Hava niyə fəslə uyğun keçmir? AÇIQLAMA

“Havanın bu qədər dəyişkən və qeyri-sabit olmasını son dövrlərdə atmosferə antropogen təsirin artması, xüsusən də regionda baş verən müharibələrin atmosferə olan fəal təsirlərləri ilə əlaqələndirmək olar”.

Bu fikirləri Metbuat.az-a açıqlamasında meteoroloq Cavid Hüseynov bildirib.

“Hərbi əməliyyatlar zamanı istifadə edilmiş partlayıcı maddələr, yanacaq və sürtkü materialları atmosferin optik və fiziki-kimyəvi xüsusiyyətlərini (bulanıqlıq, qaz və aerozol maddələrinin əmələ gəlməsi, tərkibi və s.) dəyişməklə radiasiya, rütubət, buxarlanma və yağıntı (yağıntıların tərkibinə, miqdarına və paylanmasına) rejimlərinə təsir etməklə sinoptik şəraitin dəyişilməsinə səbəb ola bilir. Həmçinin, partlayışlardan sonra aerozol hissəcikləri turbulent axınlarla uzun məsafələrə - atmosferə daşınır. Kondensasiyaya səbəb olan müxtəlif qaz-aerozol, toz hissəcikləri və digər yanma məhsulları rütubətli havada buludluluğun artmasına, yağıntıların oksidləşməsinə (turşulu yağışlar və kondensasiya nüvəsi his olduqda qara yağışlar müşahidə edilə bilər), güclü külək və ildırımla müşaiyət olunan leysan yağıntılara səbəb olur”, - deyə mütəxəssis əlavə edib.

C.Hüseynovun sözlərinə görə, Ukraynanın Təbii Sərvətlər Nazirliyinin məlumatına əsasən, Rusiya-Ukrayna müharibəsi nəticəsində atmosferə 97 milyon tondan çox istixana qazı atılıb. Bununla yanaşı, 25 min hektar meşə sahəsi yanıb, ümumilikdə isə 6 mindən çox yanğın qeydə alınıb. Yanğınların əhatə etdiyi ümumi sahə təxminən 500 min hektara çatır:

“Ümumiyyətlə, atmosferə fəal təsirlər həm təbii yolla, həm də insanların fəaliyyəti nəticəsində baş verir. Təbii yolla baş verən təsirlərə misal olaraq 1815-ci ildə İndoneziyanın Sumbava adasının şimalında Tambora vulkanının püskürməsini qeyd etmək olar. Tambora vulkanı tarixdə məlum olan ən güclü vulkanlardan hesab edilir. 1816-cı ildə Şimali Amerikada və Qərbi Avropada havaların çox soyuq keçməsinin əsas səbəbi sayılan bu vulkanın püskürməsi nəticəsində Çində və Hindistanda musson yağışlarının mövsümünün dövriliyi pozulmuşdu və bu da çaylarda daşqınlara səbəb olmuşdu. İqlimdə baş verən dəyişikliklərin səbəbini 1920-ci ildə amerikalı iqlim tədqiqatçısı Uilyam Hamfreys izah edərək bildirib ki, 1816-cı ilin ("Yayı olmayan il") çox soyuq keçməsinin əsas səbəbi Tambora vulkanının püskürməsi olub”.

Sevinc İbrahimzadə / Metbuat.az