İşsizlə işaxtaranın fərqi nədir?

Yanvarın 1-dən etibarən Azərbaycanda rəsmi işləməyən şəxslərə, yəni əmək müqaviləsi olmayan, muzdlu işdə çalışmayan və ya sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmayanlara icbari tibbi sığorta ödənişli olacaq.

Bu yenilik işsiz statusunda olan hər kəs üçün əlavə öhdəlik deməkdir. Lakin çox vətəndaş bu məsələdə çaşqınlıq yaşayır. Çünki “işsiz olmaq” və “işaxtaran olmaq” anlayışları gündəlik danışıqda tez-tez eyniləşdirilir. Əslində, qanunvericilikdə bu iki status fərqlidir.

Bəs hansı hallarda insan işsiz, hansı hallarda isə işaxtaran sayılır?

Mövzu ilə bağlı “Cebheinfo.az”-a açıqlamasında Dövlət Məşğulluq Xidmətinin mətbuat katibi Əsmər Nəcməddinqızı bildirib ki, bu iki anlayış arasında müəyyən fərqlər mövcuddur:

“İşi və qazancı olmayan, işə başlamağa hazır olub, müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanda (qurumda) işsiz kimi qeydiyyata alınan, əmək qabiliyyətli yaşda olan əmək qabiliyyətli şəxs işsiz şəxs hesab olunur. 

İşaxtaran isə müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqana (quruma) münasib iş üçün və bu qanunda nəzərdə tutulmuş hallarda aktiv məşğulluq tədbirləri ilə bağlı müraciət edən və işaxtaran kimi qeydiyyata alınan şəxslərdir”. 

Onun sözlərinə görə, 15 yaşı tamam olmuş hər bir şəxs məşğulluq sistemində qeydiyyata alınmaq hüququna malikdir:

“Qeydiyyat prosesini elektron qaydada və ya xidmət yerinə, yəni DOST Mərkəzləri və ya Regional Məşğulluq filiallarına gəlməklə də həyata keçirmək mümkündür.

Burada vətəndaş qeydiyyata alınır və məşğul şəxs kateqoriyasına aid olduqda işaxataran kimi statusu təsdiqlənir. Əks halda elə həmin gün şəxsə işsiz statusu verilir.

Daha sonra karyera məsləhətçiləri tərəfindən işsiz şəxsin məşğulluq imkanlarını qiymətləndirir və fərdi məşğulluq proqramı hazırlanır”.

O qeyd edib ki, məşğul şəxslər anlayışına qanunvericiliyə əsasən müxtəlif kateqoriyadan olan və əmək fəaliyyəti ilə məşğul olan insanlar daxildir:

“Bunlara ilk növbədə, Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinə uyğun olaraq işəgötürənlə əmək müqaviləsi bağlayan və əməkhaqqı qarşılığında işləyən muzdlu işçilər aiddir.

Eyni zamanda, Mülki Məcəlləyə əsasən mülki-hüquqi xarakterli müqavilə bağlayaraq əmək münasibətləri yaratmadan müəyyən iş və ya xidmətləri yerinə yetirən və bunun müqabilində ödəniş alan şəxslər də məşğul sayılır.

Bundan başqa, sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olanlar, mülkiyyətində kənd təsərrüfatına yararlı torpaq payı olan şəxslər, eləcə də ailə kəndli təsərrüfatının üzvləri məşğul şəxslər kateqoriyasına daxildir. 

Haqqı ödənilən vəzifələrə seçilən, təyin edilən və ya təsdiqlənən şəxslər, həmçinin Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrində xidmət edən hərbi qulluqçular da məşğul əhali hesab olunur.

Qanunvericiliyə görə, ali və orta ixtisas təhsili müəssisələrində əyani formada təhsil alan və eyni zamanda ödənişli fəaliyyət göstərən şəxslər də məşğul şəxslər sırasında yer alır.

Bununla yanaşı, Azərbaycan Respublikasının ərazisində qanuni əsaslarla ödənişli əmək fəaliyyəti ilə məşğul olan əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər, eləcə də ölkə hüdudlarından kənarda qanuni əsaslarla çalışan Azərbaycan Respublikası vətəndaşları məşğul şəxslər kimi qiymətləndirilir”.

O əlavə edib ki, işsiz kimi qeydiyyata alınmayan və ya işsiz kimi qeydiyyatı ləğv olunan şəxs işaxtaran kimi qeydiyyatda saxlanılır:

“İşsiz kimi qeydiyyata alınmaq üçün 1 aydan sonra təkrar müraciət etmək hüququna malikdir. Həmçinin işaxtaran kimi qeydiyyatı ləğv edilmiş şəxs həmin hal aradan qaldırıldıqdan sonra işaxtaran kimi qeydiyyata alınmaq üçün təkrar müraciət etmək hüququna malikdir”.

Gülər Həsənli
“Cebheinfo.az”

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin