Hasan Oktay: Gərgin proseslər Türkiyə İran münasibətlərini ciddi şəkildə zədələməyib

Ərdoğanın İran səfəri Pezeşkiana ciddi dəstək kimi qiymətləndiriləcək

Türkiyə-İran münasibətləri bölgənin geosiyasi balansında mühüm yer tutur. İraq və Suriyada yaşanan proseslər tərəflər arasında rəqabəti artırsa da, Ankara və Tehran rəsmi dialoqu davam etdirərək münasibətləri zədələməməyə çalışır. İranda siyasi dəyişiklik cəhdləri və xarici təzyiqlərin artması iki ölkə arasında yeni diplomatik aktivliyi gündəmə gətirib. Bu çərçivədə Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Tehrana planlaşdırılan səfəri xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. İran XİN-in sözçüsü İsmayıl Bəqayi səfərlə bağlı prinsipial anlaşmanın olduğunu və tərəflərin hazırda onun dəqiq tarixi üzərində məsləhətləşdiyini bildirib. 

Qafqaz Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin (KAFKASSAM) sədri, politoloq Hasan Oktay mövzu ilə bağlı Sherg.az-a açıqlamasında cəbhədəki gərgin proseslərin Türkiyə-İran münasibətlərini rəsmi səviyyədə heç vaxt ciddi şəkildə zədələmədiyini vurğulayıb:

"Türkiyə-İran əlaqələri bölgədə diqqətlə izlənilən mühüm münasibətlər kimi qiymətləndirilir. Türkiyə İranla həm qonşudur, həm də regional rəqabət içində olduğu bir dövlətdir. İraq və Suriyadakı inkişaflar İran-Türkiyə rəqabətini açıq şəkildə ortaya qoyur. Türkiyənin 13 ildir Əsədi devirməklə bağlı apardığı mübarizə eyni zamanda İrana qarşı verilmiş bir mübarizə kimi dəyərləndirilir. Lakin cəbhədəki gərgin proseslər Türkiyə-İran münasibətlərini heç vaxt ciddi şəkildə zədələməyib. İraqda keçirilən seçkilər İranın bu ölkəyə birbaşa müdaxiləsi formasında təzahür etməsə də, hazırda İraq üzərində Türkiyə ilə İran arasında güclü rəqabət mövcuddur. Türkiyə İranla İraq və Suriyada rəqabət aparsa da, işğal və ABŞ-nin İrana hücumu məsələsində açıq şəkildə Tehranın yanında yer alır. Bu mürəkkəb situasiyaya baxmayaraq, xarici işlər naziri Hakan Fidan İran səfərini həyata keçirdi, orada mühüm təmaslar qurdu. İkitərəfli görüşlərdən sonra prezident Ərdoğanın da İrana səfər edəcəyi məsələsi gündəmə gətirildi".

Politoloq İrana xarici təzyiqlərin artması səbəbilə bu ölkənin müttəfiq axtarışının, Ankaranın Tehran məsələsindəki mövqeyi və yanaşmasının Türkiyə-İran münasibətlərini daha da inkişaf etdirəcəyini qeyd edib:

"İran prezidenti İbrahim Rəisinin ölümündən sonra seçki ilə hakimiyyətə gələn yeni prezident həm İranda strateji dəyişiklik və transformasiya aparmağa çalışır, həm də xarici siyasətdə təşəbbüs əldə etməyə can atır. İranda ikili idarəetmə sistemi mövcud olduğuna görə seçilmiş prezidentin səlahiyyətləri xeyli məhdudlaşdırılır. Dini liderin ölkədə hər sahədə söz sahibi olması bu ikili idarəçilik arasında ciddi problemlər yaradırdı. İbrahim Rəisinin ölümü və 12 günlük İsrail-İran müharibəsi İranda dəyişimin qarşısını açdı. Prezident bir tərəfdən daxili siyasəti, digər tərəfdən xarici siyasəti nəzarət altına almağa çalışarkən, Ərdoğanın İran səfəri Pezeşkiana ciddi dəstək kimi qiymətləndiriləcək".