Kirayə ev verənlərin nəzərinə Xərcə düşə bilərsiniz

Bəzi hallarda ev sahibi ilə kirayədə qalan şəxs arasında rəsmi kirayə müqaviləsi imzalanmır. Lakin müqavilənin olmaması gələcəkdə hüquqi mübahisələrə və tərəflərdən birinin hüquqlarının pozulmasına səbəb ola bilər.

Azərbaycan Qiymətləndiricilər Cəmiyyətinin sədri, iqtisadçı ekspert Vüqar Oruc Metbuat.az-a açıqlamasında bildirib ki, qanunvericiliyə əsasən, mütləq kirayə müqaviləsi bağlanmalıdır:

“Müqavilə ödəmə mənbəyindən vergi ödənilməsini nəzərdə tutur. Bu vergi çox vaxt 14 faiz təşkil edir. Məhz bu vergi öhdəliyinə görə, bir çox hallarda vətəndaşla kirayə verən şəxs arasında müqavilə imzalanmır. Onlar hesab edirlər ki, bu, qiymətin və ümumi xərclərin artmasına səbəb ola bilər. Amma bu, çox riskli bir yanaşmadır. Çünki gələcəkdə tərəflər arasında hər hansı bir problem yarandıqda müqavilənin olmaması üzə çıxır və nəticədə vətəndaş hüquqi yollarla problemi həll edə bilmir. Ona görə də tövsiyə olunur ki, kirayə ilə bağlı bütün hüquqlarını müqavilədə təsbit etsinlər”.

V.Oruc beynəlxalq təcrübədə də bu sistemdən istifadə olunduğunu söyləyib:

“Kirayə verən şəxs mütləq müqavilə imzalayır. Orada evdəki əşyalar, kirayə müddəti, status və qiymətin hansı şərtlərlə müəyyən olunduğu açıq şəkildə qeyd olunur. Bu da gələcəkdə hər iki tərəfin hüquqlarının qorunmasına, lazım gəldikdə isə məsələnin hüquq və ya məhkəmə predmeti olmasına şərait yaradır. Kirayə müqaviləsi ona görə vacibdir ki, bunu həm qanun tələb edir, həm də hər iki tərəf üçün ən məqbul yoldur. Çünki bir çox hallarda məhkəmə işləri və hüquq-mühafizə orqanlarına müraciətlər məhz müqavilənin olmaması və şərtlərin yazılı şəkildə qeyd edilməməsi səbəbilə ortaya çıxır. Ola bilər ki, ilkin mərhələdə müqavilə bağlamadan müəyyən məbləğə qənaət etmək mümkün olsun. Amma sonradan yaranan problemlər həmin məbləğdən dəfələrlə artıq, beş, hətta on qat artıq xərclərə səbəb ola bilər”.

Ekspert əlavə edib ki, kirayə müqaviləsi rəsmi xarakter daşısın deyə, mütləq şəkildə notariusda qeydiyyata alınmalı və müvafiq vergi ödənişləri həyata keçirilməlidir:

“Bir çox hallarda maklerlərin və ya rieltorların təqdim etdiyi sadə müqavilələr heç bir hüquqi əsasa malik olmur. Çünki bu cür sənədlər sadəcə onların göstərdiyi xidmətlə bağlı olur. Əksər hallarda rəsmi müqavilənin bağlanmasında rieltorlar də maraqlı olmurlar. Çünki bu zaman onlar VÖEN sahibi və ya şirkət mənsubu kimi öz fəaliyyətlərinə görə dövlətə vergi ödəməli olurlar. Bu, həm rieltor, həm də kirayəverən üçün "məqbul" hesab edilsə də, son nəticədə elə hüquqi problemlər yaranır ki, bu da ciddi maliyyə itkisinə səbəb ola bilir”.

Sevinc İbrahimzadə / Metbuat.az