Futbolun kölgəsində ofsayda düşən idman növlərinin əsas problemi nədədir?

Anar Həsənov yazır...

İdman dünyasında "bərabərlik" deyilən anlayış çox vaxt yalnız kağız üzərində qalır. Əslində isə idman növləri arasında böyük bir uçurum var. Bir tərəfdə, milyonlarla izləyicisi, milyardlarla dövriyyəsi olan futbol, o biri tərəfdə isə, auditoriyasını çətinliklə toplayan, az büdcə, az sponsor, az media dəstəyi ilə nəfəs alan digər idman növləri: boks, cüdo, güləş, həndbol və sairə.

Əslində sual sadədir: Niyə bu idman növləri heç vaxt futbol qədər populyar olmurlar?

Futbolun əsas üstünlüklərindən biri onun universal olmasıdır. Topu qapıya vurmaq kimi sadə qaydalarla bütün dünyaya yayılmış bu oyun, hər yaşdan və təbəqədən insanın başa düşə biləcəyi qədər əlçatan və intuitivdir. Güləşdə, ya da cüdoda qaydaları anlamadan bir döyüşü izləmək çətindir. Həndbol isə məktəb idmanından kənara çıxmağa macal tapmır.

Yəni bu idman növləri ya mürəkkəbdir, ya da kifayət qədər vizual cazibəyə malik deyillər. Sadə dillə desək, "asan izlənilən" deyillər.

Televiziya və media marağı

Futbolun üstünlüyü yalnız oyun qaydalarında deyil. Media baxımından da əlverişli məhsuldur. Bir futbol matçı həm texniki baxımdan, həm də kommersiya baxımından televiziyalarda yayım üçün ideal kontentdir. Qlobal turnirlər, liqalar, ulduz oyunçular, transfer bazarı... Bütün bunlar futbolu bir ticarət sisteminə çevirir. Digər idman növləri isə bu mexanizmi ya tam qura bilməyib, ya da maraq dairəsinə daxil olmayıblar.

Azərbaycan kontekstində isə televiziyalar güləşi, cüdonu yalnız Avropa və dünya çempionatları zamanı yada salırlar. Futbol isə, hətta heç nə olmadığı zaman da xəbər mövzusudur.

Ən böyük problem: Sponsorluq və investisiya

Əlbəttə, sponsor üçün də baxış sayı önəmlidir. Heç bir marka görünmədiyi arenaya pul yatırmaz. Bu səbəbdən, güləş üzrə dünya çempionu belə çox vaxt həyatını idmandan kənar peşə ilə qazanmağa məcbur qalır. Futbolçu isə uşaq yaşından gəlirli müqavilələrlə yoluna davam edir. Ədalətsizdir? Ola bilər. Amma bu reallıqdır.

Dövlət dəstəyi yetərlidirmi?

Ədalət naminə qeyd etməliyik ki, Azərbaycanda fərdi idman növlərinə dövlət dəstəyi az deyil! Cüdo və güləş kimi sahələrdə beynəlxalq uğurlar bunu sübut edir. Amma uğurun populyarlıq gətirmədiyi də ortadadır. Yəni dövlət dəstəyi nəticə verir, amma bu nəticə geniş auditoriyaya ötürülə bilmir.

Ulduz çatışmazlığı

Futbolun öz ulduzlarını yaratmaq gücü var. Messi, Ronaldu, Mbappe kimi adlar sadəcə idmançı deyil, eyni zamanda brend, ilham və bazar məhsuludur. Güləşdə bir Həsrət Cəfərov, ya da cüdoda bir Hidayət Heydərov bu ölçüyə çata bilmirlər. Yoxsa keyfiyyətləri çatmır? Əsla! Sadəcə olaraq bu idman növləri ulduz "istehsalı" üçün uyğun sistemə malik deyillər.

Nəticə olaraq isə düşünə bilərik ki, futbolun kölgəsində qalan idman növləri sırf performansa görə deyil, sistemə görə geridə qalırlar. Bu, həm sponsor münasibətləri, həm də cəmiyyətin gündəlik həyatında futbolun tutduğu yerin nəticəsidir. Dəyişmək mümkündürmü? Bəli. Amma bu, yalnız uğurlu nəticə ilə yox, həm də davamlı tanıtım və doğru qurulmuş mexanizmlərlə mümkündür.

Əks halda, futbol oynanarkən digər idman növləri səssizcə bir küncdə qalacaqlar...