Komitə sədrindən valideynlərə sərt ittihamlar: “Bu, məsuliyyətsizlikdir”

Bunu Ölkə.az-a açıqlamasında Milli Məclisin Gənclər və idman komitəsinin sədri Şahin İsmayılov deyib.

Onun sözlərinə görə, son illər dünya miqyasında aparılan araşdırmalar göstərir ki, sosial şəbəkələrə erkən yaşda və nəzarətsiz çıxış uşaqların psixoloji, emosional və sosial inkişafına mənfi təsir göstərə bilir.

“Məsələnin ən ciddi tərəfi ondan ibarətdir ki, sosial şəbəkələr uşağın maraqlarını, zəif tərəflərini, emosional reaksiyalarını və diqqət vərdişlərini sürətlə öyrənir. Alqoritmlər onun nəyə baxdığını, nəyə əsəbiləşdiyini, nədən təsirləndiyini, nəyi təkrarladığını müəyyən edir və sonra qarşısına məhz bu hissləri daha da gücləndirən məzmun çıxarır. Beləliklə, uşaq sadəcə platformadan istifadə etmir, eyni zamanda platformanın təsir dairəsinə düşür. Bu təsir bəzən aqressiyanı normallaşdırır, bəzən özünü başqaları ilə müqayisə etməyi dərinləşdirir, bəzən də sosial təcrid, narahatlıq, yuxu pozuntusu, diqqət dağınıqlığı və emosional gərginlik yaradır. Valideynin və dövlətin müdaxilə etmədiyi şəraitdə isə bu proses tədricən uşağın gündəlik həyatına, təhsilinə, ünsiyyətinə və psixoloji sağlamlığına sirayət edir”, - o vurğulayıb.

Komitə sədri bildirib ki, bu səbəbdən sosial şəbəkələrə münasibətdə hüquqi tənzimləmə müasir dövrün zəruri çağırışına çevrilib: “Burada məqsəd uşağı internetdən ayırmaq deyil, onu nəzarətsiz və zərərli rəqəmsal mühitin təsirlərindən qorumaqdır. Qanunvericiliyə edilən dəyişikliklərin fəlsəfəsi də məhz bundan ibarətdir: uşaqların rəqəmsal təhlükəsizliyini gücləndirmək, yaş həssaslığını nəzərə alan qoruyucu mexanizmlər yaratmaq, platformaların məsuliyyətini artırmaq və valideyn nəzarətini stimullaşdırmaq. Bu, texnologiyaya qarşı mübarizə deyil, uşağın hüququnun müdafiəsidir. Uşağın təhsil almaq, inkişaf etmək və rəqəmsal imkanlardan faydalanmaq hüququ olduğu kimi, zərərli məzmundan, psixoloji təzyiqdən, manipulyasiyadan və istismardan qorunmaq hüququ da var.

Əslində bu yanaşma təkcə bir ölkənin daxili qərarı deyil, artıq dünya praktikasında getdikcə güclənən ümumi tendensiyadır. Son illərdə hətta dünyanın ən inkişaf etmiş ölkələrində belə uşaqların sosial şəbəkələrə çıxışının yaş həddi ilə tənzimlənməsi, valideyn razılığı mexanizmlərinin sərtləşdirilməsi və platformalara yeni hüquqi öhdəliklərin qoyulması istiqamətində ciddi addımlar atılır. Qərb ölkələri artıq anlayır ki, rəqəmsal azadlıq anlayışı uşağın təhlükəsizliyi hesabına qurula bilməz.

Avropa İttifaqı da rəqəmsal xidmətlər və uşaqların onlayn müdafiəsi ilə bağlı qaydaları sərtləşdirərək texnologiya şirkətlərinin məsuliyyətini artırır. Yəni məsələ təkcə texniki yenilik və ya inzibati düzəliş deyil, qlobal miqyasda uşaqların rəqəmsal təhlükəsizliyi artıq dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən birinə çevrilib.

Bu beynəlxalq təcrübə bir həqiqəti təsdiqləyir ki, sosial şəbəkələr məsələsində uşaqların tam sərbəst buraxılması “müasirlik” yox, məsuliyyətsizlikdir. 

Qanunvericiliyə edilən dəyişikliklər “sosial media qadağası” kimi deyil, uşaqların təhlükəsizliyinə yönəlmiş qoruyucu çərçivə kimi təqdim olunmalıdır. Məqsəd gənclərin inkişaf imkanlarını bağlamaq deyil, həmin inkişafı daha sağlam, təhlükəsiz və məsuliyyətli mühitdə təmin etməkdir. Məqsəd platformaların məsuliyyətini artırmaq, ailələrin maarifləndirilməsini gücləndirmək, uşaqların hüquqlarını qorumaq və cəmiyyətin gələcəyini zərərli təsirlərdən sığortalamaqdır”.
Ş.İsmayılov onu da qeyd edib ki, bugünkü uşaq sabahın vətəndaşıdır: “Bu gün uşaqları qorumaq üçün atılan addımlar sabah sağlam cəmiyyətin bünövrəsinə çevriləcək. Sosial şəbəkələrə nəzarət azadlığa hücum deyil, uşağın hüququnun müdafiəsidir. Bu, qadağa deyil, təhlükəsizliyi təmin etməkdir, məhdudiyyət deyil, məsuliyyətdir, texnologiyadan qorxmaq deyil, gələcəyi qorumaqdır”.

Mürtəza