Ət və süd məhsulları ucuzlaşa bilər... VACİB AÇIQLAMA

Azərbaycanda maldarlığın zəif inkişafı ölkənin ət və ət məhsulları, eləcə də süd məhsulları ilə bağlı idxaldan asılılığını artırır. Əgər əvvəl qonşu ölkələrin bazarından ət və diri heyvanlar alınırdısa, artıq Monqolustandan belə ətlər gətirilməyə başlayıb. Bu isə keyfiyyəti və dadına görə yerli ətdən qat-qat aşağı olan məhsulların bazarlara ayaq açması deməkdir. 

Üstəgəl son aylarda regionlarda geniş yayılmış dabaq xəstəliyi ilə bağlı ajiotajın  yaranması, mal bazarlarının bağlanması vəziyyəti daha da acınacaqlı hala gətirdi. 

Bəs görəsən, çıxış yolu nədir? Ölkəmizdə ən gəlirli sahə olan maldarlığın inkişafını necə bərpa edə bilərik? Bunun  üçün hansı addımlar atılmalıdır?

Sitat.info-ya açıqlamasında bu sualları cavablandıran Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri, iqtisadçı Akif Nəsirli bildirdi ki, Azərbaycanda maldarlığın inkişafı üçün ilk növbədə zəbt olunmuş örüş yerləri azad edilməlidir:

"2000-ci ildən başlayaraq bələdiyyələr qanunsuz şəkildə örüş sahələrini zəbt edərək satmağa başladılar. 2016-cı ildən başlayaraq, otlaq sahələrində müxtəlif məmurlar, iş adamları və digər şəxslər tərəfindən pambıq əkilməyə başlandı. Otlaq sahələrini zəbt edən üçüncü bir tərəf dövlətin yaratdığı aqroparklardır. Hazırda aqroparkların istifadəsində olan torpaqların 70 -80 faizi keçmiş dövlət fondu torpaqlarına aid otlaqlardır. Bunlar yenidən örüş üçün qaytarılmalıdır. Üstəgəl işğaldan azad edilmiş ərazilərdə heyvandarlığın inkişafı üçün şərait yaradılmalıdır".

Qeyd edək ki, hazırda bu sahədə yaşanan problemlərdən biri yem bazasının zəifliyi və yüksək xərc tələb etməsidir: Maldarlıq təsərrüfatlarının əksəriyyəti qış aylarında bahalı hazır yemə möhtac qalır. Ölkənin müxtəlif bölgələrində otlaq sahələri ya qeyri-bərabər bölüşdürülüb, ya da keyfiyyəti aşağıdır. Bu isə məhsuldarlığı birbaşa aşağı salır.

Digər bir məsələ seleksiya və damazlıq işlərinin yetərsizliyidir. Yerli cinslərin məhsuldarlığı dünya standartları ilə müqayisədə hələ də aşağıdır. Damazlıq təsərrüfatlarının sayının az olması və müasir seleksiya metodlarının tam tətbiq edilməməsi bu problemi daha da kəskinləşdirir.

Baytarlıq xidmətlərinə əlçatanlığın məhdudluğu da maldarlığa zərbə vuran amillərdəndir. Xüsusilə ucqar kəndlərdə baytar xidmətlərinin gecikməsi xəstəliklərin artmasına və heyvan itkilərinə səbəb olur. Profilaktik tədbirlərin zəif təşkili də əlavə risklər yaradır.  Köhnə tövlə sistemləri, sanitar-gigiyena normalarına uyğun olmayan şərait, avtomatlaşdırmanın olmaması həm məhsuldarlığı, həm də heyvanların sağlamlığını aşağı salır.

Bazara çıxış imkanlarının zəifliyini də qeyd etmək lazımdır. Çünki kəndli və fermerlər əsas stimul satış kanallarıdır. Vasitəçilərin çoxluğu nəticəsində istehsalçı qazancı azalır, məhsulun qiymətində isə süni artım yaranır.

Bütün bu problemlər həllini taparsa, maldarlıq kənd təsərrüfatının digər sahələrinə nisbətdə daha sürətlə effekt verən və geri dönüşü intensiv olan sahə kimi qısa zamanda dirçələ bilər. Bu halda bazarlarda ət və süd məhsulları ilə bağlı təklifin çoxluğu qimyətlərin də ucuzlaşmasını qaçılmaz edəcək. 

Sitat.info