Eşitmə və görmə qabiliyyətini bərpa etməyin yeni üsulu TAPILDI

Cənubi Kaliforniya Universitetinin alimləri müəyyən ediblər ki, p27Kip1 zülalının bloklanması eşitmə reseptorlarının və vizual neyronların regenerasiyasına təkan verə bilər.

Redaktor.az xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri "Proceedings of the National Academy of Sciences" (PNAS) jurnalında dərc olunub.

Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, hüceyrə artımında təbii blokada yetkin siçanların qulaqlarında və gözlərində hissiyyat reseptorlarının bərpasına mane olur. Lakin onlar bu sədddən keçməyin yolunu tapıblar. Əsas rolu, normal olaraq hüceyrə böyüməsini dayandıran bir qrup qarşılıqlı gen olan Hippo siqnal yolu oynayır. Bu mexanizm hətta embrional inkişaf mərhələsində də qulaqda işləyir və yetkin heyvanlarda zədələnmiş sensor reseptorların bərpasına mane olur.

Təcrübə zamanı alimlər Hippo yolunun mühüm komponentləri olan Lats1/2 zülallarını sıxışdıran xüsusi birləşmədən istifadə ediblər. Nəticədə, suspensor hüceyrələr adlanan prekursor hüceyrələr daxili qulaqda aktiv şəkildə bölünməyə başlayıb, ancaq tarazlığa cavabdeh olan vestibüldə. Eşitmə duyğu orqanında, Korti orqanında heç bir reaksiya meydana gəlməyib.

Alimlər aşkar ediblər ki, əsas maneə Korti orqanında və tor qişada böyük miqdarda olan p27Kip1 proteinidir. Təsirlərini yoxlamaq üçün tədqiqatçılar p27Kip1 səviyyəsini süni şəkildə azalda bilən transgen siçanlar yaradıblar.

Nəticələr göstərib ki, p27Kip1 və Hippo siqnal yolu eyni vaxtda sıxışdırıldıqda, progenitor hüceyrələr Korti orqanında aktiv şəkildə bölünməyə başlayıb və eşitmə reseptorlarının bərpasına yol açıb. Retinada oxşar prosedur "Müller glia progenitor" hüceyrələrinin böyüməsini stimullaşdırıb. Bəziləri hətta müstəqil olaraq fotoreseptorlara və görmə üçün lazım olan digər neyronlara çevrilib.

Tədqiqatın aparıcı müəllifi, Cənubi Kaliforniya Universitetinin dosenti Kseniya Qnedevanın sözlərinə görə, zədədən sonra p27Kip1 səviyyəsi təbii olaraq azalır. Bu, qulaqda və gözdə zədələnmiş hüceyrələrin bərpasını stimullaşdırmaq üçün Hippo yolunu müvəqqəti olaraq maneə törətmək üçün müdaxilə etmək və dərmanlardan istifadə etmək üçün qısa müddətli bir fürsət təmin edir.

Turan İSMAYIL