Ekspert: Yaxın gələcəkdə Mərkəzi Asiya, Cənubi Qafqaz, Anadolu və Yaxın Şərq regionlarının sinxronizasiyasının şahidi olacağıq

 Yaxın gələcəkdə Mərkəzi Asiya, Cənubi Qafqaz, Anadolu və Yaxın Şərq regionlarının sinxronizasiyasının şahidi olacağıq

Bakı, 19 noyabr, Leyla Muradzadə, AZƏRTAC

Məlum olduğu kimi, Mərkəzi Asiya ölkələri böyük təbii ehtiyatlara malik olsa da, dünya okeanına çıxışı yoxdur. Müasir geosiyasi çağırışlar – logistika zəncirlərinin dəyişməsi, Rusiya-Ukrayna müharibəsi, Yaxın Şərqdə gərginlik, dəniz marşrutlarının uzanması və konteyner çatışmazlığı fonunda alternativ nəqliyyat yolları xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Avrasiya məkanında belə imkanları əlverişli yerləşməsi və çoxşaxəli infrastrukturuna görə yalnız Azərbaycan təmin edə bilər.

Bu fikirləri AZƏRTAC-a müsahibəsində nəqliyyat üzrə ekspert Rauf Ağamirzəyev bildirib.

Ekspert qeyd edib ki, Azərbaycan marşrutların diversifikasiyası üçün geniş infrastruktur şəbəkəsinə malikdir: “Ölkəmiz boru kəmərləri, qaz və neft xətləri, hava dəhlizləri və inkişaf etmiş hava limanları, Xəzər dənizi limanları – Ələt, Hövsan, Zirə, eləcə də Səngəçal, Zığ, Dübəndi neft terminalları və Şərq–Qərb, Şimal–Cənub dəhlizlərinin dəmir yolu və avtomobil magistralları ilə güclü logistika imkanlarına sahibdir”.

R.Ağamirzəyev vurğulayıb ki, mövcud riskləri nəzərə alaraq Azərbaycan marşrutları aktiv şəkildə şaxələndirir: “Türkiyənin İstanbul ‘Marmaray’ sistemi vasitəsilə Avropaya birbaşa dəmir yolu çıxışı, Şimal Mərmərə avtomagistralı və Yavuz Sultan Səlim körpüsü ilə güclü nəqliyyat əlaqələri mövcuddur. Avropaya əlavə dəmir yolu bağlantısı layihəsi isə Orta Dəhlizin rolunu daha da artırır. Qarabağın azad edilməsindən sonra Zəngəzur istiqamətində inşa olunan yeni dəmir yolları və avtomagistrallar Mərkəzi Asiya ölkələrinə Türkiyənin Aralıq dənizi limanlarına ən qısa çıxışı təmin edir. Bu isə Cənubi Avropa və Şimali Afrika bazarlarına birbaşa yol açır. İraqdan keçən ‘İnkişaf Yolu’ da daxil olmaqla Türkiyənin layihələrilə sinxronizasiya Fars körfəzinə alternativ çıxış yaradır və regionları daha sıx bağlayır”.

Ekspert bildirib ki, müxtəlif kateqoriyalı yüklərin – uran, neft məhsulları, gübrələr, konteynerlər və yaşıl enerji məhsullarının daşınması üçün yaradılmış infrastruktur yaxın illərdə yeni regional sinxronizasiyanın formalaşmasına gətirib çıxaracaq: “Biz Mərkəzi Asiya, Cənubi Qafqaz, Anadolu və Yaxın Şərq regionlarının qarşılıqlı inteqrasiyasının şahidi olacağıq. Bu isə Xəzər, Qara və Aralıq dənizləri hövzələrinin, həmçinin Fars körfəzinin vahid logistika sistemində əlaqələndirilməsi deməkdir. Azərbaycanın boru kəmərləri, hava, dəmir yolu və avtomobil infrastrukturu, həmçinin fiber-optik rabitə xətləri ölkəmizin regional əlaqələndirici rolunu daha da gücləndirir”.

R.Ağamirzəyevin sözlərinə görə, Azərbaycanın və Mərkəzi Asiyanın Avrasiyanın kəsişməsində yerləşməsi istehsal sahəsində də geniş kooperasiya imkanları açır: “Tarixdə Böyük İpək yolu üzərində şəhərlərin formalaşması inkişafı necə sürətləndirdisə, bu gün də risklər fonunda istehsalın lokasiyasının dəyişdirilməsi aktuallaşır. Azərbaycan ən qısa logistika məsafəsini təmin edir ki, bu da xərcləri azaldır və həm marşrutların, həm də məhsulların rəqabət qabiliyyətini artırır”.

Ekspert hesab edir ki, ilk mərhələdə müxtəlif məhsulların yığılma üsulu ilə istehsalına başlamaq, sonra isə lokalizasiyanı artırmaq mümkündür: “Bu yanaşma həm yeni iş yerlərinin yaradılmasına, həm də əlavə dəyərin formalaşmasına səbəb olacaq. Azərbaycan qlobal nəqliyyat zəncirində təkcə tranzit ölkə deyil, həm də istehsalçı kimi çıxış etməyə çalışır”.