Icma.az
close
up
RU
Elmi fantastika deyil, gerçək: Qara dəlik 10 il ərzində partlaya bilər

Elmi fantastika deyil, gerçək: Qara dəlik 10 il ərzində partlaya bilər

Qaynarinfo portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

ABŞ-ın Massachusetts ştatından alimlər qarşıdakı on ildə qara dəliyin partlama ehtimalının təəccübləndirici dərəcədə yüksək olduğunu açıqlayıblar. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, "Physical Review Letters" jurnalında dərc olunan araşdırmaya görə, 2035-ci ilə qədər ən azı bir qara dəliyin partlama ehtimalı 90 faiz təşkil edir.

Araşdırmanın aparıcı müəllifi, Massaçusets Universitetinin (UMass Amherst) fizika professoru Maykl Beyker bildirib: "Biz bunun mütləq bu onillikdə baş verəcəyini iddia etmirik, amma 90 faiz ehtimalla bu mümkündür".

Qara dəliklər ulduzları parçalayan və yaxınlaşan hər şeyi udan güclü cazibə mərkəzləri kimi "dağıdıcı canavarlar" adlandırılır. Onlar böyük ulduzların yanacağının bitməsindən sonra supernova nəticəsində yaranır və kosmosda heç nəyin qaça bilməyəcəyi qədər sıx bir cazibə sahəsi buraxır.

Bununla belə, britaniyalı fizik Stiven Hokinq 1970-ci illərdə başqa bir növ qara dəliyin – ilkin qara dəliklərin (PBH) – mövcud ola biləcəyini irəli sürmüşdü. Onun nəzəriyyəsinə görə, PBH-lər Böyük Partlayışdan dərhal sonra, təxminən 13,8 milyard il əvvəl yaranmış ola bilər. Hokinq həmçinin iddia edib ki, qara dəliklər kifayət qədər qızdıqda "Hokinq radiasiyası" adlanan zərrəcikləri buraxır və bu proses sürətləndikcə qara dəliyin partlamasına səbəb ola bilər.

Əvvəllər belə partlayışların yalnız hər 100 min ildən bir baş verdiyi güman edilirdi. Lakin yeni hesablamalar PBH-lərin partlamalarının daha tez-tez – təxminən hər on ildə bir dəfə baş verə biləcəyini göstərir.

Belə partlayış gözlə görünməsə də, kosmik teleskoplar vasitəsilə müşahidə edilə bilər. Alimlərin sözlərinə görə, partlayış zamanı bütün əsas zərrəciklər, hətta indiyədək mövcudluğu təsdiqlənməmiş elementar hissəciklər də sərbəst buraxıla bilər. Bu isə kainatın mənşəyi ilə bağlı qədim suallara cavab vermək imkanı yarada bilər.

Müəlliflər qeyd edirlər ki, əgər PBH-lərin partlaması qeydə alınarsa, bu, həm Hokinq radiasiyasının mövcudluğuna sübut olacaq, həm də fizikanı köklü şəkildə dəyişərək kainatın tarixi haqqında anlayışlarımızı yenidən formalaşdıracaq.

Aydın

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:344
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 27 Sentyabr 2025 21:31 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see329

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see328

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see324

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see319

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see304

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see302

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see287

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see287

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see280

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see279

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see278

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see273

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see263

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see261

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see261

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see249

Qan qrupu immunitetə nə dərəcədə təsir edir?

20 Noyabr 2026 13:53see248

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see245

Qazax şəhərində beşinci İdman Festivalının açılış mərasimi keçirilib FOTO

20 Noyabr 2026 21:35see228

3 Tesla MRT SAF Hospitalda Nə zaman həyat əhəmiyyətlidir? (VİDEO)

20 Noyabr 2026 15:57see222
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri