İntihara hazırlaşan insanı necə tanıyaq? Psixoloq əlamətləri açıqladı

“Əgər bir insan birdən-birə sakitləşibsə, artıq heç kimlə mübahisə etmir, hər kəsə “xoşbəxt olun” deyirsə, bu, təhlükə siqnalıdır”. 

Bunu “Cebheinfo.az”a açıqlamasında intihar (suisid) davranışlarının psixoloji tərəflərindən danışarkən “Qadın Təşəbbüsü və Sosial Problemlərin Həllinə Yardım” İctimai Birliyinin psixoloqu Samirə İsmayılova deyib. 

O bildirib ki, intiharın qarşısını almaq üçün ən mühüm addım sakit insanı da dinləməkdir: 

“Bəzən ən çox səs-küy salan deyil, ən sakit görünən insan içində qırılır. Buna görə də diqqətli olaq. Çünki bəzən ən parlaq gülüşlərin arxasında sönməkdə olan bir ruh yatır. Suisid etməyə qərar verən insanlar çox vaxt ətrafdakılar tərəfindən “düzəlməyə başladı”, “artıq əvvəlki kimi deyil, daha sakitdi” kimi sözlərlə təsvir olunur. Halbuki bu sakitlik, çox zaman, fırtınanın son mərhələsidir. 

İntihar qərarı bir anda verilmir. Bu, adətən uzunmüddətli daxili ağrının, ümidsizliyin və psixoloji tükənmənin nəticəsidir. İnsan artıq psixoloji olaraq “dözmək”dən “rahatlamaq” mərhələsinə keçir. Bu mərhələdə qərar artıq formalaşmış olur və həmin qərar insanın içində paradoksal bir sakitlik və gülərüzlük yaradır”. 

Psixoloq qeyd edib ki, bəzən insanın sakit və gülərüz görünməsi onun daxilindəki fırtınanın bitdiyi, lakin təhlükəli mərhələyə keçdiyi anlamına gələ bilər: 

“Bu sakitlik, “qurtulmaq” hissinin gətirdiyi bir rahatlıqdır. İnsan ölümün ağrını bitirəcəyinə inanır. Həmin anda beyində kortizol və stress hormonları azalır, endorfin və serotonin kimi sakitləşdirici hormonlar artmağa başlayır. Buna görə o insan birdən-birə sakit, yumşaq, mehriban və sanki yüngülləşmiş görünür”. 

Samirə İsmayılovanın sözlərinə görə, psixoloqlar bu mərhələni “təslimiyyət mərhələsi” adlandırırlar: 

“Artıq həmin şəxs mübarizə aparmır, sadəcə, çıxış yolunu seçib. Bu zaman müşahidə olunan bəzi tipik davranışlardan biri sevdiyi əşyaları paylamaq və ya “saxla, sənin olsun” deməkdir. Həmçinin, ətrafdakılara “səni sevirəm” demək, amma bu, adətən vida tərzində olur. Bundan başqa, sosial mediada və ya yazışmalarda “artıq hər şey düzələcək” kimi sakit və ümidli mesajlar yazmaq da buna nümunə ola bilər. 

Keçmişdəki incikliklər üçün üzr istəmək və bağışlamaq və ya birdən-birə yemək, yatmaq, geyim və gigiyena kimi davranışlarda dəyişiklik də bu mərhələnin göstəricilərindəndir. Bu, psixoloji baxımdan çox təhlükəli mərhələdir, çünki o insan artıq yardım istəmir, o qərarını verib”. 

Samirə İsmayılova qeyd edib ki, bu mərhələdə insan birdən-birə daha sakit, mehriban və yüngülləşmiş görünə bilər: 

“Ən ağrılısı isə budur ki, bu mərhələdə ətrafdakılar çox vaxt “artıq yaxşıdır” deyərək rahatlayır. Halbuki bu, suisid riskinin ən yüksək olduğu dövrdür. Psixoloq kimi hər zaman vurğulamaq lazımdır ki, suisid düşüncəsi ölmək istəyi deyil, ağrının bitməsini istəmək deməkdir”. 

Əfsanə Rəcəb 
“Cebheinfo.az”
 

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin