Elçin Mirzəbəyli: Azərbaycan diplomatiyasının yeni mərhələsi milli gücün institusional transformasiyasıdır

"Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində etimad və sabitlik anlayışları getdikcə daha nadir resursa çevrilir. Qlobal nizamın parçalanması, güc mərkəzləri arasında rəqabətin artması və beynəlxalq hüququn tətbiqi mexanizmlərinin sıradan çıxarılması fonunda bir çox dövlətlər xarici siyasətdə ya radikal tərəf tutmağa, ya da izolyasiyaya meyil edirlər. Azərbaycan isə bu qeyri-sabit mənzərədə özünəməxsus model formalaşdırıb: çoxvektorlu, lakin prinsipial siyasət, regional balans, qlobal iştirak və qarşılıqlı etimad diplomatiyası".

Bu fikirləri Oxu.Az-a açıqlamasında deputat, Milli Məclisin Beynəlxalq münasibətlər və parlamentlərarası əlaqələr komitəsinin üzvü Elçin Mirzəbəyli deyib.

O əlavə edib ki, Prezident İlham Əliyevin oktyabr ayı ərzində dörd fərqli coğrafiyada - Kopenhagen, Qəbələ, Düşənbə və Şarm əş-Şeyxdə iştirak etdiyi beynəlxalq sammitlər Azərbaycanın bu modelinin praktiki nümunəsidir:

"Qısa zaman kəsiyində bir dövlət başçısının bu qədər fərqli siyasi, mədəni və ideoloji müstəvili platformalarda bərabər səviyyədə qəbul edilməsi, ölkəmizin beynəlxalq nüfuzunun şərhə ehtiyacı olmayan göstəricisidir".

"İndi isə ayrı-ayrılıqda fərqli geosiyasi qütblərin yer aldığı istiqamətlər üzrə Azərbaycanın uğur diplomatiyasının coğrafiyasına nəzər salaq. Avropa Siyasi Birliyinin Sammiti Azərbaycan diplomatiyasının Qərb istiqamətindəki çevikliyini göstərir. Avropa üçün Bakı artıq sadəcə enerji resurslarının tədarükçüsü və tranzit ölkə deyil, həm də geosiyasi sabitliyin təminatçısıdır. Qitədə enerji təhlükəsizliyi, miqrasiya, postsovet məkanında sabitlik kimi məsələlərdə Azərbaycanın rolu reallığa çevrilib. Bu sammit çərçivəsində Makron və Şarl Mişel ilə aparılan dialoq həm Bakı-Brüssel münasibətlərinin yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu, həm də Fransa kimi skeptik aktorların belə Azərbaycanla əməkdaşlığa can atdığını göstərir", - deyə parlamentari vurğulayıb.

Millət vəkili Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) Qəbələdəki sammitinə də münasibət bildirib:

"Bu isə Azərbaycanın liderlik missiyasının regional ölçüsünü təsdiqləyir. Qəbələ sammiti yalnız siyasi zirvə deyil, həm də özündə konseptual mesaj daşıyan mühüm hadisədir. Türk dövlətlərinin inteqrasiyasında mərkəz Bakı, istiqamət isə müstəqil türk geosiyasətidir. Azərbaycan bu istiqamətdə həm iqtisadi güc, həm təhlükəsizlik təminatçısı, həm də mənəvi-mədəni birləşdirici rol oynayır. Prezident İlham Əliyevin türk dünyasını "vahid strateji mövqedən çıxış edən güc mərkəzinə" çevirmək çağırışı, XXI əsrdə yeni beynəlxalq identiklik modelinin əsasını qoyur".

