İsveçrədə tədqiqat qrupu genlərin fəaliyyətini idarə edən nanohissəciklər hazırlayıb

Bakı, 6 may, AZƏRTAC

İsveçrədən olan tədqiqatçılar aşağı tezlikli maqnit sahələrindən istifadə edərək canlı hüceyrələrdə xüsusi genləri seçici şəkildə “yandıra” və ya “söndürə” bilən biopolimerlərlə örtülmüş maqnit nanohissəciklər hazırlayıblar.

AZƏRTAC “Nature Nanotechnology” jurnalında dərc olunan məqaləyə istinadla xəbər verir ki, bioloqlar əvvəllər siçanlarda insulin səviyyəsini tənzimləmək üçün belə strukturlardan uğurla istifadə ediblər. Alimlər hüceyrələrdə oksidantların konsentrasiyasını onların mövcudluğu üçün təhlükəsiz səviyyədə manipulyasiya etməklə gen funksiyasına simsiz nəzarət etməyə imkan verən nanohissəciklərə əsaslanan mobil interfeys hazırlayıblar. Bu texnologiyanı nümayiş etdirmək üçün maqnit “siqnal” alındıqda insulin istehsal edən hüceyrələrin dəqiq davranışı yaradılıb və onlardan 1-ci tip diabetli siçanların metabolizmini normallaşdırmaq üçün istifadə olunub.

Bu yeni texnologiya professor Martin Fusseneggerin rəhbərlik etdiyi bir qrup molekulyar bioloq tərəfindən hazırlanıb. Qrupa daxil olan alimlər xəstəliklərin müalicəsi və ya digər problemlərin həlli üzrə heyvan və insan hüceyrələrində gen terapiyasını və ya DNT-nin xüsusi bölmələrini seçici şəkildə aktivləşdirən metodlar hazırlamaq üçün onilliklər ərzində çalışırlar.

Bu cür mövcud texnologiyaların əksəriyyəti bir test subyektinin və ya xəstənin bədəninə bir sıra elektrodların və ya işıq bələdçilərinin daxil edilməsini tələb edir, onların köməyi ilə öyrənilən genlərin məqsədyönlü aktivləşdirilməsi həyata keçirilir. Bu yaxınlarda isveçrəli tədqiqatçılar maqnit sahələrinə məruz qaldıqda, oksidləşdirici maddələr yaradan nanohissəciklərdən istifadə etməklə oxşar manipulyasiyaların tamamilə qeyri-invaziv və simsiz şəkildə həyata keçirilə biləcəyini aşkar ediblər.

Bunu nümayiş etdirmək üçün tədqiqatçılar nanohissəcikləri maqnit siqnalına cavab olaraq insulin istehsal edən hüceyrə sırasına yerləşdiriblər. İlk sınaq subyekti 1-ci tip diabetli siçanlar olub. Belə hüceyrələrlə kapsulların gəmiricilərin orqanizminə implantasiyası və sonradan onların maqnit stimullaşdırılması heyvanların istirahət və yemək zamanı qan dövranında qlükozanın səviyyəsini normallaşdırıb ki, bu da bu texnologiyanın praktiki tətbiqinin mümkünlüyünü açıq şəkildə nümayiş etdirir.