Icma.az
close
up
RU
Menu

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

“Login” sözünün maraqlı tarixi

“Login” sözünün maraqlı tarixi

Milli.az saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

Hər gün milyonlarla insan elektron poçtuna, sosial şəbəkələrə və bank tətbiqlərinə daxil olmaq üçün login və şifrədən istifadə edir. Bu söz artıq gündəlik həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Ancaq çox az adam bilir ki, "login" sözünün yaranma tarixi kompüterlərlə deyil, dənizçiliklə bağlıdır.

Milli.Az xəbər verir ki, bu sözün tarixi bir neçə əsr əvvələ gedib çıxır.

Maraqlıdır ki, onun mənşəyi dənizçilərin gəminin sürətini ölçmək üçün istifadə etdikləri adi taxta parçası ilə əlaqələndirilir.

"Login" sözü haradan yaranıb?

İngilis dilində işlədilən "login" sözü "log in" ifadəsindən yaranıb. Bu ifadə hərfi mənada "jurnalda qeydiyyat aparmaq" və ya "qeydiyyatdan keçmək" mənasını verir.

Burada əsas diqqətçəkən məqam "log" sözüdür. Müasir ingilis dilində bu söz hadisələrin qeydə alındığı jurnal mənasında işlədilir. Lakin tarixən onun başqa bir mənası da olub. "Log" sözü əvvəllər ağac kötüyü və ya taxta parçası anlamını daşıyıb.

Bu iki məna arasındakı əlaqəni anlamaq üçün bir neçə əsr əvvələ, yelkənli gəmilərin istifadə edildiyi dövrə nəzər salmaq lazımdır.

Dənizçilər gəminin sürətini necə ölçürdülər?

XVII əsrdə dənizçilər gəminin sürətini müəyyən etmək üçün olduqca maraqlı üsuldan istifadə edirdilər.

Onlar üzərində müəyyən məsafələrlə düyünlər bağlanmış uzun kəndirin ucuna taxta parçası bərkidirdilər. Daha sonra həmin taxtanı dənizə atırdılar.

Gəmi irəlilədikcə kəndir açılırdı. Dənizçilər isə müəyyən vaxt ərzində neçə düyünün keçdiyini hesablayaraq gəminin sürətini müəyyən edirdilər.

Məhz bu üsul nəticəsində "düyün" anlayışı gəmilərin sürətini ölçən vahid kimi dənizçilikdə öz yerini tutub. Sürətin ölçülməsi üçün istifadə edilən həmin qurğu isə ingilis dilində "log" adlandırılırdı.

Taxta parçası necə gəmi jurnalına çevrildi?

Dənizçilər gəminin sürəti ilə bağlı ölçmələrin nəticələrini xüsusi jurnala qeyd edirdilər. Burada gəminin hərəkət istiqaməti, hava şəraiti, qət edilən məsafə və səfər zamanı baş verən digər hadisələr haqqında məlumatlar da yazılırdı.

Bu jurnal ingilis dilində "logbook" adlanırdı. Zaman keçdikcə "log" sözü təkcə sürəti ölçmək üçün istifadə edilən taxta qurğu ilə deyil, həm də hadisələrin qeydə alınması ilə əlaqələndirilməyə başladı.

Beləliklə, sözün istifadə dairəsi genişləndi və o, müxtəlif sahələrdə qeydiyyat və məlumatların saxlanılması mənasında işlədildi.

Dənizçilik termini kompüter dünyasına necə keçdi?

XX əsrin 60-cı illərinin əvvəllərində kompüter texnologiyaları inkişaf etməyə başladı. Həmin dövrdə bir neçə insanın eyni böyük kompüterdən istifadə etməsinə imkan verən sistemlər yaradılırdı.

İstifadəçilər ayrı-ayrı terminallar vasitəsilə eyni kompüterə qoşula bilirdilər. Lakin sistem kimin daxil olduğunu müəyyən etməli və hər bir istifadəçinin məlumatlara giriş hüququnu yoxlamalı idi.

Bu məqsədlə "log in" ifadəsi işlədilməyə başladı. İfadənin erkən istifadə nümunələrindən biri Massaçusets Texnologiya İnstitutunda hazırlanmış CTSS (Compatible Time-Sharing System) adlı kompüter sisteminin sənədlərində rast gəlinir.

Həmin sistemdə işə başlamaq istəyən şəxs əvvəlcə qeydiyyat prosedurundan keçməli idi. Bu proses "log in", yəni sistemdə özünü qeydiyyata almaq adlandırılırdı.

Sonrakı illərdə ifadə tədricən birləşərək "login" formasını aldı. Fərdi kompüterlərin, daha sonra isə internetin geniş yayılması nəticəsində bu söz bütün dünyada məşhurlaşdı.

Niyə "login" həm giriş, həm də istifadəçi adı deməkdir?

İngilis dilində "log in" ifadəsi əsasən sistemə daxil olmaq hərəkətini bildirir. "Login" isə isim kimi işlədilərək giriş məlumatlarını və ya istifadəçinin sistemdəki identifikatorunu ifadə edə bilir.

Gündəlik danışıqda isə bu anlayışlar çox vaxt bir-birinə qarışır. Məsələn, insanlar həm "loginlə daxil olmaq", həm də "logini unutmaq" ifadələrindən istifadə edirlər.

Birinci halda söhbət sistemə giriş prosesindən, ikinci halda isə istifadəçinin hesabına aid addan və ya identifikatordan gedir.

Bu gün elektron poçtdan tutmuş bank tətbiqlərinə qədər müxtəlif rəqəmsal xidmətlərdə həmin anlayışdan istifadə olunur.

Beləliklə, hər gün istifadə etdiyimiz sadə bir sözün arxasında əsrlərlə davam edən maraqlı tarix dayanır. Bir vaxtlar dənizçilər gəminin sürətini ölçmək üçün suya taxta parçası atır, nəticələri xüsusi jurnala yazırdılar. Əsrlər sonra isə kompüter sistemlərində qeydiyyat aparmaq üçün eyni söz işlədilməyə başladı.

İndi taxta parçasını kompüterlər, gəmi jurnalını isə elektron məlumat bazaları əvəz edib. Ancaq "log" sözü müasir texnologiyaların dilində yaşamağa davam edir./Lent.az

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:43
embedMənbə:https://news.milli.az
archiveBu xəbər 21 Noyabr 2026 20:48 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see342

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see313

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see276

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see264

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see260

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see250

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see248

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see246

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see243

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see239

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see235

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see234

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see228

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see223

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see219

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see219

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see219

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see209

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see202

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see200
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri