Etirazların ikinci dalğası: “Ölməyə hazırıq” və ya “oyun bitdi

“Məqsəd müasir tarixin ən böyük küçə qırğınının qisasını almaqdır"

İranda 30 minə qədər insanın ölümünə səbəb olan kütləvi etirazların amansızcasına yatırılması və sonrakı basqılar Tehrandakı molla rejiminə qarşı etirazları yatırmaqda uğursuzluqla nəticələnib. “The Wall Street Journal”ın (WSJ) məlumatına görə, rejimə qarşı nifrət daha da güclənib və bəzən səs-küylü və riskli, bəzən isə sakit və təmkinli itaətsizlik hərəkətlərini alovlandırıb. Molla rejimi etirazçıları qorxutmaq və susdurmaq məqsədi daşıyan kütləvi həbslər həyata keçirsələr də, Ayətullah Əli Xameneyi və hakimiyyətə qarşı etirazlar güclənir.

Kirmanşahdan olan bir qadın WSJ-nin poçtuna yazıb: "İnsanlar qorxu ilə yanaşı, həm də qəzəblə doludur. Hamımız səmaya baxırıq, ümid edirik ki, Tramp Xameneyi və onun rejimini məhv etmək üçün İranı bombalayacaq. Ard-arda ölməyə hazırıq, amma istəmirik ki, uşaqlarımız gələcəkdə bu rejimdən bizim kimi ağrı və işgəncə görsünlər".

Dəfn mərasimləri və anım mərasimləri tez-tez bu qəzəbi ifadə etmək üçün məkana çevrilir. Ölənlərin qohumları və dostları sosial mediada yayımlanan videolarda göründüyü kimi, "Xameneiyə ölüm!" də daxil olmaqla, hökumət əleyhinə şüarlar səsləndirirlər. Məktəblilər vətənpərvərlik mahnıları oxumaqdan imtina edirlər. Tibb işçiləri etirazlar zamanı yaralıları müalicə edən həmkarlarının həbslərini açıq şəkildə pisləyirlər. Fəal qruplar isə açıq şəkildə Xameneyinin devrilməsinə çağırırlar.

Tanınmış dissidentlər də ictimai bəyanatlar verməkdədirlər. Uzun illərdir Tehranda ev dustaqlığında saxlanılan keçmiş Baş nazir Mir Hüseyn Musəvi hesab edir ki, qətllərin miqyası İslam Respublikasının islahatlardan kənar olduğunu göstərir ki, bu da rejimin devrilməsinin vacib olduğu həqiqətini təsdiqləyir.

“Financial Times” qəzetinin məlumatına görə, Musəvi və tərəfdarları hakimiyyətin "demokratik və dinc" şəkildə dəyişməsini təmin edəcək konstitusiya referendumunun keçirilməsini tələb edirlər. Onun İran hakimiyyətinə müraciətində deyilir: "Xalq sizi artıq görmək istəmədiklərini sizə bildirmək üçün başqa hansı sözlərdən istifadə etməlidir? Silahlarınızı yerə qoyun və vəzifələrinizi tərk edin ki, xalq özü bu ölkəni azadlığa və rifaha apara bilsin. Oyun bitdi".

ABŞ-da yerləşən İran İnsan Hüquqları Müdafiəçiləri təşkilatı dekabrın sonlarında nümayişlər başlayandan bəri təxminən 7000 insanın öldüyünü iddia edir. Bildirilir ki, etirazlar dövründə 50 mindən çox insan həbs olunub.

Bəzi hesablamalara görə, ölənlərin sayı 30 minə qədər ola bilər. Hakimiyyət orqanları təxminən 3000 insanın ölümünü və dövlət mediasının “iğtişaşçı və terrorçu” adlandırdığı bir neçə yüz nəfərin həbsini təsdiqləyib.

Nyu-Yorkda yerləşən İranda İnsan Hüquqları Mərkəzinin icraçı direktoru Hadi Qaemi deyir: "Minlərlə mülki şəxsi öldürən İslam Respublikası indi etiraz etməyə cəsarət edənləri cəzalandırmaq və potensial müqaviməti yatırmaq üçün qapı-qapı gəzir".

Həbs təhdidlərinə baxmayaraq, etirazlar davam edir. “Storyful” (WSJ-nin ana şirkəti olan News Corp-un bir hissəsi) tərəfindən təsdiqlənmiş videoya görə, Məşhəddəki bir qrup tibb tələbəsi "Ölən tələbə alçaldılmanı qəbul etməz" deyə şüarlar səsləndirir.

İran Müəllimlər Həmkarlar İttifaqı Koordinasiya Şurasının açıq bəyanatına görə, hakimiyyət orqanları "adi tələblərlə çıxan insanların dinc etirazını qana çevirib. Kədər qəlbimizdə dərin nifrətə çevrilib".

Tanınmış aktrisa Elnaz Şakerdust belə bir repressiyadan sonra peşədən ayrılmaq qərarına gəldiyini açıqlayıb. O “Instagram”da yazıb: "Mən bir daha qan qoxusu verən bir ölkədə rol oynamayacağam".

Vətəndaşlar rejimə qarşı etirazlarını davam etdirməyi planlaşdırırlar. Dekabrın sonlarında ilk etirazların başladığı Tehranın Böyük Bazarındakı tacirlər, təhlükəsizlik qüvvələrinin İran şəhərlərinin küçələrində əsl qırğın törətdiyi 8-9 yanvar tarixlərində həlak olanlar üçün 40 günlük matəm dövrünün bitməsindən sonra ölkə daxilindəki mağaza sahiblərini 17-18 fevral tarixlərində küçələrə çıxmağa çağırıblar.

WSJ xəbər verir ki, Bazar İşçiləri Assosiasiyasının “Telegram” kanalında belə bir mesaj dərc olunub: "Biz ölkənin hər yerindəki nəcib İran xalqını eyni vaxtda öz şəhərlərində qurbanları anmağa və milli üsyanı davam etdirməyə dəvət edirik. Məqsəd müasir tarixin ən böyük küçə qırğınının qisasını almaqdır".