Kənd qadını torpağın bərəkəti, həyatın dayağı

15 oktyabr - Beynəlxalq Kənd Qadınları Günü

Hər bir xalqın tarixində elə qadın obrazları var ki, onların zəhməti illərin yaddaşına, əməyi torpağın bərəkətinə, sevgisi isə nəsillərin mənəvi dünyasına çevrilir. Kənd qadını da məhz belə bir obrazdır. O, səhərin ilk işığı ilə oyanan, torpağa toxum səpən, bağ-bağçaya qulluq edən, süfrəyə halal ruzi gətirən, ailənin qayğılarını çiyinlərində daşıyan və bütün bunların içində gələcəyin ümidini yaşadan insandır. Onun əllərində torpağın ətri, baxışlarında yurd sevgisi, ömründə isə zəhmətin səssiz qəhrəmanlığı var.

Oktyabrın 15-i dünyada Beynəlxalq Kənd Qadınları Günü kimi qeyd olunur. Bu əlamətdar gün kənd yerlərində yaşayan qadınların cəmiyyətin inkişafındakı rolunu tanımaq, onların əməyinə diqqəti artırmaq, hüquq və imkanlarının genişləndirilməsini təşviq etmək məqsədi daşıyır. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyası 18 dekabr 2007-ci ildə qəbul etdiyi müvafiq qətnamə ilə bu günü təsis edib. İlk dəfə 15 oktyabr 2008-ci ildə qeyd olunan beynəlxalq günün ideyası isə 1995-ci ildə Pekində keçirilmiş Qadınlar üzrə Dördüncü Ümumdünya Konfransında irəli sürülüb. Həmin təşəbbüsün əsas məqsədi qadınların ərzaq istehsalında və kənd icmalarının inkişafında mühüm rolunu ön plana çəkmək idi.

Bu gün kənd qadınının görünən və çox vaxt görünməyən əməyini qiymətləndirmək, onun qarşılaşdığı çətinlikləri anlamaq, təhsil, səhiyyə, maliyyə imkanları, torpaq hüquqları və müasir texnologiyalara çıxış məsələlərinə diqqət yetirmək üçün mühüm fürsətdir. BMT-nin vurğuladığı kimi, kənd qadınları ərzaq təhlükəsizliyinin təmin olunmasında, kənd təsərrüfatının inkişafında və təbii ehtiyatların qorunmasında mühüm rol oynayırlar. Bununla yanaşı, bir çox ölkələrdə onların əməyinin iqtisadi dəyərinin lazımi səviyyədə tanınmaması, resurslara çıxış imkanlarının məhdudluğu və qərarların qəbulunda iştirakının yetərincə təmin edilməməsi hələ də aktual problemlər sırasındadır.

Azərbaycanın kənd həyatı da qadın əməyinin, zəhmətinin və fədakarlığının yaratdığı mənzərələrlə zəngindir. Qarabağdan Şirvana, Muğandan Lənkərana, Qubadan Şəki-Zaqatalaya qədər ölkəmizin müxtəlif bölgələrində kənd qadını torpağın dili ilə danışır, təbiətin ritminə uyğun yaşayır, ailəsinin və el-obasının rifahı naminə çalışır. Taxıl zəmilərində, meyvə bağlarında, tərəvəz sahələrində, üzüm plantasiyalarında, heyvandarlıq təsərrüfatlarında çalışan qadınlar kənd təsərrüfatının mühüm iştirakçılarıdır. 

Azərbaycan kənd qadınının obrazında xüsusi bir mənəvi ucalıq var. O, torpağa sadəcə gəlir mənbəyi kimi baxmır, onu ailəsinin dolanışığı, övladlarının gələcəyi, yurdunun varlığı hesab edir. Bir qadının bağçada yetişdirdiyi meyvə, hazırladığı mürəbbə, toxuduğu xalça, becərdiyi tərəvəz və ya ailə təsərrüfatında gördüyü iş bəzən kiçik görünə bilər. Ancaq bu əməyin arxasında böyük bir həyat fəlsəfəsi dayanır: zəhmətlə qazanmaq, qənaətlə yaşamaq, ailəni qorumaq və gələcəyə ümid bəsləmək.

