Icma.az
close
up
RU
İrana qarşı yeni cəbhə açılır? Ankara İslamabad xətti...

İrana qarşı yeni cəbhə açılır? Ankara İslamabad xətti...

Turkstan.az saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

Türkiyə, Pakistan, Səudiyyə və Misirin yaxınlaşması Yaxın Şərqdə güc balansını dəyişir, Azərbaycan isə bu sistemə Ankara üzərindən daxil olur.

“Müsəlman NATO-su” uzun illər ciddi qəbul edilməyən, daha çox siyasi şüar kimi səslənən bir ideya idi. Bu gün isə həmin ideya ilk dəfə real gücə çevrilmək mərhələsinə daxil olur. Türkiyə, Pakistan, Səudiyyə Ərəbistanı və Misirin eyni platformada toplanması artıq niyyət yox, formalaşan hərbi-siyasi blok deməkdir. Bu proses təsadüfi deyil. İranın zəiflədiyi, ABŞ-ın regionda əvvəlki nəzarət imkanlarını itirdiyi bir dövrdə Yaxın Şərqdə güc boşluğu yaranıb. Bu boşluq isə ya xaosla, ya da yeni ittifaqlarla doldurulur. Hazırda ikinci ssenari reallaşır.

Əsas fərq ondadır ki, bu dəfə ideya ilə yanaşı real güc komponentləri də eyni masadadır. Türkiyə hərbi texnologiya və əməliyyat təcrübəsi ilə bu strukturun əsas mərkəzinə çevrilir. Pakistan nüvə gücü ilə çaydırıcı çətir yaradır. Səudiyyə Ərəbistanı maliyyə resursları ilə sistemi ayaqda saxlayır. Misir isə say və klassik hərbi güc baxımından ərəb dünyasının ən böyük ordusunu bu blokun ixtiyarına verir. Bu kombinasiya artıq siyasi jest deyil. Bu, işləyə biləcək mexanizmdir.

Bu mexanizmin yaranmasının səbəbi açıqdır. İranın regional təsirinin zəifləməsi və İsrail-İran qarşıdurmasının genişlənməsi Yaxın Şərqdə mövcud təhlükəsizlik modelini dağıdır. ABŞ isə əvvəlki kimi bu sistemi təkbaşına idarə etmək niyyətində deyil və ya bunu etmək imkanını itirir. Nəticədə region öz təhlükəsizlik arxitekturasını özü qurmağa başlayır.

Bu ittifaq rəsmi olaraq “anti-İran” kimi təqdim olunmur. Amma onun geosiyasi məntiqi bunu açıq göstərir. Bu struktur İranın təsir dairəsini məhdudlaşdırmaq və regionda yeni balans yaratmaq məqsədi daşıyır. Bu, klassik blok siyasətidir, sadəcə adı fərqlidir. Bəs bu blok
İslam dünyasının bəlası olan məzhəb ayrımçılığını yenidən alovlandıra bilərmi? Azərbaycanın bu blokda yer alması bu kimi iddiaları sıfırlamaq gücündədir.

Əsas məsələ isə bundan sonra başlayır. Bu blokun xəritəsi yalnız Yaxın Şərqlə məhdudlaşmır. Onun təbii uzantısı Cənubi Qafqazdır. Bu nöqtədə Azərbaycan artıq seçim qarşısında deyil. Azərbaycan bu sistemin içindədir.

Formal olaraq heç bir sənəddə bu yazılmaya bilər. Amma reallıq fərqlidir. Türkiyə ilə Azərbaycanın hərbi-siyasi inteqrasiyası elə səviyyəyə çatıb ki, Ankara hansı təhlükəsizlik sisteminə daxil olursa, Bakı da avtomatik olaraq həmin sistemin orbitinə düşür. Bu, artıq nəzəri yox, praktik reallıqdır.

44 günlük müharibə bu modelin necə işlədiyini açıq şəkildə göstərdi. Türkiyə ilə koordinasiya Azərbaycan üçün sadəcə diplomatik dəstək deyil, real güc amilinə çevrildi. Bu gün isə bu model daha geniş regional çərçivəyə keçir.

Bu isə o deməkdir ki, Azərbaycan bu yeni blokun formal üzvü olmasa belə, onun təhlükəsizlik arxitekturasının bir hissəsinə çevrilir. Başqa sözlə, Bakı bu sistemdə “görünməyən, amma real aktor” rolunu alır.

Bu, həm imkan, həm də riskdir. İmkan ondadır ki, Azərbaycan daha böyük təhlükəsizlik platformasına inteqrasiya edir. Risk ondadır ki, bu, onu daha böyük geosiyasi qarşıdurmaların bir hissəsinə çevirə bilər.

Amma burada bir reallıq dəyişmir. Belə dövrlərdə neytrallıq illüziyadır. Ya sistemin içində olub onun formalaşmasında iştirak edirsən, ya da kənarda qalıb onun nəticələrini qəbul edirsən.

Bu proses artıq nəzəri səviyyədə deyil, real diplomatik koordinasiya mərhələsinə keçdiyini də göstərir.

Son hadisələr bunu açıq şəkildə təsdiqləyir. Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidanın Səudiyyə Ərəbistanı və Misirin xarici işlər nazirləri ilə birlikdə Islamabad şəhərinə səfəri bu formalaşan blokun praktik konturlarını ortaya qoyur. Nümayəndə heyətinin Nur Xan hərbi hava bazasında qarşılanması isə bu görüşlərin sadəcə diplomatik yox, həm də təhlükəsizlik və hərbi koordinasiya xarakteri daşıdığını göstərir.

Bu səfər təsadüfi diplomatik jest deyil. Bu, artıq eyni platformada olan ölkələrin koordinasiyalı hərəkət etməyə başladığının siqnalıdır. Regional təhlükəsizlik, siyasi sabitlik və əməkdaşlıq mexanizmlərinin müzakirəsi faktiki olaraq bu blokun “institusional mərhələyə” keçdiyini göstərir.

Ankara bu prosesdə yalnız iştirakçı deyil, təşəbbüskar rolunu oynayır. Türkiyənin bu addımı onun regionda yeni təhlükəsizlik arxitekturasının qurucularından biri olmaq niyyətini açıq şəkildə ortaya qoyur.

Bu nöqtədə artıq əsas sual dəyişir. Bu blok yaranacaqmı sualı aktuallığını itirir. Əsas məsələ budur: Bu blok hansı sürətlə və hansı coğrafiyada genişlənəcək? Azərbaycan üçün isə sual daha konkretdir: Bakı bu sistemdə periferiyada qalacaq, yoxsa Türkiyə üzərindən onun mərkəzi aktorlarından birinə çevriləcək? Çünki geopolitikanın dəyişməyən qaydası var: Güc boşluğu yarananda onu ya sən doldurursan, ya da başqası. Orta variant yoxdur.

Elbəyi HƏSƏNLİ, SÜRİX

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:147
embedMənbə:https://www.turkustan.az
archiveBu xəbər 29 Mart 2026 09:18 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see397

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see375

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see361

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see331

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see301

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see282

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see276

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see271

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see269

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see262

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see243

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see243

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see242

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see236

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see235

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see230

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see216

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see212

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see210

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see207
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri