İnsan beynində mikroplastiklərin sayı sürətlə artır

Bizimyol.info "trthaber"ə istinadən xəbər verir ki, yeni araşdırma bu vəziyyətin insan beyin toxumasında da özünü göstərdiyini ortaya çıxarıb.

1997-2024-cü illər arasında aparılan yarılmalar beyin, qaraciyər və böyrək toxumalarında artan miqdarda mikro və nanoplastikləri aşkar edib.

Mikroplastiklərin insan sağlamlığına təsiri tam məlum deyil, lakin araşdırmalar onların insult və infarktla əlaqəli ola biləcəyini göstərir.

Tədqiqatın digər diqqətəlayiq tapıntısı demans xəstələrinin beyinlərində mikroplastik səviyyələrin təxminən altı dəfə yüksək olması ilə əlaqələndirir. Bununla belə, alimlər qeyd ediblər ki, demans artıq beyin toxumasında pisləşməyə səbəb olur və bu, mikroplastiklərin yığılmasını artırmış ola bilər. Bu səbəbdən birbaşa səbəb-nəticə əlaqəsinin qurulmaması lazım olduğunu vurğuladılar.

Tədqiqata rəhbərlik edən ABŞ-ın Nyu Meksiko Universitetindən professor Metyu Kampen və onun komandası mikroplastiklərin nevroloji xəstəliklərə və ya digər sağlamlıq problemlərinə səbəb olub-olmadığını anlamaq üçün daha geniş miqyaslı tədqiqatlara ehtiyac olduğunu söyləyib.

Mikroplastiklər plastik tullantıların parçalanması nəticəsində əmələ gəlir və Everest dağının zirvəsindən tutmuş okeanların ən dərin nöqtələrinə qədər dünyanın hər yerində rast gəlinir. İnsanlar bu hissəcikləri su, qida və tənəffüs yolu ilə bədənlərinə daxil edirlər.

Başqa bir yeni araşdırma, vaxtından əvvəl doğulmuş körpələrin plasentalarında mikroplastiklərin nisbətinin daha yüksək olduğunu ortaya qoyub. Siçanlar üzərində aparılan təcrübədə mikroplastiklərin beyin damarlarını bağlayaraq nevroloji zədələrə səbəb ola biləcəyi öyrənilib. Bununla belə, insan kapilyarlarının daha geniş olduğu və eyni təsirin olub-olmayacağının aydın olmadığı bildirilib.

Tədqiqat qrupu 2016-2024-cü illər arasında dünyasını dəyişən 52 nəfərin beyin, qaraciyər və böyrək toxumalarını analiz edib. Məlum olub ki, beyin toxumalarında mikroplastiklərin sıxlığı digər orqanlara nisbətən xeyli yüksək olub. Bundan əlavə, 2024-cü ildə ölən insanların beyin və qaraciyər toxumalarında mikroplastiklərin səviyyəsi 2016-cı illə müqayisədə əhəmiyyətli dərəcədə artıb.

1997-2013-cü illər arasında ABŞ-ın şərq sahillərində ölən insanların beyin toxumaları da araşdırılıb və beyinlərdə mikroplastik çirklənmənin 1997-2024-cü illər arasında tədricən artdığı məlum olub.

Ən çox aşkar edilən plastik növü plastik torbalarda və qida qablaşdırmalarında istifadə olunan polietilen olub. Beyindəki plastik hissəciklərin əksəriyyətinin nanoölçülü qırıqlar və hissəciklər olduğu müəyyən edilib.

Tədqiqat qrupu, yalnız bir orqan nümunəsinin alındığını və fərdlər arasındakı fərqlərin tam olaraq bilinmədiyini qeyd edib. Həmçinin qeyd edilib ki, ABŞ-ın müxtəlif bölgələrindən götürülmüş nümunələr arasında coğrafi fərqlər də nəticələrə təsir edə bilər.

İngiltərənin Exeter Universitetindən professor Tamara Gallovay, beyinlərdəki mikroplastik səviyyələrin son 8 ildə yüzdə 50 artdığını və bunun plastik istehsalı və istifadəsindəki artımla uyğunlaşdığını söyləyib. Gallovay ətraf mühitdəki mikroplastik çirklənmənin azaldılması ilə insan orqanizminə daxil olan mikroplastikin miqdarının da azalacağını bildirib.

Avstraliyanın RMIT Universitetinin professoru Oliver Cons mikroplastiklərin insan sağlamlığına dəqiq təsirini anlamaq üçün əlavə və daha əhatəli araşdırmalara ehtiyac olduğunu vurğulayıb.

Qadir, Bizimyol.info