“Firma dərmanları” xəstəxanalara necə yol tapır? AÇIQLAMA

Məlumdur ki, Azərbaycanda dərmanların əksəriyyəti olduqca bahadır. Onların da çoxu “firma dərmanları” deyilənlərdir. Yəni hansısa firma həmin dərmanların Azərbaycana idxalçısıdır. Bu səbəbdən də gətirdiyi dərmanların daha çox xəstəyə təyin edilməsində maraqlıdır. Bu marağa çox vaxt həkimləri də cəlb edir. Təəssüf ki, bəzi həkimlər lazım oldu-olmadı pasiyentinə həmin bahalı “firma dərmanları”nı yazır. Çox vaxt bu dərmanların qiyməti ilə keyfiyyəti üst-üstə düşmür. İddialar o yöndədir ki, həkimlər bu sövdələşmədən faiz götürürlər. Yəni dərman satışından həmin həkimə də pul çatır. Bunun qarşısını almaq mümkündürmü?
Mövzu ilə bağlı Demokrat.az-a açıqlama verən həkim- terapevt Sübhan Hacıyev bildirib ki, dünyada heç bir firma dərmanı olmayan preparat yoxdur:
“Çünki bütün dərman preparatları istər kimyəvi tərkibli olsun, istər vitamin-mineral kompleksi olsun, istər bioloji aktiv maddə olsun, bunlar bütün dünyada özəl şirkətlər tərəfindən istehsal olunan bir preparatlardır və digər ölkələrə ixrac olunurlar. Bir çox inkişaf etmiş ölkələrin, dünya şöhrətli, farmaseptik şirkətlərin dərmanları bütün dünyada eyni adda, eyni brendlə satılır. Heç bir həkimə, tibb işçisinə ümumiyyətlə satılması üçün heç bir qonarar, mükafat və yaxud da ki, ödəmə təqdim olunmur. Lakin daha kiçik şirkətlər, bəzi inkişaf etməkdə olan ölkələrin dərman preparatları olur ki, bunlar da əczaçılıq bazarında özlərinə yer etmək və böyük şirkətlərlə mübarizə apara bilsin deyə bu işə əl atırlar. Bəzi həkimlər də bu problemlə üzləşirlər. Nəticə etibarilə bu işə əl qoyurlar. Bu da təbii ki üzqaramızdır. Burada hər hansı bir maddiyat müqabilində o dərmanları reseptlərə yazılırlar”.
S. Hacıyev onu da qeyd edib ki, ölkəmizdə gedən islahatlar bugünkü gündə o problemlərin tədricən həll olunduğunu göstərir:
“Kimyəvi tərkibi olan dərmanlar artıq referendə salınıb. Referend sistemində bir dərman eyni tərkibdədirsə və eyni ölkənin istehsalıdırsa, bunlar vahid bir qiymətdə olmalıdır. Bütün apteklərdə həmin dərman, preparatı eyni qiymətdə olur. Burada istisna vitamin, mineral kompleksləri və bioloji qida əlavələri özlərini göstərə bilir. Başqa bütün dərmanlar eyni qiymətdə olur.Bütün bunlarla yanaşı hazırda Səhiyyə Nazirliyinin təqdim etdiyi elektron resept blankları artıq öz təsdiqini tapıb və bir çox həkimlər də artıq buna qoşulublar. Düşünürəm ki, il sonuna qədər bu proyekt tam təsdiq olunacaq. Artıq bütün ölkəmizdə həkimlərimiz xaricdə olduğu kimi elektron resept tərtib edərək xəstəyə yazacaqlar. Burada da artıq həmin o mükafat müqavilində dərman yazmaları və yaxud da ki, hər hansı bir əsassız bioloji aktiv əlavələrin, vitamin komplekslərin, pasientlərə gərəksiz yazılmasının qarşısı ciddi şəkildə alınmış olacaq. O ki, qaldı ölkəmizdə olan bəzi dərmanların keyfiyyət probleminə. Mən də bununla razıyam. Çünki bildiyimiz kimi bir çox böyük bir şirkətlər ölkəmizdə yoxdur. Onlar bizim ölkəmizdə dərman istehsal edib verməkdə maraqlı deyillər. Bir çox dünya şöhrətli brendlər, hansı ki, effektivliyi şübhəsizdir. Bu effektivlik bütün dünyada olduğu kimi birinci əl olaraq bizə gəlib çatmasında problem var.  Bəzi şirkətlər var ki, onlar Azərbaycana və yaxud da Azərbaycan kimi kiçik ölkələrə böyük bir dərman istehsal edib satışını icra etmirlər. Buna görə  də daha kiçik şirkətlər daha az keyfiyyətli dərmanları bizim ölkəmizə gətirə bilirlər. Nəticədə də bəzən insanlarımızın eyni molekulanı xaricdən aldığı zaman daha effektiv olduqları deyillər”.
Leyla Turan
Demokrat.az