklər çox daha əvvəl meydana çıxıb və uzun müddət qorunub saxlanmış ola bilər.

Trayon isə əlavə edib ki, ən güclü sübut məhz oxların ov zamanı hədəfi dəqiq vurduğunu göstərən izlər ola bilər.

Aydın

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:285
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 30 Avqust 2025 22:36 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see332

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see306

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see292

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see272

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see270

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see267

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see266

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see262

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see253

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see245

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see241

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see239

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see238

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see237

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see230

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see228

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see215

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see215

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see208

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see177
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri