Halal sertifikatının verilməsində anarxiya hökm sürür EKSPERT

Son günlər ət məhsullarında donuz ətinin aşkar edilməsi və bunun məhsulun üzərində qeyd edilməməsi ilə bağlı xəbərlər yayılıb. Vətəndaşlar məhsulların tərkibinin etiketdə qeyd edilməməsindən şikayət edirlər.

Məsələ ilə əlaqədar artıq dövlət qurumları da hərəkətə keçib. AQTA-nın apardığı monitorinq zamanı “Best Beef” əmtəə nişanlı “Ocaq” sosis məhsulunun (11.11.2024-cü il istehsal tarixli) müayinəsi nəticəsində etiket məlumatında bəyan edilmədiyi halda, tərkibində donuz əti DNT-si aşkarlanıb.

Bununla bağlı kolbasa emalı müəssisəsində keçirilən plandankənar yoxlama zamanı 450 qramlıq “Best Beef” əmtəə nişanlı “Ocaq” sosisindən (07.01.2025-ci il istehsal tarixli) və 1 130 kiloqramlıq “Best Beef” əmtəə nişanlı bişmiş “Doktorskaya” kolbasasından (06.01.2025-ci il istehsal tarixli) nümunələr götürülərək laborator müayinələrə cəlb olunub. Sınaq nəticəsinə əsasən, bu məhsullarda da donuz DNT-si müəyyən edilib.

Faktla bağlı sahibkar barəsində protokol tərtib edilərək inzibati məsuliyyətə cəlb edilib.

Mövzu ilə bağlı Modern.az-a danışan Azad İstehlakçılar Birliyini sədri Eyyub Hüseynovun sözlərinə görə, nə qədər ki, halal sertifikatın verilməsində şəffaflıq, kollegial qərar qəbuletmə olmayacaq yerli və xarici dindarları aldatma halları baş verəcək:

“Mən illərdir mübarizə aparıram ki, bu sahədə kollegial qərar qəbul olunsun, mütləq şəkildə media, mütəxəssislər və dindarlar iştirak etsin. Təəssüf ki, bu yoxdur, ona görə də Azərbaycanda illər boyu böyük pullar müqabilində yalançı halal sertifikatların verilməsi baş verib. 2 il bundan əvvəl standartlaşdırma institutunda halal sertifikatın verilməsi üçün yeni standartlar qəbul olundu. Bu zaman şərtlər biraz da yumşaldıldı. Baxmayaraq ki, mən orada radikal çıxışlar, təkliflər etdim, bir sıra məsələlər nəzərdən qaçıb. Həmin standartda məsələn onurğasızların, zürafənin atının halal olub-olmaması ilə bağlı məsələlər var idi. Nə qədər ki, şəffaflıq yoxdur, halal sertifikatı pulla verilir, bu məsələlər olacaq. Yaxşı haldır ki, AQTA bunları çeşidləyib. Sizin vasitənizlə AQTA-ya müraciət edirəm ki, halal sertifikatlı bütün məhsullar çeşidlənsin, yoxlanılsın və dindar insanların aldadılmasına son qoyulsun. O məhsulları istehsal edən insanlar özləri cəhənnəmlik olsunlar”.

E.Hüseynov qeyd edib ki, hazırda halal sertifikatı vermək üçün iddialı tərəflər var:

“İlk tərəf Azstanddır. Heç yerdə məlumat yoxdur ki, hansı müəssisələrə, şəxslərə bu sertifikat verilib. Bir sözlə bu sahədə anarxiya hökm sürür. Mütləq şəkildə bir qurum ortaya çıxmalı və ciddi monitorinq aparmalıdır. Bir baza yaranmalıdır və istehlakçılar da məhsul alanda həmin bazaya daxil olub məhsulla tanış ola bilməlidir. Xarici və yerli müəssisələr halal sertifikat əldə etmək üçün pul ödəyərək öz işlərini görürlər. Bu işdə mütləq KİV-lər iştirak etməlidir, lazım olsa Azad İstehlakçılar Birliyi və dini qurumlar da bu prosesdə iştirak etməlidir”.

Bəs qanunvericilik bununla bağlı nə deyir?

Saytımıza danışan Azərbaycan Vəkillər Kollegiyasının üzvü Mir Hüseyn Həbibli deyir ki, Azərbaycan Respublikasında qida təhlükəsizliyi ilə bağlı məsələlərin tənzimlənməsi “Qida Təhlükəsizliyi haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə həyata keçirilir:

“Həmin qanuna əsasən qida məhsullarının etiketlənməsi zəruri tələblərdən biridir. Bu həm ölkə ərazisində istehsal olunan, həm də ölkəyə idxal olunan qida məhsulları ilə bağlıdır. Həmin məhsullar qablaşdırıldığı zaman mütləq qaydada qida məhsullarının etiketlərindən istifadə olunmalıdır. Həmin etiketlərdə istehlakçılara məhsulların adı, enerjiləri, tərkibi, miqdarı, keyfiyyət göstəriciləri və istehsal tarixi ilə bağlı məlumat verilməlidir. Bununla yanaşı həmin etiketlərdə birbaşa olaraq qida məhsulunun tərkibi barədə, mövcud olan allergenlər barədə məlumat verilməlidir”.

Vəkil qeyd edib ki, bu məlumatların olmaması qida məhsulunun etiketləşdirilməsi ilə bağlı qaydaların pozulması hesab olunur:

“Bu cür qida təhlükəsizliyi sahəsində mövcud olan pozuntular inzibati xətalara dair məsuliyyətə, eyni zamanda bu tip məlumatlandırma olmadığı təqdirdə insan sağlamlığına hərhansə zərər dəyəcəyi təqdirdə cinayət məsuliyyətinə səbəb ola bilir. Bununla yanaşı qeyd etmək istərdim ki, məhsullarda donuz ətindən istifadə edilməsi Azərbaycan Respublikasında qadağan edilməyib. Lakin həmin məhsullardan istifadə edildiyi zaman mütləq qaydada istehlakçılara bu barədə qida məhsullarının etiketlərində məlumat verilməlidir. Artıq bu tip məlumatlandırmanın mövcud olmaması həmin malları tədarük edən yaxud istehsal edən şəxslər tərəfindən pozuntuya yol verilməsi hesab olunur”.