Müasir dövrdə kənd qadınının imkanları yalnız ənənəvi təsərrüfat fəaliyyəti ilə məhdudlaşmamalıdır. Aqrar sahədə rəqəmsal texnologiyaların tətbiqi, suya qənaət edən suvarma sistemləri, yeni istehsal üsulları, peşə hazırlığı, güzəştli maliyyə imkanları və elektron ticarət kənd qadınlarının fəaliyyət dairəsini genişləndirə bilər. Onların yetişdirdiyi məhsulları bazara çıxarması, kiçik ailə bizneslərini inkişaf etdirməsi, kooperativlərdə birləşməsi və qərarların qəbulunda daha fəal iştirakı həm ailə gəlirlərinin artmasına, həm də regionların sosial-iqtisadi inkişafına töhfə verər. Kənd qadınının güclənməsi, əslində, bütöv kənd icmasının güclənməsidir.

Bu məsələdə təhsil və sosial xidmətlərin əlçatanlığı da mühüm yer tutur. Kənddə yaşayan qadın müasir biliklərə yiyələnmək, keyfiyyətli tibbi xidmət almaq, öz hüquqlarını bilmək, əməyinin bəhrəsini görmək və sahibkarlıq təşəbbüslərini reallaşdırmaq imkanına malik olmalıdır. Onun fəaliyyəti yalnız ailədaxili vəzifələrlə ölçülməməli, iqtisadi və ictimai həyatın tamhüquqlu iştirakçısı kimi dəyərləndirilməlidir. Çünki qadının potensialının üzə çıxması uşaqların təhsilindən ailənin rifahına, yerli istehsaldan ərzaq təhlükəsizliyinə qədər bir çox sahəyə müsbət təsir göstərə bilər.

Kənd qadını haqqında danışarkən onun əməyinin mənəvi tərəfini də unutmamalıyıq. O, çox vaxt zəhmətinin yorğunluğunu dilə gətirmədən işini davam etdirir, ailəsinin qayğılarını öz qayğısı bilir, çətin günlərdə dözüm və ümid mənbəyinə çevrilir. Lakin bu fədakarlığın qədir-qiyməti yalnız xoş sözlərlə deyil, real imkanlarla, sosial təminatla, əmək hüquqlarının qorunması ilə, sağlam və təhlükəsiz iş şəraiti ilə ölçülməlidir. Kənd qadınına hörmət onun gördüyü işi tanımaqla yanaşı, həyat şəraitinin yaxşılaşdırılmasına, müstəqil qərar verməsinə və öz gələcəyini qurmasına dəstək olmaq deməkdir.

Beynəlxalq Kənd Qadınları Günü bizə bir həqiqəti yenidən xatırladır: torpağın bərəkəti təkcə onun münbitliyindən deyil, ona sevgi və zəhmətlə yanaşan insanların əməyindən doğur. Azərbaycan kənd qadını da bu bərəkətin yaradıcılarından biridir. Onun zəhməti kəndin gündəlik həyatında, ailələrin süfrəsində, milli adət-ənənələrimizin yaşadılmasında və gələcək nəsillərin yetişməsində öz əksini tapır.

Bu gün kənd qadınının əməyinə verilən qiymət əslində torpağa, zəhmətə və insan ləyaqətinə verilən qiymətdir. Onun imkanlarını genişləndirmək, hüquqlarını qorumaq, bilik və bacarıqlarını inkişaf etdirmək yalnız qadınların deyil, bütövlükdə cəmiyyətin gələcəyinə sərmayə qoymaqdır. Çünki kənd qadını torpağa toxum səpərkən yalnız məhsul yetişdirmir, o, ümid əkir, həyat bəsləyir, sabaha yol açır. Bu yolun hər addımında isə Azərbaycan kəndinin dözümü, qadın əlinin bərəkəti və Vətənə bağlılığın səssiz, lakin qüdrətli nəfəsi duyulur.

Nurəngiz Adilqızı
XQ