Həyətində quyusu olanlara XƏBƏRDARLIQ İçdiyiniz su…

Bakının kənd və qəsəbələrində, eləcə də rayonlarda həyət evlərinin bir hissəsində hələ də quyulardan istifadə olunur. Xüsusilə mərkəzləşdirilmiş su xəttinin olmadığı və ya su təchizatının fasilələrlə həyata keçirildiyi ərazilərdə sakinlər quyulardan həm məişət, həm də içməli su mənbəyi kimi yararlanırlar.

“Yeni Sabah” xəbər verir ki, quyu suyunun şəffaf və təmiz görünməsi onun içmək üçün təhlükəsiz olduğu anlamına gəlmir. Suyun keyfiyyətini yalnız görünüşünə, rənginə və dadına əsasən müəyyənləşdirmək mümkün deyil.

Quyu yeraltı su mənbəyi olduğundan onun keyfiyyətinə ətraf ərazidəki kanalizasiya sistemləri, septik quyular, heyvandarlıq sahələri, gübrələr, məişət tullantıları və digər çirklənmə mənbələri təsir göstərə bilər. 

Şəffaf su həmişə təmiz su deyil

Quyu suyunda insan sağlamlığı üçün potensial risk yaradan müxtəlif mikroorqanizmlər ola bilər. Xüsusilə sanitar şəraiti düzgün olmayan və çirklənmə mənbələrinə yaxın yerləşən quyularda koliform bakteriyalar, o cümlədən Escherichia coli (E. coli) aşkarlana bilər.

Bu bakteriyaların suda olması nəcis mənşəli çirklənməyə işarə edə bilər. Belə suyun istifadəsi xüsusilə uşaqlar, yaşlılar və immun sistemi zəif olan insanlar üçün daha ciddi risk yarada bilər.

Quyu suyunda mikrobioloji çirklənmə ilə yanaşı, kimyəvi problemlər də ola bilər. Suyun tərkibində nitrat, nitrit, dəmir, manqan və digər maddələrin normadan artıq olması mümkündür. Bu maddələrin mövcudluğu isə yalnız suyun laborator müayinəsi ilə müəyyən edilə bilər.

Məsələn, nitratın miqdarının yüksək olması xüsusilə körpələr üçün təhlükəli hesab olunur. Bu səbəbdən quyu suyunun körpə qidasının hazırlanmasında istifadəsinə xüsusi diqqət yetirilməlidir.

Quyuların yaxınlığında nə var?

Quyu suyunun təhlükəsizliyinə təsir edən əsas amillərdən biri onun yerləşdiyi ərazidir.

Quyu kanalizasiya və ya septik çuxura çox yaxın yerləşirsə, çirkləndiricilərin yeraltı sulara keçməsi riski arta bilər. Eyni təhlükə heyvanların saxlanıldığı yerlər, tullantı sahələri, gübrə və kimyəvi maddələrin istifadə edildiyi ərazilər üçün də keçərlidir.

Quyunun üst hissəsinin açıq qalması da əlavə risk yaradır. Yağış suları ilə birlikdə torpaq, toz, tullantı və müxtəlif mikroorqanizmlər quyuya düşə bilər.

Mütəxəssislər quyuların ağzının bağlı saxlanılmasını, ətrafının təmiz tutulmasını və çirklənmə mənbələrindən mümkün qədər uzaqda yerləşdirilməsini vacib hesab edirlər.

Digər problem isə quyuların illərlə yoxlanılmamasıdır. Bəzi sakinlər suyun dadında və rəngində dəyişiklik olmadığı üçün onun keyfiyyətinin də dəyişmədiyini düşünür. Halbuki bəzi çirkləndiricilər suyun dadını, qoxusunu və rəngini dəyişmədən mövcud ola bilər.

Quyu suyunun içməli olub-olmadığını necə bilmək olar?

Mütəxəssislərin fikrincə, quyu suyunun içmək üçün yararlı olub-olmadığını müəyyənləşdirməyin ən etibarlı yolu laborator müayinəsidir.

Xüsusilə yeni qazılmış quyularda, sel və güclü yağışlardan sonra, quyunun ətrafında kanalizasiya problemi yarandıqda və ya suyun görünüşündə, dadında və qoxusunda dəyişiklik müşahidə edildikdə analiz aparılması daha vacibdir.

Laborator müayinə zamanı suyun mikrobioloji və kimyəvi göstəriciləri yoxlanıla bilər. Burada E. coli və digər koliform bakteriyalarla yanaşı, nitrat və nitrit kimi göstəricilərin də müəyyənləşdirilməsi əhəmiyyətlidir.

Quyu suyu ilə bağlı əsas yanlış fikir isə “şəffafdırsa, deməli təmizdir” yanaşmasıdır. Əslində suyun təhlükəsizliyini gözlə müəyyənləşdirmək mümkün deyil.

Bu səbəbdən həyətində quyudan istifadə edən şəxslər suyun vaxtaşırı laborator analizini etdirməli, quyunun ətrafında sanitar təmizliyə diqqət yetirməli və mümkün çirklənmə mənbələrini aradan qaldırmalıdırlar.

Xüsusilə quyu suyunu içməli su kimi istifadə edən ailələr üçün bu məsələ daha ciddi əhəmiyyət daşıyır. Çünki suyun təhlükəsizliyi yalnız onun haradan gəlməsi ilə deyil, hansı şəraitdə saxlanılması və yeraltı su mənbəyinin nə dərəcədə qorunması ilə də bağlıdır.