Icma.az
close
up
RU
Hayların İsveçrə hücumunun anatomiyası: dördqat fiasko

Hayların İsveçrə hücumunun anatomiyası: dördqat fiasko

Icma.az, Xalq qazeti saytına istinadən bildirir.

Yaxud Azərbaycanın emosiyaya yox, hüquqa əsaslanan diplomatiyasının uğuru 

2025-ci ilin iyun ayında İsveçrə parlamentində baş verənlər bir neçə cəbhədə oynanılan hibrid siyasi oyunun regional və qlobal geosiyasi mənzərədəki əks-sədasıdır. Erməni diasporu vasitəsilə həyata keçirilən, Azərbaycana qarşı yönəlmiş ardıcıl və sistemli hücumların İsveçrə kimi neytral bir ölkədə təkrarlanması həm narahatlıq, həm də ciddi təhlil doğurur.

Amma nəticə bir qədər gözlənilməz oldu: təxribat dolu dörd ayrı təşəbbüs müxtəlif formalarda təqdim olunsa da – istər qanun layihəsi, istər sorğu, istərsə də ictimai təşəbbüs şəklində – tamamilə iflasa uğradı. Mövcud məğlubiyyət təkcə Azərbaycanın diplomatik mövqeyinin gücləndiyini göstərmir. Eyni zamanda, diaspor əsaslı siyasətin, lobbiçiliyin və emosional manipulyasiyanın nə qədər yararsız olduğunun canlı sübutuna çevrildi.

3 iyun – Azərbaycan əleyhinə ilk hücum: İsveçrədə fəaliyyət göstərən SOCAR-ın adının hallandığı “xarici nəzarətdə olan şirkətlərin müharibələri maliyyələşdirməsi” adlı qətnamə layihəsi parlamentin gündəliyinə salındı. Əslində, bu layihə 2024-cü ildə rədd olunmuşdu. Fəqət ermənipərəst Stefan Müller-Altermatt yenidən onu gündəmə gətirməklə Azərbaycana qarşı siyasi təzyiq yaratmağa cəhd göstərdi. Gözlənildiyi kimi, layihə səs çoxluğu ilə yenidən rədd edildi.

İkinci cəhd – Ermənistanın “müdafiəsi” adı altında Azərbaycanın regiondakı siyasi çəkisini kölgələmək. Müller-Altermatt bu dəfə İsveçrə hökumətinə “Cənubi Qafqazda sülh strategiyası və Ermənistanın müdafiəsi” mövzusunda sorğu ünvanladı. Lakin bu sorğu, ümumiyyətlə, gündəlikdən çıxarıldı. Bu isə həm rəsmi Bernin, həm də parlamentarilərin məsələyə münasibətini aydın göstərdi.

Üçüncü cəhd – “Dağlıq Qarabağ üçün sülh forumu” ideyası. Bu dəfə diasporun başqa bir adamı – Erik Fontobel çıxış etdi. Təklif olunan forum guya “Qarabağdan qovulmuş ermənilərin təhlükəsiz qayıdışı” üçün nəzərdə tutulmuşdu. İsveçrə hökumətinin buna cavabı diplomatik, həm də sərt idi: Azərbaycan belə bir qurumu tanımır və tərəflər (yəni, Azərbaycan və Ermənistan) bu məsələləri birbaşa, vasitəçisiz həll edirlər. Yəni, bu təşəbbüs heç bir hüquqi və siyasi əsas daşımır.

Və nəhayət, dördüncü cəhd – “ədalətli iqlim və enerji siyasəti” adı altında SOCAR və TAP kimi şirkətlərin fəaliyyətini məhdudlaşdırmağa yönəlmiş referendum təşəbbüsü. Burada da eyni ssenari təkrarlanır: ictimai təşəbbüs arxasında erməni diasporunun izi görünür, lakin İsveçrənin iqtisadi rasionalizmi bu təşəbbüsü də boşa çıxarır.

***

Azərbaycan diplomatiyasının İsveçrədəki “səssiz, lakin mühüm” qələbəsi bir sualı aktuallaşdırır: Bəs Azərbaycanın bu qədər ardıcıl, ağıllı və effektiv diplomatik cavabları hansı təməl prinsiplərə söykənir? Sualın cavabı həm siyasi, həm institusional, həm də psixoloji aspektləri əhatə edir.

Birincisi, Azərbaycan emosiyaya yox, hüquqa əsaslanan diplomatiya yürüdür. Ənənəvi olaraq diasporların siyasətə təsir vasitəsi kimi istifadə etdiyi emosiya yüklü ritorikadan fərqli olaraq, Bakı rəsmi arqumentləri beynəlxalq hüququn prinsipləri çərçivəsində təqdim edir. Bu isə neytral ölkələrin – xüsusilə də, İsveçrə kimi balanslı xarici siyasət yürüdən dövlətlərin – diqqətini və rəğbətini qazanır.

