Gözəlliyə doğru : İnsanın özündən qaçışı Kinoseans

2010-cu ildə İsveç kinosunda diqqət çəkən hadisələrdən biri "Gözəlliyə doğru" filminin ekranlara çıxması oldu. Orijinal adı "Till det som dr vackert" olan bu ekran əsəri rusdilli mənbələrdə "K çemu-to prekrasnomu" kimi tanınır. Filmin müəllifi - ssenarist və rejissor Liza Lanqset (Lisa Langseth) bu işi öz pyesi əsasında ərsəyə gətirib və bununla da ilk tammetrajlı bədii filmini təqdim edib. Baş rolda Alisiya Vikander (Alicia Vikander) çəkilib.

Film sosial reallıqla psixoloji dramın kəsişməsində qurulub və insanın mənəvi boşluğu, özünüidentifikasiya axtarışı fonunda formalaşır. Hadisələrin mərkəzində Göteborqun kənar məhəllələrindən birində yaşayan iyirmi yaşlı Katarina dayanır. Ailədaxili münasibətlər dağınıqdır: anası alkoqol asılılığından əziyyət çəkir, özü isə təhsilini yarımçıq qoyub, sabit işi yoxdur. Ən əsası, o, həyatını hansı istiqamətdə qurmalı olduğunu bilmir.

Katarinanın dünyagörüşü təsadüfi bir qarşılaşma ilə dəyişir. Klassik musiqi konsertində Motsartın "Rekviem"ini dinləməsi onun üçün yeni bir estetik və emosional təcrübəyə çevrilir. Bu təcrübə onu əvvəl tanımadığı bir mühitə yaxınlaşdırır: o, konsert salonunda iş taparaq daha fərqli sosial-mədəni çevrəyə daxil olur.

Burada o, orkestrin dirijoru Adamla (Samuel Fröler) tanış olur. Bu münasibət Katarina üçün yalnız şəxsi maraq deyil, həm də başqa bir həyatın mümkünlüyü kimi görünür. Lakin hadisələrin inkişafı göstərir ki, bu yaxınlıq bərabərhüquqlu deyil və çağdaş istehlak münasibətləri çərçivəsində Katarina bəzən sadəcə istifadə olunan tərəfə çevrilir. Bu xətt filmin sosial tənqidini daha aydın şəkildə üzə çıxarır.

Liza Lanqsetin rejissor yanaşması qəhrəmanın daxili aləmini açmağa yönəlib. O, Katarinanı kadrın mərkəzində saxlayaraq, yaxın planlar vasitəsilə onun emosional reaksiyalarını ön plana çıxarır. Bu vizual həll tamaşaçı ilə qəhrəman arasında məsafəni azaldır və obrazın psixoloji vəziyyətini daha dərindən hiss etməyə imkan yaradır. Nəticədə Katarina nə tam qurban, nə də yalnızca günahkar kimi təqdim olunur; o, ziddiyyətləri ilə birlikdə canlı və inandırıcı obraz kimi formalaşır.

Filmin təsir gücünü artıran əsas amillərdən biri də Alisiya Vikanderin ifasıdır. Onun yaratdığı Katarina obrazı emosional gərginliyi, daxili parçalanmanı və eyni zamanda dəyişmək istəyini təbii şəkildə əks etdirir. Bu rol aktrisanın sonrakı beynəlxalq uğurlarının başlanğıcı kimi qiymətləndirilir.

Ekran əsərində klassik musiqi xüsusi dramaturji funksiyaya malikdir. Xüsusilə Motsartın "Rekviem"i qəhrəmanın daxili transformasiyasını simvolizə edir və onun yaşadığı mənəvi proseslərin ifadə vasitəsinə çevrilir.

Film tənqidçilər tərəfindən əsasən müsbət qarşılanıb; aktyor oyunu, psixoloji dərinlik və sosial müşahidə qabiliyyəti yüksək qiymətləndirilib. Bununla yanaşı, bəzi rəylərdə əsərin emosional ağırlığı və qəhrəmanın sərt davranışları da qeyd olunur. Lakin bu xüsusiyyətlər filmin təsirini zəiflətməkdən çox, onun realizmini gücləndirir.

Film İsveçin nüfuzlu Guldbagge mükafatına layiq görülüb. Alisiya Vikander "Ən yaxşı aktrisa", Liza Lanqset isə "Ən yaxşı ssenari" mükafatını qazanıb.

"Gözəlliyə doğru" insanın özünü tapmaq cəhdinin mürəkkəb və ziddiyyətli təbiətini göstərən təsirli ekran əsəridir. Film göstərir ki, gözəlliyə yönələn hərəkət insanı dəyişə bilər, lakin daxili boşluğu doldurmaq üçün təkcə bu, kifayət etmir. Katarinanın hekayəsi bu ziddiyyətin bədii və inandırıcı ifadəsinə çevrilir.