Icma.az
close
up
RU
Dünyanın ən qədim ox ucluqları Özbəkistanda tapıla bilər

Dünyanın ən qədim ox ucluqları Özbəkistanda tapıla bilər

Qaynarinfo saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

Özbəkistanın şimal-şərqində yerləşən Obi-Rəxmat düşərgəsində çalışan arxeoloqlar təxminən 80 min il yaşı olan xırda daş ucluqlar aşkar ediblər. Alimlərin fikrincə, bu tapıntılar indiyədək məlum olan ən qədim ox ucluqları ola bilər. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Interesting Engineering" yazıb.

"PLoS One" jurnalında dərc olunan araşdırmada bildirilir ki, həmin "mikroucluqlar" o qədər dar formaya malikdir ki, yalnız ox tipli nazik çubuqlara taxıla bilər. Onlarda müşahidə edilən zədələr isə məhz ox ucluqlarına xas olan zərbə izlərini xatırladır.

Bordo Universitetindən Yuq Plisson daşların istifadə olunmuş ox ucluqlarına aid tipik zədələr göstərdiyini bildirib. Əgər tapıntı təsdiqlənərsə, bu, ox və kaman texnologiyasının meydana çıxma tarixini Efiopiyada 74 min il əvvələ aid edilən nümunələrdən təxminən 6 min il geriyə çəkəcək.

Obi-Rəxmatda əvvəllər də paleolit dövrünə aid daş alətlər – iri tiyələr və kiçik lövhəciklər aşkarlanmışdı. Lakin çoxsaylı üçbucaq formalı mikrolitlər əvvəlcə çatlı olduqları üçün diqqətdən qaçmışdı. Yeni təhlil zamanı alimlər bu fraqmentləri birləşdirərək ölçüblər və onların yalnız yüksək sürətlə dəyən zərbələrlə – yəni oxla vurulan zədələrlə izah oluna biləcəyini müəyyən ediblər.

Arxeoloq Andrey Krivoşapkin bu iddianın həmkarlar arasında diqqətlə yoxlanılacağını bildirib: "Oxların və ox çubuqlarının özü qorunmayıb, buna görə də müəyyən skeptisizm gözləniləndir".

Mühüm məqam odur ki, həmin alətlərin istehsalçıları hələlik məlum deyil. 80 min il əvvəl Mərkəzi Asiya neandertallara məxsus məskən idi. 2003-cü ildə Obi-Rəxmatda aparılan qazıntılar zamanı bir uşağa aid altı diş və 121 kəllə fraqmenti tapılmışdı. Dişlər neandertallara oxşasa da, kəllə xüsusiyyətləri qarışıq idi. Bu səbəbdən uşaq qalıqlarının Homo sapiens, neandertal, yaxud hətta denisovan qarışığına aid olması barədə mübahisələr davam edir.

Alimlər hələlik neandertallara aid ox ucluqlarının məlum olmadığını bildirirlər və ən ehtimal olunan istehsalçı kimi H. sapiens-in adını çəkirlər. Krivoşapkin isə əlavə edib: "Obi-Rəxmat əhalisinin Mərkəzi Asiyada peyda olması anatomik cəhətdən müasir insanların Avrasiyaya yayılması ilə üst-üstə düşür".

Ekspertlərin fikrincə, əgər nəticələr təsdiqlənsə, bu, mürəkkəb ov texnologiyalarının inkişafı ilə bağlı mövcud xronologiyanı xeyli dəyişəcək. Konnektikut Universitetindən arxeoloq Kristian Trayon isə qeyd edib ki, mürəkkəb silah və ov texnologiyaları coğrafi baxımdan indiyə qədər güman ediləndən daha erkən dövrdə yayılmış ola bilər.

Əhəmiyyətli məqam odur ki, Özbəkistanda tapılan nümunələr Efiopiyada 74 min il əvvələ aid edilən ox ucluqlarından daha qədimdir. Fransanın cənubundakı Mandren mağarasında isə təxminən 54 min il əvvəl kaman istifadəsi izləri qeydə alınıb – bu, Homo sapiens-in Avropada geniş yayılmasından əvvəlki dövrə təsadüf edir.

Hazırda Obi-Rəxmat komandası alət istehsalçılarının bölgəyə nə vaxt gəldiyini və onların Levantdakı qruplarla arxeoloji və ya genetik bağlılıqlarını öyrənməyə çalışır. Krivoşapkinin sözlərinə görə, bu yeniliklər çox daha əvvəl meydana çıxıb və uzun müddət qorunub saxlanmış ola bilər.

Trayon isə əlavə edib ki, ən güclü sübut məhz oxların ov zamanı hədəfi dəqiq vurduğunu göstərən izlər ola bilər.

Aydın

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:282
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 30 Avqust 2025 22:36 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see322

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see321

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see314

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see304

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see300

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see296

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see295

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see267

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see266

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see258

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see256

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see255

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see253

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see247

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see244

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see242

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see241

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see205

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see201

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see189
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri