Heteronimləri ilə məşhur olan ədib O, sevdiyi qadına nə məsləhət görmüşdü?

Bu gün portuqaliyalı şair, yazıçı Fernando Pessoanın doğum günüdür.

Kulis.az onun haqqında materialı təqdim edir.

Portuqal ədəbiyyatının ən sirli, ən dahi və bənzərsiz siması olan Fernando Pessoa sadəcə bir yazıçı deyildi; o, tək bir bədəndə bütöv bir ədəbi ordu saxlayan "çoxbaxışlı" bir dahi idi. Onun həyatı da, yaradıcılığı da bu günə qədər oxucuları və tədqiqatçıları heyrətləndirməyə davam edir.

Pessoanı dünya ədəbiyyatında unikal edən ən böyük xüsusiyyət onun heteronimləridir (uydurma müəlliflər). O, sadəcə təxəllüslərdən istifadə etmirdi; yaratdığı hər bir personajın fərqli tərcümeyi-halı, xarici görünüşü, siyasi və dini baxışları, hətta özünəməxsus yazı üslubu var idi.

Pessoanın 80-dən çox fərqli heteronimi var idi.

Ən məşhurları bunlardır:

Alberto Kaeiro: Təbiətə aşiq, fəlsəfəni sevməyən bir kəndli və digər heteronimlərin "ustadı".

Alvaro de Kampos: Səyahətləri sevən, dənizçi, texnologiya və müasirlik heyranı olan üsyankar bir mühəndis.

Rikardo Reis: Latın poeziyasına heyran olan, taleyə inanan bir həkim.

Fernando Pessoa yazırdı: "Mən bir estadam. Hərəkət edən aktyorlar isə tək bir ruhdur".

Pessoanın sağlığında portuqal dilində cəmi bir kitabı - "Məsh" adlı əsəri çap olunmuşdu. O, 1935-ci ildə vəfat edəndə böyük bir taxta sandıq miras qoyub getdi.

Bu sandığın içindən 25000-dən çox vərəq tapıldı!

Şeirlər, fəlsəfi esselər, pyeslər və qeydlərlə dolu olan bu vərəqlər hələ də tam olaraq təsnif edilməyib və dünya ədəbiyyatı hələ də Pessoanın yeni mətnlərini kəşf etməkdədir.

Onun şah əsəri sayılan "Narahatlığın kitabı" məhz bu sandıqdan çıxan dağınıq qeydlər əsasında ölümündən illər sonra yığılıb çap olundu.

Uşaqlıq illərini Cənubi Afrikada (Durban şəhərində) keçirdiyi üçün Pessoa ingilis dilini mükəmməl bilirdi. Hətta ilk şeirlərini ingilis dilində yazmışdı və sağlığında ingiliscə bir neçə kiçik kitabçası dərc olunmuşdu. Lissabona qayıtdıqdan sonra dolanışığını xarici ticarət firmaları üçün ingilis və fransız dillərində işgüzar məktublar tərcümə edərək qazanırdı.

Pessoa astrologiyaya, mistisizmə və okkultizmə dərindən bağlı idi. O, peşəkar səviyyədə ulduz xəritələri (horoskoplar) hazırlayırdı.

O, özünün, tanışlarının və hətta yaratdığı heteronimlərin belə ulduz xəritələrini çəkmişdi (onların hansı bürc altında "doğulduğunu" hesablamışdı).

Məşhur ingilis okkultisti Alister Krouli ilə məhz astrologiya sahəsindəki bir səhvi düzəltdiyi üçün tanış olmuş və dostluq etmişdi.

Pessoanın həyatında yalnız bir qadın olub - bir firmada katibə işləyən Ofeliya Keyroş. Lakin Pessoa sevgi münasibətlərində də rahat deyildi.

Ofeliyaya yazdığı məktubların bəzilərini öz adından deyil, heteronimi Alvaro de Kamposun adından yazırdı və Kampos bu məktublarda Ofeliyaya Pessoadan uzaq durmağı bəhs edirdi. Pessoa Ofeliyaya yazırdı: "Mənim düham mənə imkan vermir ki, adi bir insan kimi sevim və evlənim." Onlar heç vaxt evlənmədilər.

Həyatı boyu qapalı, kafelərdə siqaret çəkib qeydlər götürən, spirtli içkilərə meyilli olan Pessoa 47 yaşında qaraciyər sirrozundan vəfat etdi. Ölümündən bir gün əvvəl xəstəxanada ingilis dilində yazdığı son cümlə onun bütün həyat fəlsəfəsinin xülasəsi idi:

"Sabahın nə gətirəcəyini bilmirəm".

Pessoa bizə insanın daxilində yalnız bir şəxsiyyətin deyil, minlərlə fərqli insanın yaşaya biləcəyini göstərdi. Onun əsərlərini oxuyanda sanki bir müəllifi deyil, bütöv bir intellektual cəmiyyəti oxumuş olursunuz.