Fransa Afrikadan itirəitirə gedir... Makron dönəmində Fransa daxili və xarici siyasətdə sadəcə uduzur

Fransanın Qərbi Afrikadakı hərbi mövcudluğunun azaldılması Paris və region ölkələri arasında münasibətlərin transformasiyasını vurğulayır. Fil Dişi Sahili Fransa qoşunlarının ölkədən çıxarılmasını tələb edən sonuncu Afrika ölkəsi olub. Son illərdə Çad, Niger və Burkina Faso kimi Qərbi Afrika ölkələri də fransız əsgərlərinin ölkəni tərk etmələrini xahiş ediblər. Ekspertlərin fikrincə, bu tələblər Paris və region ölkələri arasında münasibətlərə təsir edən daha geniş struktur dəyişikliyinin bir hissəsidir. Fransa müstəmləkəçiliyin sona çatmasından bəri qoşunlarının olduğu Afrika ölkələrinin 70%-dən çoxundan qovulub. Fransızların Cibutidə cəmi 1500, Qabonda isə 350 əsgəri ilə məhdud sayda hərbi qüvvəsi var. 2020-ci ildə Malidə Assimi Qoitanın başçılıq etdiyi hərbi çevrilişdən sonra Fransanın 2013-cü ildən bu ölkədə həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlar müzakirə olunmağa başlayıb. 2022-ci ilin fevralında Mali hökuməti təxminən 5000 fransız əsgərinin Barkhane əməliyyatından dərhal çıxmasını tələb etdi və may ayında Fransa ilə müdafiə sahəsində əməkdaşlığı dayandırdı. Bu hadisələrdən sonra Fransa Malidəki Gao hərbi bazasını bağlamaq məcburiyyətində qaldı. 2022-ci ilin sentyabrında baş verən hərbi çevrilişdən sonra İbrahim Traorenin rəhbərlik etdiyi administrasiya 2023-cü ilin yanvarında Fransa ilə hərbi əməkdaşlıq müqaviləsini ləğv etdi və Fransanın Vaqaduqu səfiri Luc Hallade-ni ölkədən çıxardı. Burkina Fasonun tələbi ilə 2023-cü ilin fevralında Saber əməliyyatı çərçivəsində 400 fransız əsgəri ölkəni tərk edib. Fransa Sahel bölgəsindəki nüfuzunu itirmək istəməyib və Mali və Burkina Fasodan ayrıldıqdan sonra qoşunlarını yenidən Nigerə yerləşdirib. Lakin Nigerdəki çevriliş Fransanın bölgədəki uzunmüddətli planlarını alt-üst etdi. 2023-cü ilin iyulunda Nigeriya prezidenti Məhəmməd Bazumun devrilməsindən sonra Fransa hökuməti də Nigerdən geri çəkilmək məcburiyyətində qaldı. Bundan dərhal sonra, 2023-cü ilin avqustunda Niger hərbi administrasiyası Fransa ilə hərbi əməkdaşlığı dayandırdı və Fransanın Niameydəki səfiri Silvain İtteni “persona non qrata” elan etdi. Səfir İttenin ölkədə qalmaq cəhdlərinə baxmayaraq, Fransa 2023-cü ilin dekabrında Niameydəki səfirliyini bağladı və 10 ildir bölgədə olan 1500 əsgərini geri çəkdi.

Göründüyü kimi, Fransa itirə-itirə "gedir"... Bəs bu vəziyyət Makronun ölkədəki hakimiyyətinin zəifləməsinə və Fransanın Afrikadakı müstəmləkəçilik siyasətinin çökməsinə səbəb ola bilərmi?

Politoloq Oqtay Qasımov Bizimyol.info xəbər portalına açıqlamasında bildirib ki, Fransada Makron hakimiyyəti son bir ildə ciddi şəkildə zəifləyib.

Oqtay Qasımov

“Bunun əsas səbəbi də odur ki, ölkədə sosial və iqtisadi məsələlərlə bağlı uğursuzluqlar var. Bununla yanaşı xarici siyasətdə də kifayət qədər problemlər var. Makronun dövründə Fransa Afrikada keçmiş müstəmləkələrindən hərbi birləşmələrini çıxarmaq məcburiyyətində qalıb və bölgədə təsir imkanları ciddi şəkildə zəifləyib. Keçən ilin yayında keçirilən seçkilərdə Makronu dəstəkləyən qüvvələr ciddi şəkildə uğursuzluğa məruz qaldılar və seçkiləri uduzdular. Hazırda yenə də hökümət böhranı davam etməkdədir”-deyən politoloq, bütün baş verənlərin bu il Makronun istefası ilə nəticələncəyini düşünmür.

Oqtay Qasımovun fikrincə, Fransadakı mövcud müxalifət növbədənkənar seçkilər keçirilməsinə nail ola bilərsə, o zaman fərqli bir siyasi mənzərənin şahidi ola bilərik.

İradə Cəlil, Bizimyol.info