Hamımızın inandığı mif dağıldı

Bir çox insan effektiv şəkildə eyni vaxtda mesajlara cavab vermək, maşın sürərkən telefonla danışmaq və ya eyni anda birdən çox məlumat axınını izləyə biləcəyinə inanır.

Azpost.info bildirir ki Martin Lüter Universitetinin Halle-Vittenberq, Hagen Yazışma Universiteti və Hamburq Tibb Məktəbinin tədqiqatçıları tərəfindən aparılan yeni bir araşdırma göstərir ki, insan beyninin geniş təcrübə ilə belə tam aradan qaldırıla bilməyən fundamental məhdudiyyətləri var.

Nəticələr “Quarterly Journal of Experimental Psychology”(Eksperimental Psixologiyanın Rüblük Jurnalı)nda dərc edilib.

Təcrübə zamanı iştirakçılardan eyni vaxtda fərqli hisslərdən istifadə edən iki fərqli tapşırığı yerinə yetirmələri istənilib. Onlar ekranda görünən dairənin ölçüsünü qiymətləndirməli və eyni anda səslənən səsin tonunu təyin etməli idilər. Testlər ardıcıl on iki günə qədər davam edib və bu da tədqiqatçılara intensiv məşqlərin beyin funksiyasına təsirini müşahidə etməyə imkan verib.

Gözlənildiyi kimi, təcrübə ilə iştirakçılar tapşırıqları daha sürətli yerinə yetirməyə başlayıblar və daha az səhv ediblər. İlk baxışdan bu, beynin tədricən tam paralel məlumat emalını mənimsədiyini göstərə bilər. Lakin daha dərin bir təhlil fərqli bir mənzərə ortaya qoydu. Performansın əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşmasından sonra belə, birdən çox tapşırıqda eyni vaxtda yerinə yetirilə bilməyən informasiya emalı mərhələsi olan koqnitiv “tıxanıqlıq” qaldı.

Təcrübənin ikinci hissəsi xüsusilə aşkar idi. Tədqiqatçılar tapşırıqların adi qaydasında hətta kiçik dəyişikliklər etdikdə səhvlərin sayı kəskin şəkildə artdı və performans azaldı. Bu, beynin prosesləri paralel olaraq yerinə yetirməyi öyrənmədiyini, sadəcə onlar arasında yüksək səmərəli keçid ardıcıllığı qurduğunu göstərir.

Tədqiqatın müəllifləri nəticələrin vacib praktik əhəmiyyətə malik olduğunu vurğulayırlar. Onlar hətta təcrübəli sürücülərin telefon danışıqları zamanı niyə səhv etdiklərini və yüksək iş yükü altında işləyən mütəxəssislərin – məsələn, hava nəqliyyatı dispetçerlərinin, sinxron tərcüməçilərin və ya mürəkkəb sistem operatorlarının – niyə tez yorulduğunu və səhvlərə daha çox meylli olduqlarını izah etməyə kömək edir.

Tədqiqatçıların fikrincə, insan beyni hərəkət ardıcıllığını təşkil etməkdə əladır, lakin “limitsiz çoxtapşırıqlılıq” ideyası mif olaraq qalır. Tapşırıqlar nə qədər mürəkkəbdirsə və diqqəti nə qədər tez-tez dəyişməli olursunuzsa, koqnitiv yük və səhv ehtimalı bir o qədər yüksəkdir.

AzPost.az

Paylaş