Köhnə müharibə, dəyişən paradiqmalar

HƏR KƏS MÜHARİBƏDƏ QALİB GƏLMƏK İSTƏYİR, HEÇ KƏS MÜHARİBƏYƏ QALİB GƏLMƏK İSTƏMİR".

Azərbaycanın 2020-ci ildə göstərdiyi nümunə var: müharibəyə... müharibə ilə qalib gəlmək. Bunu tarix hələ çox yazacaq, çünki bu müharibə tarixə yazıldı. Buna qədər Azərbaycan özünün heç vaxt istəmədiyi, ancaq məruz qaldığı müharibəni danışıqlarla - sülhlə bitirmək istədi. Bunun üçün onillərlə vaxt sərf olundu. Hətta danışıqlarda vasitəçilik edən böyük dövlətlər də çalışırdı, vaxtı qəsdən uzatsın, zaman keçsin, yeni nəsillər yetişsin, Laçını, Şuşanı, Kəlbəcəri tanımayanvə ya tanısa da, unudacaq bir yeni Azərbaycan formalaşsın, sonrası sonra. Ancaq buna fürsət vermədik. Birinci şəxsən on milyonuncuya qədər hamılıqla deyirdik: "Danış-danış, bu da bir yerə qədər!" Yəni biz 2020-ci iı sentyabrın 27-ə qədər danışırdıq, danışa-danışa da ordu qururduq, ordu qura-qura da, çalışırdıq bu işlər qansız bitsin. Ən son məqama qədər qarşı tərəfə fürsət verdik, özü çəkilib getsin, olmadı. Beləliklə, biz Azərbaycan olaraq müharibəyə müharibə ilə cavab verdik. Çünki bizim ən son sülh çağırışlarımıza da qarşı tərəf müharibə ilə, hətta "yeni torpaqlar üçün yeni müharibə" ilə cavab verdi. Artıq bıçaq sümüyə dirənəndə müharibə üzərində qələbə üçün müharibə etməli olduq. Bu baxımdan, Ukraynanın Rusiyaya qarşı apardığı müharibə də müqəddəs müharibədir, çünki təcavüzkara qarşı döyüşür. Hərçənd bu, həm də Ukraynanı müdafiə edənlərin müharibəsidir. Məqsəd, sadəcə, Ukraynanı dəstəkləmək deyil, əsas məqsəd Risiyaya qarşı döyüşən Ukraynanı dəstəkləməkdir. İstənilən halda Ukraynanın çox da mütənasib olmayan resurslarla Rusiyanın qarşısında dirəniş göstərib, duruş gətirə bilməsi təqdir qazandı, hım də müharibənin ilk günlərindən.

Ukraynalı jurnalist Dmitri Qordonun bu ilin iyulunda Azərbaycan prezidentinə verdiyi məlum suala məşhur cavabı xatırlamağa dəyər. Azərbaycan dövlətinin başçısı Ukraynalılara hərbi təcavüzlə, işğalla barışmamaq tövsiyəsini vermişdi. Bax, elə bu yerdə ABŞ prezidenti Donald Trampın ikinci dəfə hakimiyyətə gələndən sonra tutduğu və ifadə etdiyi mövqelərə baxaq. Əvvəlcə Tramp Putinə reveranslar elədi, onu danışıqlar masasına oturtmaq üçün Moskvaya hər cür güzəşt anonsları, barışıq siqnalları göndərdi. Hətta Ukraynanı "təcavüzkar", Ukrayna prezidentini "diktator" belə adlandırdı. Hətta Ukraynadan tələb olundu ki, işğal olunmuş əraziləri Rusiyaya güzəştə getsin, təki müharibə dayansın. Eləcə də, Tramp Putini Alyaskada ayaqda alqışladı. Ancaq prezident Tramp növbəti dəfə (daha əvvəl dəfələrlə) Putindən məyus olduğunu bildirdi. Budur, artıq mövqe dəyişib; Vaşinqton Ukraynaya öz ərazilərini geri qaytarmaq üçün kart-blanş verir. Eləcə də, Rusiyanın dərinliklərinə zərbə endirmək qadağasımı da qaldırır. Düşünün: dünən Ukraynadan ərazilərinin bir qismini Rusiyaya vermək tələb olunurdusa, bu gün o ərazilərin geri alınması tövsiyə edilir. Bəs Azərbaycan ilk gündən nə demişdi?! Demişdi ki, Ukraynanın beynəlxalq müstəvidə hamılıqla tanınmış sərhədlərini, ərazi bütövıüyünü tanıyır. Nə demək idi bu?! O demək idi ki, Rusiya Ukraynaya məxsus olan Krım Respublikasını, eləcə də, Donetsk, Luqansk, Xerson və Zaporojye vilayətlərini öz ərazisinə ilhaq etsə də - rəsmən öz tərkibinə qatdığını bəyan etsə də, Azərbaycanbu ilhaqı tanımır və həmin ərazi vahidlərinin Ukraynaya məxsusluğunu təsdiq edir. Bunun kulminasiyası isə Azərbaycan prezidentinin Ukraynalı jurnalist vasitəsilə Ukraynalılara "işğalla barışmamaq" məsləhəti olmuşdu. Azərbaycanın bu cür ardıcıl və ədalətli mövqeyi fonunda ABŞ-ın gah Kiyevdən torpaq güzəşti tələb etməsi, gah da Ukraynalılara: "Ərazinizi geri qaytarın" deməsi çox düşündürücüdür. Deməli, ABŞ bu gün Azərbaycanın dediyinə (həm də əvvəldən indiyədək dediyinə) indi gəlir. Deməli, dünyada böyük güc olmaq əslində əsl ədaləti təmsil etmək anlamına gəlmir. Böyük siyasi, iqtisadi, hərbi gücə sahib olmaqla deyil məsələ. Göründüyü kimi, güclü olan həmişə haqlı olmur, ancaq haqlı olan həmişə güclüdür. Ukraynadakı bugünkü durum Azərbaycanın bu məsələyə münasibətdə həmişə haqlı olduğunun isbatıdır. Əgər rəsmi Bakı haqlının deyil, güclünün yanında yer alsaydı, əvvəldən axıra Rusiya ilə birlikdə olardı və ya heç olmasa, neytral qalardı. Azərbaycan bu kontekstdə və öz nümunəsində bir mühüm gerçəyi bir daha ortaya qoydu: Xeyirlə Şər arasında neytral qalmaq olmaz. Bu, qlobal miqyasda belə paradiqmanı dəyişir. Başqa sözlə, böyük dövlət olmaq hələ böyük güc olmaq deyil. Balaca dövlət də böyük gücə çevrilə bilər. Ağlın, ədalətin və iradənin gücünə dayanaraq...

Yazıçı-publisist, əməkdar jurnalist Bahəddin Həzi, bizimyol.info