“Geriyə dönüş yoxdur: Trampın Qrenlandiya təhdidləri Avropanı birdəfəlik dəyişdi“ “Politico“

"Brüsseldə keçirilən təcili sammit Avropanın ABŞ-dan strateji uzaqlaşmasının başlanğıcı oldu..."

Avropa liderlərinin Brüsseldə keçirilən təcili görüşü rəsmi qərarlar və ya açıq mübahisələrlə yadda qalmasa da, mahiyyət etibarilə tarixi dönüş nöqtəsi oldu.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "politico.com" nəşri yazıb.

Rubikon keçildi: Avropa yeni reallığı qəbul edir

Avropa liderlərinin Brüsseldə keçirilən təcili görüşü rəsmi qərarlarla yadda qalmasa da, mahiyyət etibarilə tarixi dönüş nöqtəsi oldu. ABŞ Prezidenti Donald Trampın Qrenlandiyanı ələ keçirməklə bağlı təhdidlərinə cavab olaraq çağırılan sammitdən 24 saat əvvəl Vaşinqtonun geri addım atmasına baxmayaraq, Avropada səssiz, lakin dərin bir dərk formalaşdı.

1945-ci ildən sonra mövcud olan transatlantik nizam artıq əvvəlki kimi deyil. Fransa prezidenti Emmanuel Makron və Almaniya kansleri Fridrix Mers nadir bir həmrəylik nümayiş etdirdi, mesajları açıq idi: transatlantik böhran Avropa İttifaqını sərt, amma qaçılmaz yeni reallığa sürükləyib. Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Lyayen isə görüşdən sonra vurğuladı ki, Avropa artıq müstəqil aktor kimi hərəkət etməlidir.

ABŞ-dan asılılıqdan strateji müstəqilliyə

Bu zehni dönüş Trampın 2017-ci ildən bəri siyasətində yetişirdi, lakin Qrenlandiya ilə bağlı misli görünməmiş təhdidlər Avropanı sürətlə hərəkətə gətirdi. Diplomatlar bildirirlər ki, liderlər köhnə dünya nizamı ilə yeni dövr arasında artıq qopmanın baş verdiyini dərk ediblər. 

İlkin reaksiyalar Avropa İttifaqı-ABŞ ticarət razılaşmasının dondurulması, Qrenlandiyaya qoşun göndərilməsi ehtimalı və Vaşinqtona qarşı sərt ticarət əks-tədbirləri gələcək xəttin konturlarını göstərdi. Artıq strateji müstəqillik yalnız təhlükəsizlik və enerji ilə məhdudlaşmır, iqtisadiyyat, ticarət, müdafiə və siyasi qərarvermə sahələrini eyni vaxtda əhatə edir.

Birlik effekti və öyrənilən dərs

Ən diqqətçəkən məqam Avropanın uzun müddət çatışmayan birliyə real şəkildə yaxınlaşmasıdır. Şərqi Avropa ölkələri artıq strateji müstəqillik kursuna ehtiyatla qoşulur. Estoniya Qrenlandiyaya mümkün hərbi missiyanı müzakirə etdi, Polşa isə "Anti-Coercion Instrument" ("Məcburetmə ilə mübarizə üzrə alət") kimi sərt ticarət mexanizmlərini tətbiq etməyə hazır olduqlarını bildirdi.

Şimali Avropa ölkələri də əvvəllər ehtiyatlı mövqelərindən uzaqlaşmağa başlayıblar. Qrenlandiya böhranı göstərdi ki, Avropa yalnız Vaşinqtona arxalanmayacaq - geriyə dönüş yoxdur, blok artıq öz gündəliyini özü müəyyən edəcək.