HƏLLEDİCİ “DÖYÜŞƏ” HAZIRLIQ TƏHLİL

İndiki Ermənistanda səs uğrunda mübarizədə “ölüm-dirim mübarizəsi” müşahidə olunur. Maraqlıdır ki, görəsən, haylar demokratiyanı belə başa düşürlərmi? Yəni, “ölüm-dirim mübarizəsi”, yaxud da, anarxiya hayastanda demokratiya hesab olunurmu? Axı demokratiya heç də qarmaqarışıqlıq demək deyil. Heç bir cəmiyyət belə qarışıqlığı və xaosu demokratiya adlandırmayıb və adlandıra da bilməz.

Müxalifət qüvvələri artıq bir neçə meddətdir ki, seçkilərdə niyə uduzduqlarını anlamağa çalışırlar. Hakim partiyanın əleyhdarları çılğıncasına cavab axtarırlar. Özlərinə hələ də sual verirlər ki, bu, nə idi? Təsadüf, yoxsa bədbəxtlik? Özlərinə bu sualı da verirlər ki, görəsən, 2026-cı il parlament seçkilərində də eyni şəkildə uduzsalar necə olacaq? Yəni, bəlkə bazarlıq edib özlərini hakimiyyətə baha qiymətə “satsınlar”? Bir sözlə, indi hansısa müstəvidə sanki bir “döyüş” gözlənilir.

İlk öndə ondan başlayaq ki, “seçkilərin saxtalaşdırılması” ilə bağlı artıq indidən “dedi-qodu”, yəni, şər və böhtan belə hazırdır. Bütün eyhamların belə sərti olaraq, mətni qurulub. Guya ki, müxalifət əvvəldən, yəni, bu zamana qədər, əlverişsiz vəziyyətdə olduğu üçün hakimiyyətə heç bir mesaj belə verə bilməyib.Bunların nə dərəcədə absurd olduğu təbii ki, dərhal özünü göstərir. Birincisi, müxalifətin parçalanması, aydın siyasi iradə və proqramın olmaması ilə bağlı olub və “hər şeyin” məhz Mülki Müqavilənin əlinə keçməsi də təsadüfi sayılmır. Razılaşmaqdan başqa çarə yoxdur ki, seçkidə qalib gəlsələr belə, konkret heç nə təklif etmək belə iqtidarında deyillər. Amma buna ümidləri belə yoxdur. O halda, nəyə çan atılır? Bütün bunlar nəyə görədir?

Bu gün Ermənistan hökumətin öyünməsi üçün əlində nə isə bir şeyi var və ən azından müxalifətdən bir addım öndədir. Məsələn, Paşinyan komandası sosial infrastrukturun yenilənməsi kimi də olsa, hansısa bir cılız layihəni belə göstərə bilər. Axı erməni müxalifətinin belə bir şansı da yoxdur. “Üzə çıxaracaq” bircə dənə “əməl” sahibi deyillər axı. Bəli, kimsə etiraz edə bilər ki, bəs hakim partiya məğlub olub, müharibədə uduzub, diz çoküb və sair. Amma ən sıravi erməni belə bilir ki, bu məğlubiyyət çoxdandan gözlənilirdi və başqa cür mümkün də deyildi. Qüdrətli Azərbaycanın qarşısında çox aciz durumda olan Ermənistanın tab gətirməsi, özü də 44 gündən artıq dözə bilməsi mümkün deyildi. Üstəlik, ölkəmizə qarşı yumşaq şəkildə desək, haqsızlığın, ədalətsizliyin, əslində isə, böyük cinayətlərin və qanunsuzluqların kökü, təməli lap əvvəldən qoyulub və torpaq iddialı bu cəfəngiyyatın da, qanunsuzluğun da sonu belə olmalı idi. Belə də oldu. Elə isə, yəni, bütün bunları bilə-bilə bu nə iddiadır? Deməli, müxalifət indi sanki tarana gedir və buna döyüş belə desək, yanılmarıq.

Səkkiz-doqquz il əvvəl Ermənistanda heç kim təsəvvür belə edə bilməzdi ki, Sarkisyan və Respublika Partiyası ilə əlaqəsi olmayan biri ölkənin ikinci böyük şəhərində qalib gələ bilər. O vaxt heç kim seçicilərə fikir də vermirdi. Bilinirdi ki, İrəvanda kim “təsdiqlənirdisə”, kimə “xeyir-dua” verilirdisə, o da qalib gəlirdi. Bütün bunların fonunda indiki Ermənistanda səs uğrunda mübarizə başlayıb və bəzi məqamları nəzərə aldıqda buna elə “ölüm-dirim mübarizəsi” də demək olar. Yəni, döyüş qaçılmazdır və hərhansı toqquşmalara belə erməni cəmiyyəti elə indidən hazır olmalıdır.

Bu gün demək olar ki, Ermənistanın bütün siyasi qüvvələri əsas döyüşə – 2026-cı il parlament seçkilərinə hazırlaşır. Bəli, qarşı tərəfdəkilər hakimiyyətə meydan oxuya biləcəklərinə guya inanaraq, özlərində bir cəsarətli obraz da canlandırıblar. Ancaq yenə də müxalifətin parçalanması səbəbindən yekun nəticəyə o qədər də arxayın olmaq mümkün deyil. Görünən odur ki, müxalifətçilər və ümumiyyətlə hazırki hakimiyyətin əleyhində olanlar səylərini də birləşdirə bilmirlər və öz düşərgələrindən Paşinyana rəqib bir fiqur da müəyyən edə bilmirlər. Bununka belə mübarizə aparır və ən azından mübarizəyə fokuslanıblar. Deməli, döyüşü, özü də mənasız olan döyüşü çoxdan qəbul ediblər.

Əsas pərdəarxası mübarizə təbii ki, Köçəryan, Sarkisyan və Karapetyan arasında gedir. Onların heç biri təslim olmaq istəmir. Hər biri yorğanı öz üzərinə çəkmək niyyətindədir. Bu qüvvələrin yaydan əvvəl birləşəcəyinə dair heç bir əlamət olmaması deyilənləri təsdiq edir. Bu o deməkdir ki, onların hamısı məhz “arabanı üç istiqamətdə çəkən qu quşu, durna balığı və xərçəng misalında” görünürlər. Mülki Müqavilə tərəfi bunu yaxşı bilir, ona görə də xüsusilə, qətiyyən narahat da deyillər. Üstəlik, hakimiyyət bəzi müxalif qüvvələrlə açıq şəkildə rişxəndlə sövdələşmə də aparır axı. Şanslarına real yanaşanlar sövdələşməyə razılaşır, növbəti Milli Məclisdə mandat müqabilində az da olsa, seçki resurslarını təklif edirlər. Digərləri isə, kortəbii şəkildə tarana, döyüşə gedir və nə olacağını zərrə qədər də düşünmür. Məsələ burasındadır ki, Paşinyanın bu yaxınlarda bəyan etdiyi kimi, 2018-ci ildə Ermənistan məhz təsir agentləri hazırkı müxalifət qüvvələri olan ölkənin cibində olub. Bu, bəlkə də şəxsən Paşinyanın xeyrinə olan əsas arqumentdir və 2026-cı ilin iyununda uduzacaqları döyüşə hazırlaşan rus kuklalarının tabutuna elə bil ki, son mismardır...