"MDB Sammiti isə Azərbaycanın postsovet məkanında müstəqil siyasətini qoruyaraq, eyni zamanda dialoqa açıq və əməkdaşlıqyönümlü dövlət kimi davranmasının göstəricisidir. Düşənbə platformasında Azərbaycan balanslı şəkildə Rusiya, Belarus və Mərkəzi Asiya liderləri ilə əlaqələri dərinləşdirməklə yanaşı, "maraqların toqquşduğu deyil, kəsişdiyi məkan" kimi çıxış etdi. Bu, postsovet məkanında yeni siyasi yanaşmadır. Azərbaycan nə Moskvanın, nə də Qərbin orbitində deyil, öz orbitindədir və qlobal proseslərə milli maraqları çərçivəsindən yanaşır", - müsahibimiz əlavə edib.

E.Mirzəbəylinin sözlərinə görə, Şarm əş-Şeyxdə keçirilən Yaxın Şərq Sülh Sammiti də Azərbaycanın qlobal diplomatiyadakı çəkisinin real ölçüsünü göstərir:

"Bu, artıq regional və ya ideoloji deyil, sivilizasiyalararası platformadır. Azərbaycan burada həm müsəlman dünyası, həm Qərb, həm də İsrail ilə etibarlı tərəfdaşlıq missiyasını eyni anda yerinə yetirir. Bakı bu mühitdə diplomatik körpü yaradan dövlət kimi çıxış etməklə Yaxın Şərqdə sülh və təhlükəsizliyin dialoq əsaslı modelini təklif edir".

"Azərbaycanın diplomatik uğurunun əsas komponenti etimad kapitalıdır. Ölkə başçısının ardıcıl, prinsipial və balanslı siyasəti nəticəsində Azərbaycan artıq beynəlxalq münasibətlərdə etibarlı tərəfdaş statusuna sahibdir. Həm ABŞ, həm Avropa, həm ərəb dünyası, həm də Rusiya üçün Bakı sabitlik, praqmatizm və məsuliyyət simvoludur. Bu, təkcə diplomatik uğur deyil, həm də dövlət idarəetməsinin strateji keyfiyyət göstəricisidir. Azərbaycan diplomatiyasının bu yeni mərhələsi, əslində, milli gücün institusional transformasiyasıdır. 1990-cı illərin sonundan bəri formalaşan enerji diplomatiyası indi siyasi etimad diplomatiyasına çevrilib. Bu, İlham Əliyevin xarici siyasət fəlsəfəsində enerji resurslarından diplomatik resurslara, iqtisadi nüfuzdan siyasi etibara keçidin uğurlu inkişaf dinamikasını əks etdirən mühüm mərhələdir. Qlobal səviyyədə güc balansının dəyişdiyi bir vaxtda Azərbaycanın bu qədər fərqli tərəflərlə bərabərhüquqlu əməkdaşlıq qura bilməsi, həm də yeni beynəlxalq mədəniyyətin təzahürüdür. Bu mədəniyyətin əsas prinsipi müstəqil diplomatiya ilə dialoq mühiti yaratmaq məharətinin sintezidir. Azərbaycan özünün milli maraqlarına əsaslanan üçüncü bir yol formalaşdırıb. Nəticə etibarilə, Azərbaycan artıq beynəlxalq münasibətlər sistemində sadəcə sabit region ölkəsi deyil, qlobal qərarların formalaşmasında iştirakı arzuolunan dövlət statusundadır. Prezident İlham Əliyevin bir ay ərzində dörd müxtəlif siyasi məkan və ideoloji sistemdə qəbul olunması bu yeni reallığın ən bariz ifadəsidir. Azərbaycanın çoxvektorlu siyasəti qlobal xaos dövründə həm regional, həm də beynəlxalq səviyyədə sabitlik yaradan mühüm model kimi öyrənilməyə layiqdir. Bu modelin mahiyyəti sadə, lakin strateji cəhətdən dərin formulla - müstəqil siyasət, etimad diplomatiyası və qlobal iştirakçılıqla ifadə olunur", - deyə parlament üzvü fikrini yekunlaşdırıb.

Mərahim Nəsib