Icma.az
close
up
RU
Elmi fantastika deyil, gerçək: Qara dəlik 10 il ərzində partlaya bilər

Elmi fantastika deyil, gerçək: Qara dəlik 10 il ərzində partlaya bilər

Qaynarinfo portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

ABŞ-ın Massachusetts ştatından alimlər qarşıdakı on ildə qara dəliyin partlama ehtimalının təəccübləndirici dərəcədə yüksək olduğunu açıqlayıblar. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, "Physical Review Letters" jurnalında dərc olunan araşdırmaya görə, 2035-ci ilə qədər ən azı bir qara dəliyin partlama ehtimalı 90 faiz təşkil edir.

Araşdırmanın aparıcı müəllifi, Massaçusets Universitetinin (UMass Amherst) fizika professoru Maykl Beyker bildirib: "Biz bunun mütləq bu onillikdə baş verəcəyini iddia etmirik, amma 90 faiz ehtimalla bu mümkündür".

Qara dəliklər ulduzları parçalayan və yaxınlaşan hər şeyi udan güclü cazibə mərkəzləri kimi "dağıdıcı canavarlar" adlandırılır. Onlar böyük ulduzların yanacağının bitməsindən sonra supernova nəticəsində yaranır və kosmosda heç nəyin qaça bilməyəcəyi qədər sıx bir cazibə sahəsi buraxır.

Bununla belə, britaniyalı fizik Stiven Hokinq 1970-ci illərdə başqa bir növ qara dəliyin – ilkin qara dəliklərin (PBH) – mövcud ola biləcəyini irəli sürmüşdü. Onun nəzəriyyəsinə görə, PBH-lər Böyük Partlayışdan dərhal sonra, təxminən 13,8 milyard il əvvəl yaranmış ola bilər. Hokinq həmçinin iddia edib ki, qara dəliklər kifayət qədər qızdıqda "Hokinq radiasiyası" adlanan zərrəcikləri buraxır və bu proses sürətləndikcə qara dəliyin partlamasına səbəb ola bilər.

Əvvəllər belə partlayışların yalnız hər 100 min ildən bir baş verdiyi güman edilirdi. Lakin yeni hesablamalar PBH-lərin partlamalarının daha tez-tez – təxminən hər on ildə bir dəfə baş verə biləcəyini göstərir.

Belə partlayış gözlə görünməsə də, kosmik teleskoplar vasitəsilə müşahidə edilə bilər. Alimlərin sözlərinə görə, partlayış zamanı bütün əsas zərrəciklər, hətta indiyədək mövcudluğu təsdiqlənməmiş elementar hissəciklər də sərbəst buraxıla bilər. Bu isə kainatın mənşəyi ilə bağlı qədim suallara cavab vermək imkanı yarada bilər.

Müəlliflər qeyd edirlər ki, əgər PBH-lərin partlaması qeydə alınarsa, bu, həm Hokinq radiasiyasının mövcudluğuna sübut olacaq, həm də fizikanı köklü şəkildə dəyişərək kainatın tarixi haqqında anlayışlarımızı yenidən formalaşdıracaq.

Aydın

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:324
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 27 Sentyabr 2025 21:31 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see311

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see308

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see306

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see305

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see296

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see291

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see287

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see287

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see262

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see258

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see254

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see251

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see251

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see249

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see240

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see238

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see237

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see236

Hesablama Palatasından inflyasiya ilə bağlı proqnoz: Bahalaşma davam edəcək

14 Noyabr 2026 13:59see207

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see199
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri