İranda hicab islahatı: Baş örtüyü ilə bağlı tam sərbəstlik verilir?

Bu günlərdə İran rəsmilərinin hicabla bağlı açıqlamaları geniş müzakirə mövzusuna çevrilib. İran Məsləhət Şurasının üzvü Məhəmmədrza Bahonər bildirib ki, bundan sonra İranda məcburi hicab qadağasının tətbiqinə ehtiyac yoxdur. Onun sözlərinə görə, qanunun icrası artıq hüquqi baxımdan mümkün deyil və heç bir cəza tədbiri ilə nəticələnməyəcək:

“Hicab taxmaq məsələsi ilə bağlı daha heç bir cəza, cərimə və qanuni tədbir görülməyəcək. Bu, polislərə də bəyan edilsin”.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian da son açıqlamasında hicabın məcburi olmamasının gərəkdiyini bildirib.

Maraqlıdır, son açıqlamalar İran rejiminin bu məsələdə islahata getdiyinin işartısıdırmı? Məcburi hicab qərarının ləğvi ilə İranda qadınlar baş örtüyü ilə bağlı tam sərbəstlik əldə edə bilərmi?

Mövzu ilə bağlı Bakupost.az -a danışan siyasi şərhçi Kənan Rövşənoğlu bildirib ki, 2022-ci ilin sentyabrında Məhsa Əmininin ölümündən sonra hicab məsələsi ciddi müzakirələrə səbəb oldu. 2024-cü ildə İranda hicabın sərtləşdirilməsi ilə bağlı “Hicab və iffət” adlı qanun qəbul olundu. Lakin indi həmin qanunun icrası dayandırılıb:

“İranda, xüsusən də böyük şəhərlərdə bir çox insan onsuz da bu qanuna riayət etmir. Ona görə mühafizəkarlar bu qanunu qəbul etdilər ki, hicaba riayət etməyənlərə daha sərt cəzalar tətbiq olunsun. Məsud Pezeşkianın prezident seçilməsindən sonra bu qanunun icraya yönəldilməsinə Ali Təhlükəsizlik Şurası tərəfindən veto edildi. Ona görə də qanun artıq icra olunmur. Bu da belə müzakirələrin ortaya çıxmasına səbəb olur. Amma söhbət hicabın ləğvindən getmir. Bu, 1979-cu ildə qəbul olunmuş qanundur və ləğv olunması üçün xüsusi bir referendum və ya yeni qanun qəbul edilməlidir”.

K.Rövşənoğlu qeyd edib ki, hicab məsələsində İranda ənənəvi olaraq “islahatçılar” və “mühafizəkarlar” arasında ciddi fikir ayrılığı var:

“Bir qayda olaraq, islahatçı hökumətlər dövründə hicabla bağlı sərt qaydalar tətbiq olunmur, nəzarət zəifləyir. Amma mühafizəkar hökumətlərin dövründə hicaba nəzarət daha da sərtləşir. Bu, illərdir belədir.

Hazırda islahatçı hökumət olduğu üçün hicab məsələsində müəyyən yumşalma müşahidə olunur. Üstəlik, ölkədə ciddi inflyasiya, iqtisadi və sosial geriləmə var. Hökumət buna görə də “baş örtüyü” kimi mövzularda əlavə gərginlik yaratmaq istəmir. Ancaq bu, mühafizəkar qanada aid deyil. Əgər İranın növbəti prezidenti mühafizəkar olsa, o zaman hicab qaydaları yenidən sərtləşəcək.Yəni, əgər hicabın ləğvindən söhbət gedirsə, tam sərbəstlik mümkün deyil. Amma ümumi yumşalma hazırda da müşahidə olunur. Xüsusilə Tehran kimi böyük şəhərlərdə hicaba ciddi nəzarət yoxdur”.

Lalə Novruz, BakuPost