Heydər Əliyev Azərbaycan dilinə hüquqi status qazandırdı və onu milli identikliyin rəmzinə çevirdi

Azər ALLAHVERƏNOV: “Zərurətdən doğan və milli maraqlarımıza tam cavab verən “dövlət dili” maddəsinin konstitusiyaya daxil edilməsi o dövrdə günün aktual məsələlərdən birinə çevrildi
Tarixdə elə şəxsiyyətlər var ki, onların fəaliyyəti bir xalqın taleyində dönüş nöqtəsi olur, milli yaddaşda isə silinməz izlər buraxır. Ulu Öndər Heydər Əliyev məhz belə bir tarixi simadır. Onun dövlətçilik düşüncəsi, siyasi uzaqgörənliyi və xalqına olan sarsılmaz bağlılığı müasir Azərbaycanın formalaşmasında həlledici rol oynamışdır. O, yalnız siyasi lider deyil, həm də milli dəyərlərin qoruyucusu, dilimizin, mədəniyyətimizin və kimliyimizin təşəbbüskar müdafiəçisi idi.
Ulu Öndər Heydər Əliyev 1969-cu ildə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi seçildikdən sonra onun rəhbərliyi ilə Azərbaycan iqtisadiyyatı dərin böhrandan çıxarıldı, neft-kimya və qara metallurgiya sahələrində mühüm əhəmiyyət kəsb edən nailiyyətlər əldə edildi. Sosial infrastruktur yenidən qurularaq modernləşdirildi, sənaye müəssisələr sektor genişləndirildi, kommunikasiya sistemləri hər dövrün tələblərinə uyğun təkmilləşdirilərək gücləndirildi.
Müxtəlif sahələrdə baş verən həmin nailiyyətlər və fundamental dəyişiklər ötən əsrin 70-ci illərinin sonlarında həm də ölkənin Konstitusiyamızın də yenilənməsini, milli maraqların ön plana çıxarılmasını zəruri etdi. Belə bir şəraitdə zərurətdən doğan və milli maraqlarımıza tam cavab verən “dövlət dili” maddəsinin konstitusiyaya daxil edilməsi o dövrdə günün aktual məsələlərdən birinə çevrildi.
1978-ci ildə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin növbədənkənar sessiyasında “Biz konstitusiyamıza Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi təsbit edilməsini təklif edirik” təşəbbüsünü irəli sürən Ulu Öndər öz mövqeyini “bu, milli kimliyimizin, mədəni sərvətimizin müdafiəsi üçün zəruridir” fikirləri ilə tamamladı.
Heydər Əliyevin siyasi nüfuzu və SSRİ Mərkəzi Komitəsindəki əlaqələri sayəsində bu təşəbbüs mərkəzi səviyyədə dəstəkləndi. Müzakirələrdən sonra dəyişikliklər qəbul olundu və yeni Konstitusiya rəsmən təsdiqləndi.
Yeni Konstitusiyanın 73-cü maddəsində “Azərbaycan SSR-in dövlət dili Azərbaycan dilidir” ifadəsinin yer alması mühüm əhəmiyyət kəsb edirdi. Bu dəyişiklik Azərbaycan dilinə hüquqi status qazandırdı və onu milli identikliyin rəmzinə çevirdi.
1978-ci il konstitusiya dəyişiklikləri yalnız hüquqi bir akt olmaqla kifayətlənmədi, həm də milli özünüdərkin möhkəmlənməsi və gələcək müstəqillik illərində dil siyasətinin formalaşması üçün ideoloji və hüquqi bazis rolunu oynadı. Bu dəyişiklik SSRİ məkanında dil məsələsində irəliləyiş göstərən nadir təşəbbüslərdən biri idi.
Bu təşəbbüs respublikanın milli hüquqi statusunu yüksəltdi və gələcək müstəqillik dövrü üçün möhkəm təməl yaratdı. Azərbaycan dilinin hüquqi və siyasi baxımdan qorunması istiqamətində atılan bu addım, eyni zamanda Sovet dövründə assimilyasiya siyasətinə qarşı milli müqavimətin simvoluna çevrildi.
Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyevin siyasi uzaqgörənliyi və qətiyyəti ilə həyata keçirilən bu tarixi təşəbbüs Azərbaycan dilinin hüquqi statusunun dönməz əsasını qoydu və milli mədəniyyətimizin və kimliyimizin qorunmasında mühüm rol oynadı.
Azər Allahverənov, Milli Məclisin deputatı