Əməkdaşlığın güclü siyasi təməli mövcuddur ŞƏRH

Azərbaycan və Ukrayna arasındakı münasibətlər, müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində bənzərinə az rast gəlinən, qarşılıqlı etimada və strateji dərinliyə əsaslanan bir tərəfdaşlıq modelidir. 25 aprel 2026-cı il tarixində Prezident Volodimir Zelenskinin Azərbaycana reallaşdırdığı rəsmi səfər, iki ölkə arasındakı əlaqələrin sadəcə diplomatik protokol xarakteri daşımadığını, həm də gələcəyə hesablanmış ciddi bir geosiyasi ittifaqın təzahürü olduğunu bir daha sübat etdi. Prezident İlham Əliyevin bu görüş zamanı xüsusi olaraq vurğuladığı “Əməkdaşlığımızın çox güclü siyasi təməli vardır” ifadəsi, əslində son otuz ildə hər iki dövlətin keçdiyi çətin sınaqların, qarşılıqlı dəstəyin və sarsılmaz prinsiplərin fəlsəfi yekunudur.

Siyasi Təməlin Genezis və Prinsipləri
Azərbaycan və Ukrayna arasındakı siyasi təməlin bu qədər möhkəm olmasının fundamental səbəbləri var. Hər iki dövlət post-sovet məkanında öz müstəqilliyini elan etdikdən sonra eyni taleyi yaşamış — ərazi bütövlüyünün pozulması və separatizm təhlükəsi ilə üz-üzə qalmışdır. Bu ortaq ağrı, dövlətləri bir-birinin suverenliyini qeyd-şərtsiz dəstəkləməyə sövq edən mənəvi və hüquqi bir zəmin yaratmışdır.
Azərbaycanın 44 günlük Vətən müharibəsi zamanı Ukraynanın nümayiş etdirdiyi siyasi dəstək və eyni şəkildə, Ukraynanın çətin günlərində Azərbaycanın göstərdiyi humanitar və siyasi həmrəylik, bu "təməlin" sadəcə kağız üzərində deyil, həm də meydanda nə dərəcədə keçərli olduğunu sübut etmişdir. Bu münasibətlər heç bir kənar gücün təsiri altında deyil, tamamilə milli maraqların üst-üstə düşməsi prinsipi ilə inkişaf edir.
Enerji Təhlükəsizliyi: Strateji Arxa Cəbhə
Enerji sahəsindəki əməkdaşlıq iki ölkə arasındakı münasibətlərin iqtisadi onurğasını təşkil edir. Azərbaycan uzun illərdir ki, Ukraynanın enerji təhlükəsizliyində etibarlı tərəfdaş kimi çıxış edir:
* SOCAR-ın Ukraynadakı Rolu: Azərbaycan Dövlət Neft Şirkəti Ukraynanın pərakəndə və topdansatış yanacaq bazarında ən böyük investorlardan biridir. Səfər zamanı bu şəbəkənin daha da genişləndirilməsi və Ukraynanın kənd təsərrüfatı sektorunun yanacaqla təminatında Azərbaycanın payının artırılması barədə mühüm razılaşmalar əldə olunub.
* İnfrastrukturun Bərpası: Müharibə şəraitində dağılmış enerji infrastrukturunun, xüsusilə elektrik yarımstansiyalarının və şəbəkələrinin bərpası üçün Azərbaycan tərəfindən təqdim olunan texnoloji yardımlar Ukraynanın sosial dayanıqlığı üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.
* Gələcəyin Enerjisi: İki lider həmçinin "yaşıl enerji" layihələrində birgə iştirak imkanlarını müzakirə ediblər. Bu, gələcəkdə Xəzər dənizindən Avropaya uzanacaq enerji dəhlizlərində Ukraynanın tranzit və ya son istehlakçı kimi iştirakını nəzərdə tutur.
Müdafiə Sənayesi və Yeni Texnologiyalar
Aprel görüşünün ən diqqətçəkən məqamlarından biri hərbi-texniki əməkdaşlığın yeni müstəviyə keçməsidir. Müasir müharibələrin xarakteri göstərir ki, ənənəvi silahlar öz yerini yüksək texnoloji həllərə verir. Bu kontekstdə:
1. PUA Texnologiyaları: Azərbaycanın pilotsuz uçuş aparatlarının (PUA) tətbiqi sahəsindəki unikal döyüş təcrübəsi və Ukraynanın aviasiya mühərrikləri istehsalındakı güclü sənaye bazası birləşdirilir. Birgə istehsal müəssisələrinin yaradılması hər iki ölkənin müdafiə qabiliyyətini artırmaqla yanaşı, onları regionun əsas silah ixracatçılarına çevirə bilər.
2. Minalardan Təmizləmə: Azərbaycan işğaldan azad edilmiş ərazilərdə apardığı genişmiqyaslı minatəmizləmə prosesində böyük təcrübə qazanıb. Bu təcrübənin Ukraynaya transferi və minatəmizləyən robot texnikasının birgə istehsalı gündəmin əsas mövzularından biri olmuşdur.
Orta Dəhliz və Logistik Şaxələndirmə
Qlobal təchizat zəncirlərinin qırıldığı bir dövrdə "Orta Dəhliz" layihəsi hər iki ölkə üçün strateji pəncərədir. Bakı Limanı və Ukraynanın Qara dəniz limanları arasında koordinasiyalı fəaliyyət Çindən Avropaya gedən yüklərin daha sürətli və təhlükəsiz daşınmasını təmin edir. Bu, sadəcə iqtisadi qazanc deyil, həm də regionun geosiyasi çəkisini artıran bir amildir. Aprel səfəri zamanı logistik tariflərin optimallaşdırılması və gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsi istiqamətində atılan addımlar bu dəhlizin rəqabət qabiliyyətini daha da artıracaqdır.
Humanitar Diplomatiya və Xalqların Dostluğu
Münasibətlərin ən səmimi tərəfi humanitar əlaqələrdir. Azərbaycan tərəfindən Ukraynanın İrpen şəhərində məktəbin əsaslı təmiri, müharibədən zərər çəkmiş yüzlərlə ukraynalı uşağın Azərbaycanda reabilitasiya keçməsi və göndərilən tonlarla humanitar yardım iki xalq arasında qırılmaz mənəvi bağlar yaradıb. Bu, dövlət başçılarının siyasi iradəsinin cəmiyyətin ən aşağı təbəqələrinə qədər nüfuz etdiyinin göstəricisidir.
Yekun Nəticə
Prezident İlham Əliyev və Prezident Volodimir Zelenski arasındakı 25 aprel görüşü göstərdi ki, Azərbaycan və Ukrayna arasındakı strateji tərəfdaşlıq konyunktur maraqlardan uzaqdır. Bu əməkdaşlıq beynəlxalq hüquqa, qarşılıqlı hörmətə və ən əsası, sarsılmaz bir siyasi iradəyə söykənir. "Güclü siyasi təməl" üzərində qurulan bu bina, regionda sülhün, sabitliyin və iqtisadi tərəqqinin ən etibarlı qalalarından biri olmağa davam edəcəkdir.

Səbinə Əliyeva

YAP Ordubad rayon təşkilatının məsləhətçisi