Fantastik qiymətə satılan meyvələr: Ekspert elə şeylər dedi ki...

Yaz mövsümünün gəlməsi ilə alça və çiyələk artıq bazarlarda öz yerlərini alıb. Hazırda çiyələyin bir kiloqramı 5-8 manata, alçanın kilosu isə 80-100 manat və daha yuxarı qiymətə satılır.
Hər il bu mövsümdə baha və “fantastik” adlandırılacaq qiymətə satılan bu meyvələr barədə mütəxəssislər mütəmadi olaraq həyəcan təbili çalır.

Qida mütəxəssisi İlkin Şirinov Ölkə.Az-a açıqlamasında bu meyvələrin ziyanlarından danışıb:

“Biz hər dəfə mövsümündən əvvəl satışa çıxarılan meyvə-tərəvəzlərin insan sağlamlığı üçün fəsadlarından danışırıq, amma təəssüf ki, bu, yalnız söz olaraq qalır. Bu gün artıq yaz mövsümüdür. Yaz güllərin, ağacların yarpaqlarının, çiçəklərinin yeni açdığı bir mövsümdür, meyvə-tərəvəzin yetişmə dövrü deyil. Alça ağacının təzə çiçək açmasına, çiyələk kolunun yeni yarpaqlamasına baxmayaraq artıq satışda hər iki meyvə var. Hətta bu azmış kimi, bu meyvələr həcmindən və normasından çox böyükdür. Təbii ki, bu meyvələrin normadan böyük olması hormonal dəyişikliyindən xəbər verir və sağlamlıq üçün hansı fəsadlar yaradacağını da bilmirik”. 

İ.Şirinov əhaliyə hazırda bazarlarda satılan bəzi meyvələri yeməməyi məsləhət görüb. O, həmçinin azyaşlı uşaqlarla bağlı da valideynlərə xəbərdarlıq edib:

“Mən buradan müştərilərə səslənirəm: Məhsulun xarab olan hissəsi varsa, yeyərkən xüsusi qoxu və qeyri-adi dad hiss olunarsa, uzaq dursunlar.

Bu məhsulun onların sağlamlığında yaradacağı fəsadlardan heç kim sığortalanmayıb. Digər tərəfdən bu cür məhsullar müxtəlif maşınların yük yerlərində, insanların sıx toplaşdığı ərazilərdə, toz-torpağın içərisində, küçədə, bazarların qarşısında satılır və insanlar da natəmizliyin fərqinə varmadan alırlar. Bunu da başa düşdüm, amma məhsulu alanda yanlarında olan körpə uşağa yuyulmadan yedirmək onun sağlamlığını birbaşa risk altına atmaqdır. Bu, yolverilməzdir. Öz sağlamlıqlarıının qeydinə qalmırlarsa, heç olmasa nəzərə alsınlar ki, uşaqlar yaz-yay aylarında allergiyaya meyilli olurlar. Müxtəlif məhsullardan istifadə edəndə onlarda allergik səpgilər müşahidə olunur. Heç olmasa, uşaqların sağlamlıqlarını riskə atıb meyvələri onlara bu vəziyyətdə verməyin. 

Dəfələrlə GMO-dan (geni modifikasiya olunmuş), hormonal dəyişikliklərdən danışırıq. Təbii ki, istixanalarda o meyvə-tərəvəzə necə qulluq olunur biz bilmirik. 

Çiyələyin normal ölçüsü var. 5-10 dənə çiyələk yarım kilo gələ bilməz. Təbii ki, bu zaman meyvənin tərkibində hormonal dəyişikliklərdən söhbət gedir. Hər bir meyvə-tərəvəz öz mövsümündə yeyilməlidir”, - deyə o əlavə edib.

Qeyd edək ki, GMO  genetikasına laboratoriya şəraitində müdaxilə edilmiş bitki, heyvan və mikroorqanizmlərdir. Bu dəyişikliklər əsasən məhsuldarlığı artırmaq, zərərvericilərə və xəstəliklərə qarşı dayanıqlılığı yüksəltmək üçün edilir.

GMO-nun insan sağlamlığı və ətraf mühitə təsiri ilə bağlı elmi müzakirələr hələ də davam edir. Lakin GMO-lu qidaların bəzi insanlarda allergik təsir göstərə biləcəyi, GMO-ların bəzi növlərində antibiotiklərə qarşı müqavimət yaranmasına səbəb ola biləcək genlərin olduğu bildirilir.

GMO qidaların zərərli olub-olmaması elmi cəhətdən hələ də mübahisəlidir. Bir çox ölkə bu məhsulları ciddi nəzarət altında saxlayır.

Billurə Yunus