Əriyən buzlaqlar keçmişin sirrini açır

Norveç buzlaqlarında tapılan sirli qədim artefaktlar müzakirə predmetinə çevrilib. Uzun müddətdir ki, "Buzların sirləri" proqramı çərçivəsində çalışan norveçli arxeoloqlar əriyən buzlaqlarda unikal qədim artefaktlar tapmağa davam edirlər.
Reyting.az-ın məlumatına görə, alimlər bildiriblər ki, tapıntılar əvəzsiz elmi nailiyyətdir. Elm adamları deyiblər ki, Daş dövründən Vikinq dövrlərinə qədər böyük bir tarixi əhatə edən qeyri-adi əşyalar qədim ticarət yollarını öyrənməklə yanaşı, min illər bundan öncə yaşamış insanların həyatına da işıq salır.
Məlum olduğu kimi, Norveç bir ölkə kimi buzlaq arxeologiyasında lider sayılır. Bu, buzların əriməsi nəticəsində üzə çıxan obyektləri araşdırıb öyrənən yeni bir elm sahəsidir. Son illər ərzində bu ölkənin ərazisində, əriyən buzlaqların arasından 4500-ə qədər artefakt aşkar edilib ki, bu da dünya üzrə tapılan bütün tapıntıların yarıdan çoxunu təşkil edir.

Norveçli alimlər qeyd ediblər ki, arxeoloji tədqiqatlar üçün ən məhsuldar qazıntı sahələrindən biri buzlaqların əridiyi ərazilərdir. Alimlər məhz bu yerləri seçməklə, yanılmayıblar.
Bir çox buzlaqların əridiyi əraziləri araşdıran arxeoloqlar vikinqlərə məxsus dövrləri və tarix şəraiti ətraflı öyrənmək imkanı əldə ediblər. Tədqiqatçılar orta əsrlərdə ticarət yolu kimi istifadə edilmiş Lendbrin buzlağını da tədqiq edə biliblər.
Arxeoloqların sözlərinə görə, 2024-cü ildən başlayaraq buzlaqların intensiv əriməsi səbəbindən onlar bəzi ərazilərdə bir çox nadir əşyalar və zədələnmədən tam bütöv qalan, yaxşı qorunan iki qədim ox tapıblar. Elmi proqramın rəhbəri Espen Finstad deyib ki, həmin oxlardan biri sadəcə, tapılmağını gözləyirmiş kimi buzun səthində uzanmış vəziyyətdə olub: “Adətən biz qazıntılar aparmalı oluruq, ancaq bu, çox fərqli idi. Bu, əsl hədiyyə idi".
"Buzların sirləri" proqramının araşdırmaları davam edir. Qədim olan və tarixilik baxımdan, həmçinin Norveç üçün çox qiymətli hesab edilən digər tapıntılar arasında taxta alətlərlə yanaşı, dəri, tekstil məmulatları, hətta məqsədi hələ də sirr kimi qalan qəribə əşyalar var. Lendbrin buzlağının keçidində tapılan kiçik taxta obyektin nə olduğu indiyə qədər müəyyən edilməyib.
Tədqiqatçıların sözlərinə görə, buzlaqlarda tapılan artefaktlar qədim insanların necə ov etdiklərini, hansı vasitələrlə ticarətlə məşğul olduqlarını və dağ keçidlərindən necə köçdüklərini daha yaxşı anlamağa kömək edir.
Lakin buzlaqların əriməsinə səbəb olan qlobal istiləşmə alimlərdə qarışıq hislər yaradır. Bu, bir tərəfdən nadir tapıntılara çıxış yolu açsa da, digər tərəfdən insanların təhlükəsizliyini təhdid edir. "Biz bu yay buzlaqlara qayıtmağı səbirsizliklə gözləyirik və əsasən haralara baxacağımızı yaxşı bilirik", - Finstad deyib.
Hazırda Norveç buzlaq arxeologiyası keçmişin sirlərini açmağa davam edir.
Oqtay QORÇU