İslamda Allahı xatırlamaq, zikr etmək və daxili rahatlığa nail olmaq üçün təsbeh istifadə olunur Video

Dini və mənəvi dəyərə malik olan təsbeh muncuq və ya təbii daşlardan hazırlanmış aksesuarlardır. Bütün İslam dünyasında geniş şəkildə istifadə olunaraq, Allahı xatırlamaq, zikr etmək (Allahı zikr etmək) və daxili rahatlığa nail olmaq üçün təsbehə üstünlük verilir. Bundan əlavə, təsbehlər bir çox başqa mədəniyyətlərdə, eləcə də İslam mədəniyyətində istifadə edilib və uzun bir tarixə malikdir.

Təsbehin mənşəyi insanlıqdan əvvəlki dövrə aiddir. Əvvəlcə təbii daşlarla hazırlanan tespihlər müasir sənayeləşmədən sonra adi alətlərlə hazırlanmağa başlanıb. Bununla belə, Ərəbistan yarımadasında İslamdan əvvəl muncuqların istifadəsinə dair dəlillərə tez-tez rast gəlinir. Ancaq İslamın gəlişindən sonra Ərəbistan yarımadasında muncuqların daha da populyarlaşdığı məlumdur.

Təsbehin mövcudluğuna dair konkret sübutlar Misirdə tapılıb. Xristian rahiblərinin istifadə etdiyi təsbehlər Belçika sərhədi yaxınlığında 7-ci əsrdə yaşamış bir rahibənin məzarından tapılıb. Təsbehlərin hazırkı istifadəsi 12-ci əsrə aiddir. Məlumdur ki, təsbeh duası Dominikan rahiblərinin sayəsində yayılmağa başlayıb. Əsrlər boyu dəyişməz qalan təsbeh duası 16-cı və 20-ci əsrin əvvəllərində populyarlığının zirvəsinə çatdı.

Tarix boyu türk mədəniyyəti təkcə insanların yaşadığı yerlərə deyil, istifadə olunan əşyalara da əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərmişdir. Türklər istifadə etdikləri məhsullara öz zövqlərini və incəliklərini daxil etməkdən heç vaxt çəkinməyiblər. Ona görə də türklərin istifadə etdiyi hər bir material özünəməxsus bir kimlik daşıyır. Bu baxımdan türklərin təsbeh tarixində mühüm rol oynadığı məlumdur. Təsbeh türklərin ən mühüm sənət obyektlərindən biri hesab olunur. Türk mədəniyyətində geniş yayılmış təsbeh həm dini simvol, həm də aksesuar olaraq təyin olunur. Üstəlik, Osmanlı İmperiyası dövründə də sultanlar və dövlət xadimləri tərəfindən tez-tez üstünlük verilmiş və xalq arasında məşhur olmuşdur.

Türk mədəniyyətində təsbehlər həmişə aksesuar kimi istifadə edilmiş, ənənəvi əl işləri ilə bəzədilmişdir. Xüsusilə İstanbul Osmanlı İmperiyası dövründə təsbehdən istifadə və istehsal mərkəzi hesab olunurdu.

Buddizm və Hinduizmdə dualardan istifadə olunur. Şərq dinlərində din xadimlərinin meditasiya və zikr zamanı adətən təsbehdən istifadə etdikləri məlumdur. İbadət edənlər ibadət yerlərində istifadə etmək üçün təsbehlər də ala bilsələr də, onlar ümumiyyətlə aksesuar kimi istifadə edilmir.

Peyğəmbər (salləllahu aleyhi və səlləm) buyurdu: “Hər bir namazın sonunda 33 dəfə “Sübhanallah”, 33 dəfə “Əlhəmdulillah”, 33 dəfə “Allahu Əkbər” desə, 99-u edib, sonra “Lə iləhə illəllahu vəhdəhu lə şərikə ləhu, ləhul-mulkuləllah və şərikə şəlləh” desə. 100-cü dəfə günahları dəniz köpüyü qədər olsa belə bağışlanar”. (Müslim, Məscid: 146)

Beş vaxt namazın hər birində: sübh, günorta, əsr, şam və yatsı namazlarını qıldıqdan sonra belə təsbihat edilir:

“Allahım, salam və bərəkət sənə olsun, ey ən uca və rəhmli olan”.

"Əla Rəsulinə Salavat": “Peyğəmbərimizə salavat göndər” mənasında deyilir.

"Subhənallah vəlhəmdu lillahi və lə ilahə illəllah vəllahu əkbər. Və Uca və Böyük olan Allahdan başqa heç bir güc və qüdrət yoxdur." Mənası: "Allahı bütün naqisliklərdən təmizləyirəm və Onun kamil sifətlərə malik olduğunu etiraf edirəm. Bütün həmd və şükürlər Allaha məxsusdur. Allahdan başqa məbud yoxdur. Ehtiyacları ödəyən və zərəri aradan qaldıran ancaq Uca və Qüdrətli Allahdır".

İradə Cəlil, Bizimyol.info