İkincisi, Azərbaycan “təkzib yox, təşəbbüs” siyasəti yürüdür. Yəni, əleyhinə aparılan kompaniyalara sadəcə cavab verməklə kifayətlənmir, öz gündəmini, təşəbbüslərini və diplomatik platformalarını irəli sürür. Məhz bu fəal yanaşma passiv müdafiədən fərqli olaraq, mövqelərin daha səmərəli qorunmasına və möhkəmləndirilməsinə imkan verir.

Üçüncüsü, Bakı üçün diasporlar yox, rəsmi dövlətlər əsas tərəfdaşdır. Azərbaycan, xüsusilə, son illərdə xarici siyasətində qeyri-rəsmi təsir qruplarına yox, birbaşa dövlət–dövlət münasibətlərinə önəm verir. Məhz bu strategiya uzunmüddətli sabit və davamlı diplomatik əlaqələrin qurulmasına gətirib çıxarır.

Və nəhayət, bu diplomatiyanın arxasında bir siyasi psixologiya dayanır: öz gücünə inanmaq, haqqına arxalanmaq və təxribatlara cavab vermək əvəzinə nəticəyə fokuslanmaq. Azərbaycanın bu siyasi yetkinliyi artıq beynəlxalq arenada təsdiqlənmiş reallıqdır.

İsveçrədə ermənilərin üzləşdiyi dördqat fiasko və Azərbaycanın rasional diplomatiyası, əslində, çağdaş dünyada informasiya savaşı, diasporun gücü və diplomatik ağıllılıq arasında gedən mübarizənin konkret təzahürləridir. Hadisələr birlikdə oxunduqda daha böyük mənzərəni ortaya qoyur. Burada artıq söhbət təkcə lobbiçilikdən getmir. Söhbət siyasi informasiya müharibəsinin, ictimai fikrə təsir göstərmək üçün istifadə olunan manipulyasiya vasitələrinin və dövlət–diaspora münasibətlərinin sərhədlərindən gedir.

Erməni diasporu uzun illərdir ki, Fransada və ABŞ-da analoji mexanizmlərlə müəyyən siyasi nəticələr əldə etməyə çalışır. Lakin İsveçrə nümunəsi göstərdi ki, bu modelin müasir beynəlxalq müstəvidə ömrü uzun deyil. Çünki bu cür təşəbbüslər nə hüquqi əsaslara, nə də beynəlxalq münasibətlər sistemindəki real güc balansına əsaslanır.

Azərbaycan isə bu hücumlar qarşısında emosional deyil, rasional davranır. Bakı Cənubi Qafqazda sülh gündəmini öz əli ilə, birbaşa danışıqlar vasitəsilə qurur. İsveçrə hökumətinin də qeyd etdiyi kimi, bu prosesdə əlavə “vasitəçilər”, “forumlar” və ya “sülh konfransları”na ehtiyac yoxdur. Azərbaycan diplomatiyasının uğuru məhz buradadır: kənar oyunçulara meydan vermədən, qətiyyətlə və beynəlxalq hüquqa söykənərək addımlamaq.

***

Hadisələr, eyni zamanda, Ermənistan daxilində baş verən diaspor–dövlət qarşıdurmasının da izlərini daşıyır. Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyanın İstanbulda verdiyi açıq mesaj diasporun təsir imkanlarını açıq şəkildə sual altına aldı: “Ermənistanın taleyini yalnız Ermənistanda yaşayan ermənilər müəyyən etməlidir”. Onun bu bəyanatı elə diasporun xaricdə oynamağa çalışdığı “Ermənistanın səsi” roluna son qoymaq niyyəti daşıyır. Belə olan halda, diasporun xarici parlamentlər vasitəsilə həyata keçirdiyi bütün təşəbbüslər, dolayısı ilə Paşinyan hökumətinə qarşı yönəlmiş sabotajlar da puça çıxır. İsveçrədə yaşananlar bunun bariz nümunəsidir.

İsveçrə presedenti bir daha göstərdi ki, beynəlxalq münasibətlər artıq emosiyalara, milli-etnik təəssübkeşliyə və siyasi romantizmə yox, rasional maraqlara, hüquqi əsaslara və geoiqtisadi əlaqələrə əsaslanır. Enerji təhlükəsizliyi, ticarət, sabitlik – bunlar XXI əsrin əsas siyasi valyutalarıdır.

Nəticə olaraq qeyd edə bilərik ki, Azərbaycan bu yeni dövrə artıq hazırdır. Bakının diplomatiyası ayıq, mövqeyi ardıcıl və məntiqlidir. Qarşı tərəfin uğursuzluğu isə onun reallıqdan nə qədər uzaq düşdüyünü göstərir. Bu səbəbdən diaspor siyasəti iflasa uğrayır, real siyasət isə qazanır.

Şəbnəm ZEYNALOVA, 
XQ-nin siyasi analitiki, siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:192
embedMənbə:https://xalqqazeti.az
archiveBu xəbər 02 İyul 2025 10:11 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see331

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see322

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see312

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see305

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see304

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see276

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see274

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see267

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see267

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see264

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see252

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see249

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see247

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see246

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see215

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see214

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see206

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see190

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see190

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see188
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri