Gülüş həqiqətən ömrü uzadırmı? ARAŞDIRMA

Gülmək insanın ən təbii emosional reaksiyalarından biridir. Sevinc, məmnunluq, rahatlıq və sosial ünsiyyət zamanı yaranan gülüş min illərdir insanların həyatının ayrılmaz hissəsi olsa da, onun sağlamlığa təsiri uzun müddət daha çox xalq arasında yayılan fikirlər və müşahidələrlə izah olunub. Son onilliklərdə isə tibb, psixologiya və nevrologiya sahəsində aparılan araşdırmalar gülüşün insan orqanizminə təsirini elmi baxımdan öyrənməyə başlayıb.
Bu gün mütəxəssislər gülüşün sadəcə əhvalı yaxşılaşdıran emosional reaksiya olmadığını, həm də beyin fəaliyyəti, hormonlar, ürək-damar sistemi və psixoloji vəziyyət üzərində müəyyən təsirlər göstərdiyini bildirirlər. Lakin tez-tez səsləndirilən “gülüş bütün xəstəliklərin dərmanıdır” kimi fikirlərin nə qədər doğru olduğu da ayrıca araşdırılmalı mövzudur.

SİA mövzu ilə bağlı araşdırma edib.

Gülüş zamanı insan orqanizmində nə baş verir?
İnsan güldüyü zaman yalnız üz əzələləri deyil, eyni zamanda beynin müxtəlif hissələri aktivləşir.
Bu zaman:
endorfinlər ifraz olunur;
stress hormonlarının səviyyəsi azalır;
tənəffüs sürətlənir;
ürək döyüntüləri müvəqqəti artır.
Məhz buna görə bir çox mütəxəssis gülüşü orqanizmin təbii biokimyəvi reaksiyalarından biri hesab edir.
Gülüş stressi həqiqətən azaldırmı?
Araşdırmalar göstərir ki, səmimi gülüş zamanı kortizol və adrenalin kimi stresslə əlaqəli hormonların səviyyəsində müəyyən azalma müşahidə oluna bilər.
Bu isə:
emosional gərginliyin azalmasına;
rahatlama hissinin yaranmasına;
əhvalın yaxşılaşmasına kömək edir.
Buna görə psixoloqlar gülüşü psixoloji gərginliyin idarə olunmasında köməkçi amillərdən biri hesab edirlər.

Gülüş depressiyanı müalicə edə bilərmi?
Burada vacib bir məqam var.
Gülüş:
əhvalı müvəqqəti yaxşılaşdıra bilər;
sosial əlaqələri gücləndirə bilər;
emosional rahatlıq yarada bilər.
Lakin o, depressiya və digər psixi pozuntular üçün müstəqil müalicə üsulu hesab edilmir.
Yəni gülüş faydalıdır, amma tibbi və psixoloji yardımı əvəz etmir.
Gülüş ürək sağlamlığını dəstəkləyə bilərmi?
Bəzi araşdırmalara görə, gülüş zamanı qan damarları müvəqqəti olaraq genişlənə bilir və qan dövranı yaxşılaşa bilir.
Bu:
damar elastikliyinə;
qan axınının yaxşılaşmasına;
ümumi rahatlama hissinə müsbət təsir göstərə bilər.
Lakin mütəxəssislər vurğulayırlar ki, gülüş sağlam həyat tərzini əvəz edən vasitə deyil.

Ürək xəstəliklərinin qarşısını ala bilərmi?
Bu barədə qəti nəticə yoxdur.
Gülüş:
stressi azalda bilər; emosional vəziyyəti yaxşılaşdıra bilər.
Ancaq ürək xəstəliklərinin qarşısının alınmasında əsas rol yenə də:
düzgün qidalanmaya;
fiziki aktivliyə;
siqaretdən uzaq durmağa; tibbi nəzarətə aiddir.
Orqanizmin müdafiə mexanizmlərini gücləndirə bilərmi?
Bəzi tədqiqatlar göstərir ki, müsbət emosiyalar və gülüş immun sisteminin müəyyən göstəricilərinə müsbət təsir göstərə bilər.
Bu təsirlər:
qısamüddətli ola bilər;
fərdlər arasında dəyişə bilər.
Buna görə alimlər bu sahədə araşdırmaların davam etdiyini bildirirlər.
Endorfinlərin rolu nədir?
Gülüş zamanı ifraz olunan endorfinlər insanın özünü daha yaxşı hiss etməsinə səbəb olur.
Bu maddələr:
ağrı hissinin azalmasına;
rahatlama hissinin artmasına kömək edə bilər.
Bu səbəbdən bəzi xəstəxanalarda psixoloji dəstək proqramlarında yumor və müsbət emosiyalardan istifadə olunur.
Gülüş insanlar arasındakı əlaqələri gücləndirirmi?
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, gülüşün ən güclü təsirlərindən biri sosial əlaqələr sahəsindədir.
Birgə gülmək:
insanları yaxınlaşdırır;
ünsiyyəti asanlaşdırır;
etimadı artırır.
Bu isə psixoloji sağlamlıq üçün mühüm amillərdən biridir.

Gülüşün mənfi tərəfləri də ola bilərmi?
Əksər hallarda gülüş təhlükəsizdir.
Lakin bəzi hallarda:
ağır tənəffüs xəstəlikləri;
müəyyən ürək problemləri;
əməliyyatdan sonrakı dövr zamanı həddindən artıq gülmək narahatlıq yarada bilər.
Bu hallar isə olduqca nadir hesab olunur.
“Gülüş terapiyası” nədir?
Son illərdə müxtəlif ölkələrdə "gülüş yoqası" və "gülüş terapiyası" kimi metodlar populyarlaşıb.
Bu yanaşmaların məqsədi:
stressi azaltmaq;
sosial əlaqələri gücləndirmək; insanların özlərini daha yaxşı hiss etməsinə kömək etməkdir.
Lakin onların tibbi müalicə üsulu kimi deyil, dəstəkləyici fəaliyyət kimi qiymətləndirilməsi daha doğrudur.

Gülüş həqiqətən ömrü uzadırmı?
Bu mövzuda tez-tez müxtəlif fikirlər səsləndirilir.
Alimlər hesab edirlər ki, gülüşün birbaşa ömrü uzatdığını demək mümkün deyil. Lakin: stressin azalması; sosial əlaqələrin güclənməsi; psixoloji rifahın yaxşılaşması uzunmüddətli sağlamlığa dolayı müsbət təsir göstərə bilər.
Gülüşün sağlamlığa müəyyən müsbət təsirləri elmi araşdırmalarla təsdiqlənib. O, stressin azalmasına, əhvalın yaxşılaşmasına, sosial münasibətlərin möhkəmlənməsinə və ümumi psixoloji rahatlığa kömək edə bilər. Bəzi hallarda ürək-damar sistemi, immunitet və ağrı hissi üzərində də müsbət təsirlər müşahidə olunur.
Lakin gülüşü möcüzəvi müalicə vasitəsi kimi təqdim etmək düzgün deyil. O, sağlam həyat tərzinin və psixoloji rifahın vacib hissəsi ola bilər, amma tibbi müalicəni əvəz etmir.
Bununla belə, müasir elmin gəldiyi nəticələrdən biri aydındır: insanın daha çox gülməsi təkcə əhvalını deyil, ümumi həyat keyfiyyətini də yaxşılaşdıra bilən amillərdən biridir.