Kəlbəcər: Tarixin Sınaqlarından Zəfərə Uzanan Yol MƏQALƏ

Azərbaycanın qərb bölgəsində, Murovdağ silsiləsininqoynunda yerləşən Kəlbəcər həm coğrafiyası, həm tarixi, həm də mədəni irsi ilə xalqımızın yaddaşında xüsusi yertutan torpaqlardandır. Təbii sərvətləri, əlçatmaz dağları, zəngin mineral su ehtiyatları, qədim yaşayış məskənləri vəmilli-mənəvi dəyərlərin daşıyıcısı olması Kəlbəcəri əsrlərboyu həm strateji, həm də mədəni baxımdan mühüm birməkan kimi formalaşdırmışdır. Kəlbəcərin füsunkar təbiətionun qədim tarixindən ayrılmazdır.

Sıra-sıra uzananmeşələr, min illərin qarlı örtüyünü daşıyan dağlar, çaylarvə mineral su mənbələri buranı əsl təbii xəzinəyə çevirir. Bu bölgə Azərbaycanın tarixində gah çətinliklərin, gah da zəfərlərin simvolu olmuş, nəhayət 2020-ci ildə xalqımızınmilli iradəsi yenidən bu torpaqlara bayraq sancmağaimkanvermişdir.Lakin bütün bu zənginliyin taleyinə 1993-cü ildə ağırbir faciə yazıldı. Ermənistan silahlı qüvvələrinin Kəlbəcəriişğal etməsi Azərbaycan tarixinin ən acı səhifələrindən birioldu. Çox sərt qış şəraitində, dağ yollarının qapanmasıfonunda minlərlə dinc sakin yeganə çıxış yolu olan dağcığırları ilə ərazini tərk etməyə məcbur qaldı. Bu köç həmfiziki çətinlik, həm də mənəvi faciə idi. Kəlbəcər işğalaltında qaldığı 27 il ərzində amansız vandalizmə məruzqaldı, bütün kəndlər dağıdıldı, tarixi abidələr təhqir edildi, təbiət talan edildi. Bir zamanlar insan və həyat dolu olanyaylaqlar susqun xarabalığa çevrildi. İşğal Kəlbəcərinyalnız torpağına deyil, onun mədəni irsinə, xalqınyaddaşına, tarixi ruhuna vurulan zərbəidi.Bu zülmün sona çatması üçün Azərbaycan xalqı 2020-ci ildə öz sarsılmaz iradəsini nümayiş etdirdi. 44 günlükVətən müharibəsi yalnız hərbi əməliyyat deyildi – bu, tarixiədalətin bərpası uğrunda mübarizə, xalqın birlik, əzm vəqürur nümayişi idi. Müzəffər Azərbaycan Ordusu Ali BaşKomandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Ermənistanın hərbi-siyasi təcavüzünə son qoydu, Qarabağ və ətraf rayonlarüzrə strateji üstünlüyü ələ aldı, işğal altında olantorpaqlarda bayrağımızı yenidən dalğalandırdı. Bu böyükzəfər yalnız 44 günün deyil, 30 ilə yaxın davam edəngözləntinin, səbrin, mübarizənin və nəsillərin arzusunungerçəkləşməsi idi.Vətən müharibəsində əldə olunan şanlı qələbə nəticəsindəimzalanmış 10 noyabr 2020-ci il üçtərəfli bəyanatıKəlbəcərin də taleyini dəyişdi. Ermənistan razılıq verərəkKəlbəcəri boşaltmalı oldu və 25 noyabr 2020-ci ildəKəlbəcər bir güllə belə atılmadan Azərbaycana qaytarıldı. Bu gün tariximizə Kəlbəcərin azadlıq günü kimi daxil olub. Dağ yollarında qələbə bayrağının dalğalanması, Azərbaycan əsgərinin bu torpağa addım atması xalqımızınyaddaşında tükənməz bir sevinc kimiyaşayır.Azadlıqdan sonra dövləttərəfindən dərhal genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurmaişlərinə start verildi. Rayonda infrastruktur tamamiləyenidən qurulur: müasir yollar, tunellər, körpülər salınır, elektrik və su xətləri çəkilir, kommunikasiya sistemləribərpa olunur. Murovdağ tuneli, Kəlbəcər-Laçın avtomobilyolu kimi layihələr regionun inkişafına güc qatır. İstisusanatoriyası yenidən dirçəlir, “ağıllı kənd” konsepsiyasıüzrə yeni yaşayış massivləri salınır. Mədəni və diniabidələr restavrasiya edilir, mina və partlamamışsursatlardan təmizləmə işləri böyük miqyasda davametdirilir. Bu işlərin hər biri dövlətin Kəlbəcəri gələcəkdəölkənin turizm, sağlamlıq və dağ-əhali mədəniyyətininmərkəzlərindən birinə çevirmə əzminigöstərir.Kəlbəcər Azərbaycanınqürur tarixində xüsusi yer tutan bölgələrdən biridir. Təbiətiilə valeh edən, tarixi ilə köklü olan, işğal dövrü iləyaşanmış acıları xatırladan, lakin azadlıq günündə xalqınqələbə iradəsini simvolizə edən bu diyar bu gün yeni birdirçəliş mərhələsinə qədəm qoyub. 25 noyabr tarixininəhəmiyyəti yalnız bir rayonun azadlığı deyil, Azərbaycanınbütövlüyünün, birliyinin və gücününtəntənəsidir.Kəlbəcər artıq qaranlıq illəriarxada qoyub və qarşıdakı illərdə ölkəmizin ən inkişafetmiş, ən cazibədar bölgələrindən birinə çevrilərək həmiqtisadi, həm turizm, həm də mədəni potensialı ilə yenidənparlayacaq.

Abil Ağasəfov,
YAP Qəbələ Rayon Təşkilatının sədri