İranın cavab ssenariləri Hörmüz boğazı, hərbi bazalar və xaos riski...

ABŞ-nin İrana mümkün hücumu fonunda Tehran tərəfindən verilə biləcək cavab ssenariləri Yaxın Şərqdə ciddi narahatlıq yaradıb. Ekspertlərin fikrincə, İran cavab olaraq geniş dron arsenalından istifadə edə, onların bir qismini uzaq bölgələrdə, yeraltı obyektlərdə və dağ mağaralarında yerləşdirə bilər. 

Zərbələrin hədəfi təkcə ABŞ-ın Fars körfəzi sahilindəki hərbi bazaları deyil, həm də Tehranın Vaşinqtonun müttəfiqi hesab etdiyi istənilən ölkə ola bilər. Məhz bu ehtimal İranın qonşularını ciddi şəkildə təşvişə salır.

Digər təhlükəli ssenari İranın beynəlxalq dəniz yollarını minalamasıdır. Bu addım qlobal təchizat zəncirlərinə və xüsusilə neft tədarükünə ciddi zərbə vura bilər. Xatırladaq ki, 1980-ci illərdə İran–İraq müharibəsi zamanı İran dəniz yollarını minalamış, sonradan həmin minalar Böyük Britaniya Kral Donanmasının gəmiləri tərəfindən təmizlənmişdi.

Xüsusilə İranla Oman arasında yerləşən Hörmüz boğazı kritik “dar boğaz” hesab olunur. Bu boğazdan hər il dünya üzrə mayeləşdirilmiş qazın təxminən 20 faizi, neft və neft məhsulları ixracının isə 20–25 faizi daşınır. İranın boğazdan dəniz minalarının quraşdırılmasını məşq edən hərbi təlimlər keçirməsi vəziyyətin nə qədər ciddi olduğunu göstərir. 

Eyni zamanda, Tehranın cavabının ABŞ-a məxsus hərbi gəminin batırılması formasını ala biləcəyi də istisna edilmir. Məhz “qəfil hücum” ssenarisi Fars körfəzində üzən gəmilərin kapitanlarını ən çox narahat edən amillərdəndir.

Ən ağır ssenari isə İran daxilində rejimin çökməsi və ölkənin xaosa sürüklənməsidir. Bu ehtimal region ölkələrini ciddi şəkildə qorxudur. Suriya, Yəmən və Liviyada baş vermiş vətəndaş müharibələri fonunda İranda da oxşar prosesin yaşanması real təhlükə kimi dəyərləndirilir. 

Yaxın Şərqin bir hissəsi İrandakırejimin devrilməsini arzulasa da, heç kim 93 milyon əhalisi olan regionun ən sıx məskunlaşmış ölkəsinin xaosa qərq olmasını istəmir. Belə bir vəziyyət genişmiqyaslı humanitar və miqrasiya böhranına yol aça bilər.

Analitiklərin fikrincə, əsas təhlükə ondan ibarətdir ki, İran yaxınlığında böyük hərbi qüvvə cəmləşdirən ABŞ-ın keçmiş prezidenti Donald Tramp reputasiya amilini önə çəkərək “ya hücum, ya da nüfuz itkisi” dilemması ilə üz-üzə qala və nəticədə sonu görünməyən, region üçün ağır nəticələr doğuran müharibəni başlada bilər.

Bu arada, ABŞ-ın “Nimits” tipli atom aviadaşıyıcısı “Avraam Linkoln” regionda mövcudluğunu davam etdirir.

"AzPolitika.info"